Sáu cái sai khi thực hiện Dự án
Dự án Khu du lịch thung lũng Đại Dương tại bờ biển xã Tiến Thành, diện tích 1.000ha, do liên danh giữa Công ty CP Đầu tư Châu Thổ và Yoakside (Ukraine) đầu tư, được UBND tỉnh Bình Thuận phê duyệt từ năm 2008. Theo quy định, dự án này, nhà đầu tư được sang nhượng, thuê hoặc nhận góp vốn bằng quyền sử dụng đất mà không phải thực hiện thu hồi. Nhưng, chính quyền TP Phan Thiết lại ra quyết định thu hồi đất, rồi tùy tiện áp đặt giá bồi thường, đây là điều trái pháp luật thứ nhất. Việc hộ bà Sửu bị thu hồi 32.251m2 đất, nhưng chính quyền thành phố cưỡng chế, hủy hoại tài sản trên 47.000m2, để lấy thêm 15.000m2 là điều trái pháp luật thứ hai. Chưa giao quyết định thu hồi, nhưng lại ban hành quyết định cưỡng chế, là hành vi trái pháp luật thứ ba. Bà Sửu chưa được nhận văn bản áp giá bồi thường, chưa biết tài sản của mình được định giá bao nhiêu, mà đã bị cưỡng chế, là điều trái pháp luật thứ tư. Ngôi nhà cụ Lê Thị Trọng, 97 tuổi (mẹ bà Sửu), không bị thu hồi, vẫn bị cưỡng chế để lấy đất, là điều trái pháp luật thứ năm. Gia đình có 17 ngôi mộ phải di dời, nhưng không được bồi thường, là hành vi trái pháp luật thứ sáu.
Như đã nói ở các bài viết trước, chưa kể giá trị 47.000m2 đất, chỉ riêng cây trồng, vật nuôi trên đó đã có giá hàng chục tỉ đồng. Nhưng đau nhất là 4 vạn con dông; 3.800 bụi chuối già Nam Mỹ, chuối cơm lửa; 1.500 trụ thanh long 30 tấn sắp thu hoạch; hàng vạn cây ăn trái cao sản, mỗi ngày cho hàng chục triệu đồng… bị cưỡng chế, hủy hoại hết. Một khối tài sản lớn như vậy, mà đang tâm hủy hoại, khác nào mang cả kho báu ra biển mà đổ!?
“Ngâm án” mục đích gì?
Tháng 3/2017, sau khi nhận quyết định cưỡng chế và quyết định thu hồi đất, bà Sửu gửi đơn khởi kiện, yêu cầu Tòa tuyên hủy 2 quyết định của Chủ tịch UBND TP Phan Thiết. Tòa án Nhân dân tỉnh nhận đơn rồi lại trả đơn. Bà Sửu gửi đơn khởi kiện tiếp, Tòa lại tiếp tục trả đơn, nên không ngăn được cuộc cưỡng chế trái pháp luật của TP Phan Thiết. Hậu quả, hàng chục tỉ đồng tài sản của bà Sửu bị chính quyền TP Phan Thiết hủy hoại. Sau ngày bị cưỡng chế, bà Sửu gửi đơn lần thứ ba, bổ sung nội dung yêu cầu Tòa buộc UBND TP Phan Thiết bồi thường thiệt hại do cuộc cưỡng chế trái pháp luật gây ra. Không thể từ chối, Tòa phải thụ lí đơn và quyết định đưa vụ án ra xét xử vào ngày 31/1/2018, sau 7 tháng... ngâm cứu!? Nhưng đến ngày đó, nhiều phóng viên báo chí và người dân đến theo dõi phiên tòa nhưng Tòa không xử. Rồi khi biết tin Tòa mở phiên tòa vào ngày 1/3/2018, nhưng đến ngày đó phiên tòa vẫn không mở, mà không có lí do chính đáng. Sáng 10/5/2018, Tòa “thăng đường”, nhưng được 90 phút thì phải dừng lại, do bị đơn… quên tài liệu ở nhà!?
Báo Người cao tuổi ngày 19/1/2018 đã đăng bài cảnh báo: Vụ án này, nếu Tòa ngâm án là không nhân đạo, làm nguyên đơn khốn đốn, vì toàn bộ tài sản hàng chục tỉ đồng (không kể giá trị đất) bị nghiền nát, mất thu nhập, lấy gì nuôi sống gần chục miệng ăn? Thực tế cho thấy, vụ án đã bị “ngâm” hơn một năm, như vậy là Tòa không nhân đạo! Biết “ngâm án” là vi phạm tố tụng, nhưng vì “quyền lợi” của bị đơn nên các quan Tòa vẫn ngâm, bởi xưa nay Tòa vẫn làm thế có bị kỉ luật đâu? Nếu xử thì chắc chắn bị đơn thua kiện, nên Tòa phải ngâm án, kéo dài để bị đơn “hoãn binh chi kế”, hi vọng biết đâu sẽ có “phép màu” nào đó!? Nếu không, ít nhất là chờ nguyên đơn gặp điều chẳng lành, hay để bị đơn nghỉ hưu rồi hãy xử, hoặc chờ nhà đầu tư bán dự án nghìn héc-ta này để lấy tiền mà bồi thường cũng nên!?
Vì sao lãnh đạo tỉnh im lặng?
Tham nhũng đất đai là vấn nạn lớn nhất, đặc biệt là lĩnh vực thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Dự án nào cũng tham nhũng được, vì giá đất Nhà nước quy định chỉ bằng 5,7%, cao lắm là 10% giá thị trường. Vì thế, người có thẩm quyền muốn làm cái việc thu hồi, bồi thường để được “ăn”. Còn dân thì sợ nhất là bị quy hoạch. Nếu vô phúc bị quy hoạch thì… lạy trời, hãy là dự án phát triển kinh tế để được thỏa thuận giá bồi thường. Nhưng không ít dự án kinh doanh, chính quyền vẫn giành để giải tỏa, rồi áp đặt giá bồi thường rẻ mạt, đẩy người dân đến bước đường cùng để có lợi cho doanh nghiệp. Diện tích thu hồi càng lớn, doanh nghiệp được lợi càng nhiều.
Trở lại vụ cưỡng chế ngày 29/5/2017 đối với hộ bà Lê Thị Sửu, giá bồi thường cũng trong tình trạng rất thấp so với thị trường. Đây là vùng sâu, cách TP Phan Thiết hàng chục ki-lô-mét, bãi biển hoang sơ, dân trí hạn chế, chỉ cần công an xuất hiện là người sử dụng đất đã sợ hết vía. Lợi dụng hoàn cảnh này, chính quyền TP Phan Thiết đã vi phạm hàng loạt quy định của pháp luật trong thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Bài đăng trên Báo Người cao tuổi ngày 3/10/2017 cho rằng, dự án này, nếu được thanh tra đến nơi đến chốn, sẽ “khui” ra nhiều chuyện, có khi thành đại án!?
Vì lí do đó, bà Sửu không đồng ý giao đất, chính quyền TP Phan Thiết tổ chức cưỡng chế, hủy hoại khối tài sản rất lớn, cướp đi nguồn sống của gần chục miệng ăn, rồi bỏ hoang đất. Gia đình bà Sửu đã hồi sinh cái trang trại xấu số ấy, dù chưa mang lại hàng chục tỉ đồng như xưa, nhưng nó đã nuôi sống họ. Hành động trái pháp luật và không nhân đạo của chính quyền TP Phan Thiết là rất rõ ràng, báo chí đã lên án không chỉ một lần, nhưng lãnh đạo tỉnh Bình Thuận không kiểm điểm, xử lí người làm sai, không chỉ đạo thanh tra, kiểm tra là cớ làm sao?
Không riêng trang trại của bà Sửu bị cưỡng chế rồi bỏ hoang đất, cả nghìn héc-ta dự án khu du lịch liên danh này bị quy hoạch cách nay đúng 10 năm, vẫn bỏ hoang, chưa có tác động nào vào đất. Dư luận có lí khi nghi ngờ đây là “liên danh ma quỷ”, lấy đất của dân chờ cơ hội để bán cho nhà đầu tư khác. Lãnh đạo, chính quyền tỉnh Bình Thuận cần quan tâm xem xét nội dung bài viết này, để giải quyết vụ việc trên đúng pháp luật, đáp ứng nhu cầu của công chúng
Trần Mỹ
