Vụ phát hiện bộ hài cốt phụ nữ trong bể nước ở TP Hải Phòng: Cơ sở pháp lí nào để khởi tố vụ án?

Nạn nhân trong vụ án được xác định là chị Nguyễn Thu Thanh (SN: 1988), ngụ làng Pháp Cổ, xã Lại Xuân, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng.

Lãnh đạo Công an TP Hải Phòng cho biết, đây là vụ án khó, phức tạp, thi thể được phát hiện sau 13 năm nên hầu hết các dấu vết không còn, nhưng cơ quan chức năng TP Hải Phòng sẽ cố gắng làm sáng tỏ vụ án.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, chiều tối ngày 6/12/2023, ông Nguyễn Văn Q (ở xã Lại Xuân) đi tìm con chó của gia đình. Khi đến bể nước bỏ hoang nhiều năm trong khu vườn không có tường rào, ông Q lo con chó có thể rơi vào đó nên lại gần kiểm tra. Tại đây, ông Q phát hiện một bộ hài cốt không còn nguyên vẹn bên trong bể nước. Ngay sau đó, ông Q đã báo sự việc lên chính quyền địa phương.

Kết quả giám định ADN do Công an Hải Phòng trưng cầu cho thấy, bộ hài cốt là của chị Nguyễn Thu Thanh (SN: 1988), ngụ làng Pháp Cổ, xã Lại Xuân, có dấu hiệu bị đánh gây thương tích.

Khu vườn nhà ông Q, nơi phát hiện bộ hài cốt nữ giới.

Dưới góc độ pháp lí, TS. luật sư Đặng Văn Cường, Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết, theo quy định của pháp luật, khi có dấu hiệu tội phạm, cơ quan điều tra tiến hành khởi tố vụ án hình sự để điều tra theo quy định của pháp luật.

Điều 143 Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) quy định về căn cứ khởi tố vụ án hình sự như sau: Chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác định dấu hiệu tội phạm dựa trên những căn cứ như: Tố giác của cá nhân; tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân; tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng; kiến nghị khởi tố của cơ quan Nhà nước; cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm; người phạm tội tự thú.

Từ đây có thể thấy, căn cứ vào tin báo của quần chúng Nhân dân, cơ quan điều tra đã vào cuộc xác minh và xác định bộ xương là xương người, đã xác định danh tính của nạn nhân, xác định bộ xương có dấu vết tác động ngoại lực, gia đình và chính quyền địa phương thông báo nạn nhân mất tích không rõ lí do cách đây 13 năm nên vụ việc có dấu hiệu tội phạm. Căn cứ vào Điều 143 BLTTHS, cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự để tiến hành điều tra là có căn cứ.

Ông Cường cho biết thêm: Theo quy định tại Điều 172 BLHS, thời hạn điều tra vụ án hình sự không quá 2 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng, không quá 3 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng, không quá 4 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ khi khởi tố vụ án cho đến khi kết thúc điều tra.

Cơ quan điều tra khởi tố vụ án về tội “Giết người” theo quy định tại Điều 93 BLHS năm 1999 (do thời điểm xảy ra vụ án đang có hiệu lực của BLHS 1999). Đây là vụ án hình sự thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng nên thời hạn điều tra vụ án này là 4 tháng, chưa tính thời gian gia hạn.

Về áp dụng pháp luật nội dung sẽ theo BLHS năm 1999, song về tố tụng sẽ theo quy định của BLTTHS năm 2015.

Theo đó, thời hạn điều tra vụ án hình sự về tội đặc biệt nghiêm trọng là bốn tháng và có thể gia hạn bốn lần mỗi lần không quá bốn tháng, trường hợp đặc biệt có thể gia hạn thêm một lần nữa.

Trong quá trình điều tra vụ án này, nếu có căn cứ tạm đình chỉ, cơ quan điều tra cũng có thể tạm đình chỉ vụ án theo quy định của pháp luật.

Quá trình điều tra, cơ quan điều tra sẽ làm rõ nguyên nhân sự việc, làm rõ diễn biến hành vi của đối tượng gây án, đặc biệt là sẽ xây dựng chân dung hung thủ để xác định người đã thực hiện hành vi giết người là ai để tiến hành khởi tố bị can, xử lí theo quy định của pháp luật.

Trong vụ án này nạn nhân còn khá trẻ và được gia đình thông báo mất tích khi đang đi giao hàng cách đây 13 năm. Vì thế, có thể cơ quan điều tra sẽ làm rõ người đặt hàng là ai, hiện nay người này đang sinh sống ở đâu, có biểu hiện nghi vấn hay không?

Ngoài ra, cũng làm rõ nạn nhân có bị mất tài sản hay không, có bị xâm hại tình dục hay không, có mâu thuẫn thù oán với ai hay không để tiến hành các hướng điều tra, xác định hung thủ của vụ án.

Trong đó, làm rõ nguyên nhân sự việc là yếu tố quan trọng để xác định hướng điều tra, đồng thời khoanh vùng các đối tượng có thể gây ra vụ án, đó có thể là những người có mâu thuẫn với nạn nhân, các đối tượng nghiện ma túy thuộc dạng theo dõi quản lí của cơ quan chức năng, đặc biệt là người đã liên hệ với nạn nhân trước khi mất tích...

“Đây là vụ án khó, phức tạp bởi những chứng cứ thông tin ban đầu không nhiều, sự việc lại diễn ra quá lâu, chưa xác định được hiện trường của vụ án. Bởi vậy cơ quan điều tra sẽ lần theo các manh mối, xây dựng các giả thiết để từng bước làm sáng tỏ bản chất của sự việc, xác định hung thủ gây án để xử lí theo quy định của pháp luật”, vị TS luật nêu quan điểm.