Vụ nhà thầu, Công ty CP Đầu tư xây dựng và thương mại Thái Bình Dương (Công ty Thái Bình Dương) khởi kiện chủ đầu tư, Công ty TNHH TOYOTA Buôn Ma Thuột (TOYOTA Buôn Ma Thuột), diễn ra đã 3 năm nay, Báo Người cao tuổi đã có lần phản ánh. Theo đó, với một hợp đồng xây dựng công trình SHOWROOM Nha Trang, tổng giá trị 25,779 tỉ đồng, chủ đầu tư đã nghiệm thu hầu hết các hạng mục công trình, thanh toán cho nhà thầu hơn 22 tỉ đồng theo tiến độ. Nhưng đến 12 hạng mục cuối cùng, thì phía nhà thầu đã để xảy ra một loạt vi phạm: Chậm tiến độ; thi công không đúng thiết kế; không đúng chủng loại vật tư; không bảo đảm chất lượng… Chủ đầu tư chưa thanh toán phần còn lại.
Điều đáng nói, quá trình giải quyết vướng mắc, chủ đầu tư nhiều lần tỏ thiện chí, như kéo dài thời gian để nhà thầu thầu khắc phục “sự cố”; chấp nhận thanh toán cho nhà thầu số tiền 2,5 trên tổng số 3,8 tỉ đồng; chấp nhận chất lượng kém của 12 hạng mục công trình vi phạm để kết thúc hợp đồng; kí quỹ bảo lãnh số tiền 4 tỉ đồng, để bảo đảm điều kiện cho nhà thầu sửa chữa “khuyết điểm”… Nhưng, nhà thầu vẫn chưa hài lòng. Ngược lại, một mực đòi khởi kiện chủ đầu tư ra tòa. Sự vô lí của vụ kiện được phát hiện dấu hiệu dựa “bóng cây kơ nia”, thông qua mối quan hệ thân tình với thẩm phán chủ phiên tòa của vụ án, vì mục đích cá nhân. Phát hiện ra vấn đề này, chủ đầu tư không dễ dàng chấp nhận. Do đó, vụ án kéo dài từ năm 2013 đến năm 2017 không đưa ra xét xử được. Cuối năm 2017, chủ đầu tư yêu cầu Tòa án Nhân dân (TAND) TP Nha Trang thay đổi thẩm phán, ngày 29/12/2017, gửi văn bản đến nhà thầu, TAND TP Nha Trang, Viện Kiểm sát Nhân dân TP Nha Trang, bày tỏ quan điểm dứt khoát: Một là tiếp tục tạo điều kiện cho nhà thầu sửa chữa, khắc phục các hạng mục chưa đạt yêu cầu, để làm cơ sở nghiệm thu; ấn định thời gian đến ngày 30/6/2018 phải kết thúc. Hai là hết thời hạn đó mà nhà thầu không đáp ứng, chủ đầu tư sẽ không thanh toán số tiền còn lại như đã thỏa thuận tại biên bản họp công trình ngày 28/12/2012, đơn phương chấm dứt hợp đồng.
Các hạng mục thực hiện nham nhở như thế này, mà nhà thầu vẫn kiện chủ đầu tư!
Tưởng như mọi việc đã ổn, cán cân công lí thoát khỏi “bóng cây kơ nia”, để được giữ vững sự thăng bằng cần thiết. Nào ngờ, ngày 6/3/2018, trong buổi hòa giải tại TAND TP Nha Trang, nhà thầu (Công ty Thái Bình Dương) chẳng những không chấp nhận quan điểm của chủ đầu tư (TOYOTA Buôn Ma Thuột), mà còn đưa ra yêu sách quá sức tưởng tượng: Yêu cầu chủ đầu tư phải trả lại số tiền 3.412.064.101 đồng của 12 hạng mục công trình chưa được nghiệm thu (đã trừ chênh lệch giá); thanh toán số tiền 1.358.116.337 đồng giá trị bảo hành 5% của toàn bộ công trình, kèm theo lãi suất 12%/năm của 2 khoản tiền nói trên, tính từ năm 2012(!?).
Vì sao nhà thầu lại có thái độ ngạo mạn đến vậy? Họ đưa ra yêu cầu đó dựa trên căn cứ nào? Tại Biên bản hòa giải ngày 6/3/2018, nhà thầu đưa ra căn cứ: 12 hạng mục công trình đã được hoàn thành ngày 15/10/2012, nhưng chủ đầu tư chưa chịu nghiệm thu. Ông Triệu Hán Huy, Phó Tổng Giám đốc, đại diện Công ty Thái Bình Dương biện bạch: Đối với các công trình chưa nghiệm thu, do lắp đặt các thiết bị không đúng thiết kế, thì phía Công ty Copac đã có trình bản vẽ thiết kế thay đổi, được chủ nhiệm đồ án của đơn vị tư vấn thiết kế công trình là Công ty CP Đầu tư Licogi 16.8 xác nhận. Tuy nhiên, đó là xác nhận nhưng chưa được chỉnh sửa theo thiết kế, nên chưa được chủ đầu tư chấp nhận theo Hợp đồng. Điều này được minh chứng: Biên bản hòa giải ngày 6/3/2018 ghi: Ngày 15/10/2012, Công ty Thái Bình Dương đã hoàn thành các hạng mục cuối cùng của công trình, nhưng ngày 8/1/2013 (2 tháng sau), chính ông Triệu Hán Huy lại lập biên bản thống kê khối lượng chưa nghiệm thu của 12 hạng mục, trị giá 3.851779.209 đồng, có xác nhận của Tổng Giám đốc TOYOTA Buôn Ma Thuột. Phần ghi chú của bảng thống kê này thể hiện rất rõ: 2 hạng mục không đúng vật tư; 4 hạng mục không đúng thiết kế; 6 hạng mục không bảo đảm chất lượng. Mặc dù 12 hạng mục công trình không bảo đảm chất lượng như vừa nêu, nhưng trước yêu cầu sản xuất, kinh doanh, TOYOTA Buôn Ma Thuột buộc phải đưa vào hoạt động cùng với toàn bộ SHOWROOM Nha Trang. Do chất lượng 12 hạng mục chưa nghiệm thu kém, nên từ ngày đưa vào sử dụng đến nay, đã xảy ra nhiều sự cố như bể kính, bể gạch… Công ty phải thay thế, sửa chữa hết 232.403.654 đồng.
Với thực trạng như vậy, việc nguyên đơn khởi kiện là hết sức vô lí, trong khi thẩm phán lại có dấu hiệu “ngã về phía cây kơ nia”, ép chủ đầu tư phải trả tiền cho nhà thầu. Trình bày tại cuộc hòa giải, đại diện chủ đầu tư, ông Trần Văn Đồng, một lần nữa khẳng định: Hợp đồng thi công xây dựng công trình số 26/2011/COPAC-TOYOTA ngày 26/11/2011, giữa Công ty Thái Bình Dương và TOYOTA Buôn Ma Thuột, do 2 Tổng Giám đốc là Trịnh Đình Thái và Trương Văn Sỹ kí; tại Điều 13, Mục 2 thể hiện: Sau khi nhận được biên bản nghiệm thu công trình (chứ không phải hạng mục công trình), nhà thầu phải thực hiện bảo hành công trình trong 12 tháng. Do công trình chưa được nghiệm thu và bàn giao toàn bộ, nên chủ đầu tư không lí do gì lại thanh toán số tiền bảo hành, rồi chịu luôn lãi suất ngân hàng cho nhà thầu đã vi phạm nghiêm trọng hợp đồng.
Thẩm phán cũ đã được thay thế bằng thẩm phán mới. Sự việc tưởng trở nên đơn giản, nhưng cái “cây kơ nia” kia vẫn vươn dài để “tỏa bóng”. Bởi vậy, chẳng những thẩm phán, mà cả chánh án nữa cũng có dấu hiệu bị áp lực bởi cái bóng “cây kơ nia”. Nhưng không có áp lực nào bằng sự thật, công lí và lẽ phải. Ông cha ta dạy “Bắn súng không nên thì phải đền đạn”. Làm ăn đã không cẩn trọng, gây hậu quả hàng hóa kém phẩm chất, thì chưa xử phạt đã là may lắm rồi, lại còn giở trò kiện cáo. Tưởng dựa bóng “cây kơ nia” là mượn được bàn tay của cơ quan công quyền bắt nạt người khác. Trộm nghĩ, dưới chế độ ta, chuyện đó dễ gì xảy ra? Nhưng giả dụ vì một lí do nào đó mà xảy ra, rồi chân lí và sự thật cũng sẽ là chân lí, sự thật sẽ là sự thật. Đến lúc đó chỉ sợ, ai phán quyết trái pháp luật, đạo lí sẽ chuốc lấy sự chê cười của thiên hạ và trừng phạt của pháp luật.
Nguyễn Xuân
