Luận án được đánh giá cao
Chuyện xảy ra vào năm 2013, khi đang sắp xếp cán bộ lãnh đạo nhiệm kì 2013 – 2018 và cũng là giai đoạn phức tạp nhất, mất đoàn kết nội bộ nhất trong lịch sử 60 năm phát triển của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Ông Hoàng Xuân Quế, tác giả của luận án Tiến sĩ đề tài “Giải pháp hoàn thiện các công cụ chủ yếu của chính sách tiền tệ ở Việt Nam”, mà ông đã bảo vệ cách đó 10 năm (2003), bị tố cáo là “đạo văn”.
Điều bi hài ở chỗ, người tố cáo ông Quế là ông Nguyễn Văn Nam, cựu Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế Quốc dân (từ 2008 - 2013), cũng là Chủ tịch 3 hội đồng chấm luận án trên của ông Quế. Ông Nam từng có những nhận xét, đánh giá rất cao về chất lượng đề tài nghiên cứu, cũng như khẳng định tính không trùng lắp. Luận án được ông Quế bảo vệ thành công vào tháng 10/2003, với kết quả xuất sắc, số phiếu 7/7.
Quyết định gấp gáp, dồn dập
Ngày 19/9/2013, Bộ GD&ĐT ban hành Quyết định số 133/QĐ-TTr, thành lập Tổ xác minh đơn tố cáo đối với ông Quế. Ngày 2/10/2013, ông Quế được Tổ xác minh mời để nghe dự thảo kết luận xác minh. Tại đây, ông Quế phản đối gần như toàn bộ nội dung bản dự thảo kết luận, cho rằng sai sự thật. Tổ xác minh không trả lời được các câu hỏi mà ông Quế đưa ra, chủ yếu vòng vo nói rằng, đây mới chỉ là dự thảo!?
Ngày 3/10/2013, ông Quế nộp đơn phản đối dự thảo kết luận xác minh, đề nghị cần xác minh tiếp để tìm ra sự thật. Ông Bằng, bà Phụng (đại diện Tổ xác minh) nói, sẽ báo cáo Bộ trưởng về vấn đề này. Tuy nhiên, 10 giờ đêm 4/10/2013, trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ GD&ĐT đã đăng tải ngay Kết luận số 1254/KL-BGDDT, do ông Bùi Văn Ga, Thứ trưởng kí cùng ngày. Và ngày 5/10/2013 (thứ bảy, là ngày nghỉ) nhưng vẫn có người mang Kết luận số 1254/KL-BGDDT ra Bưu điện gửi cho ông Quế.
Ngày 7/10/2013, ông Quế có đơn khiếu nại khẩn cấp Kết luận số 1254/KL-BG&ĐT, gửi Bộ trưởng Bộ GD&ĐT. Nhưng, Bộ GD&ĐT không giải quyết, mà ngay lập tức ban hành Quyết định số 4674/QĐ-BGDĐT vào ngày 11/10/2013, thu hồi bằng TS của ông Quế.
Các nhà khoa học lên tiếng phản đối
TS Dương Thu Hương, cựu Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, người vừa hướng dẫn chính cho nghiên cứu sinh (NCS) Mai Thanh Quế, vừa là phản biện kín luận án của NCS Hoàng Xuân Quế, gửi văn bản tới Bộ trưởng Bộ GD&ĐT nói rõ: “Tôi là phản biện kín của luận án. Và đây là lĩnh vực thuộc chuyên môn sâu của tôi, nên tôi đã đọc rất kĩ bản luận án này, đã có nhận xét, đánh giá tốt về chất lượng luận án… Khi đọc kĩ bản luận án của anh Hoàng Xuân Quế để phản biện, tôi không thấy có sự trùng lặp, sao chép giữa 2 luận án…”.
PGS.TS Lê Văn Hưng, cựu Vụ trưởng Kho bạc Nhà nước, giáo viên hướng dẫn của NCS Hoàng Xuân Quế, có văn bản gửi Bộ trưởng Bộ GD&ĐT bày tỏ: “Chúng tôi kịch liệt phản đối Quyết định số 4674 của Bộ GD&ĐT”. TS Nguyễn Quốc Việt, cựu Vụ trưởng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cựu Tổng biên tập Thời báo Ngân hàng, Ủy viên Hội đồng chấm luận án TS cấp Nhà nước của NCS Hoàng Xuân Quế; PGS.TS Lê Đình Hợp, cựu Vụ trưởng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cựu Tổng biên tập Tạp chí Ngân hàng, phản biện luận án TS cấp Nhà nước của NCS Hoàng Xuân Quế; PGS.TS Phan Duy Minh, cựu Trưởng khoa sau đại học của Học viện Tài chính, phản biện luận án TS cấp Nhà nước của NCS Hoàng Xuân Quế; GS.TS Nguyễn Đình Hương, cựu Hiệu trưởng Đại học Kinh tế Quốc dân, cựu Phó Chủ nhiệm Ủy ban KT&NS Quốc hội; GS.TSKH Lê Du Phong, cựu Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế Quốc dân… cũng lên tiếng phản đối Quyết định số 4674/QĐ-BGD&ĐT và cách làm việc tắc trách của Bộ GD&ĐT.
Hành trình xét xử
TAND TP Hà Nội đưa vụ án ra xét xử từ 7/10 đến 17/10/2016. Sau khi kết thúc phần tranh tụng, Viện KSND TP Hà Nội trình bày quan điểm: Chấp nhận một phần đơn khởi kiện của ông Hoàng Xuân Quế. Đề nghị hủy Quyết định số 4674/QĐ-BGD&ĐT, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp cho ông Hoàng Xuân Quế (do ông Quế đã rút phần yêu cầu bồi thường so với đơn khởi kiện).
Tại phiên tòa mở lại ngày 10/12/2018, các bên trình bày ý kiến tranh tụng và không có tình tiết nào mới. Đại diện Viện KSND TP Hà Nội, do KSV Nguyễn Thị Hường đại diện, công bố quan điểm, một lần nữa khẳng định quan điểm xuyên suốt: Đề nghị HĐXX, TAND TP Hà Nội tuyên hủy Quyết định số 4674 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT. Sau thời gian nghị án, HĐXX tuyên bố, tạm dừng phiên tòa, để triệu tập đại diện Bộ GD&ĐT, sẽ mở lại vào ngày 14/12/2018.
Quang cảnh phiên xét xử ngày 10/12/2018 (Ảnh IT)
Ý kiến của luật sưLuật sư Trần Hồng Phúc (Công ty luật Nguyễn Chiến, Đoàn luật sư TP Hà Nội) đưa ra nhiều bằng chứng thuyết phục, chứng minh đủ cơ sở để hủy Quyết định số 4674 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.
Luật sư Phúc cho rằng, có nhiều dấu hiệu “vô pháp” của Bộ GD&ĐT, rõ nhất là vi phạm thời hiệu khiếu nại, tố cáo về luận án, quy định tại Điều 28 Quy chế đào tạo sau đại học (ban hành kèm theo Quyết định số 18/2000/QĐ-BGD&ĐT ngày 8/6/2000 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT).
Việc ông Chủ tịch Hội đồng chấm luận án tố cáo NCS, đồng nghĩa với việc tố cáo chính kết quả chấm luận án của cá nhân mình, cũng như của tập thể Hội đồng chấm luận án. Do đã hết thời hiệu, nên việc Bộ GD&ĐT giải quyết tố cáo và ban hành Kết luận số 1254 ngày 4/10/2013, là trái với quy định của pháp luật. Việc Bộ trưởng chỉ đạo Hội đồng chức danh giáo sư ngành kinh tế xác minh luận án TS của ông Hoàng Xuân Quế, là không hợp pháp, do không có bất kì quy định nào cho phép Hội đồng này được xác minh, thẩm định nội dung luận án của NCS đã bảo vệ thành công và được cấp bằng TS. Các cuốn luận án TS mang tên Hoàng Xuân Quế, do Bộ GD&ĐT thu thập, đều không bảo đảm tính truy nguyên nguồn gốc, nên không có cơ sở để xem xét.
Đối với bản lưu tại Thư viện Quốc gia, chỉ là bản photocopy, không có chữ kí của NCS, không có các tài liệu đính kèm bắt buộc. Trong khi Thư viện Quốc gia đã nhận đủ các tài liệu này, đã cấp giấy biên nhận danh mục tài liệu đã nhận cho ông Hoàng Xuân Quế, để ông Quế mang về nộp cho Bộ, hiện biên lai đó Bộ vẫn còn lưu. Việc ông Hoàng Xuân Quế không công nhận quyển luận án đó là của ông ấy, cho rằng đã bị đánh tráo là có cơ sở.
Đối với quyển luận án lưu tại cơ sở đạo tạo NCS là Trường Đại học kinh tế Quốc dân, khi nộp ông Quế kí vào sổ thư viện, nhưng kết quả xác minh cho thấy, sổ thư viện bị mất, cuốn luận án chỉ là bản photocopy, không có chữ kí của NCS hay dấu hiệu nào làm cơ sở xác định đó là của ông Hoàng Xuân Quế.
Đối với cuốn luận án do Bộ thu thập tại Thư viện Đại học Khoa học tổng hợp TP Hồ Chí Minh, ông Quế cũng phủ nhận, do không có chữ kí của tác giả, hay có dấu hiệu đặc trưng để khẳng định đó là của ông Hoàng Xuân Quế. Mặt khác, theo quy định, Thư viện Đại học Khoa học tổng hợp TP Hồ Chí Minh chỉ lưu giữ các cuốn luận án có địa bàn từ Bình định trở vào để phục vụ bạn đọc, còn ông Quế thì lại ở Hà Nội!?
Nhiều lần ông Quế yêu cầu Bộ GD&ĐT cung cấp cuốn luận án do Bộ lưu trong hồ sơ NCS của ông, để so sánh với luận án của ông Mai Thanh Quế, cũng phải lưu tại Bộ thì mới bảo đảm khách quan. Tuy nhiên, ban đầu Bộ nói là kho nhiều quá, không tìm được (trong khi luận án của ông Mai Thanh Quế vẫn còn lưu tại Bộ), sau lại nói là đã chuyển vào thư viện Đại học Khoa học tổng hợp TP Hồ Chí Minh!?
“Điều đáng nói, cả 3 cuốn luận án mà Bộ GD&ĐT cung cấp cho Tòa, lại khác nhau về số trang, dàn chương và tại phiên tòa, đại diện Bộ GD&ĐT cũng như luật sư bảo vệ cho bị đơn đều thừa nhận, 3 cuốn luận án đó không đồng nhất. Như vậy, không có cơ sở để chứng minh cuốn luận án nào của ông Hoàng Xuân Quế, rõ ràng có dấu hiệu không minh bạch” - luật sư Phúc nhấn mạnh.
Dư luận đang trông chờ vào sự phán quyết công tâm, khách quan, đúng pháp luật của Tòa án.
Hoàng Kim
