Văn học trong thời đại công nghệ 4.0

Thời đại công nghệ 4.0 đã và đang tạo môi trường mới cho sự tồn tại và phát triển của tác phẩm văn chương. Trong dòng chảy hối hả của đời sống xã hội, chúng ta luôn cần sự tiếp nhận văn học đúng hướng, đúng mục đích trên cơ sở những tác động tích cực mà công nghệ thông tin đem lại…

Khoa công nghệ phát triển, lượng thông tin xã hội vô cùng phong phú được cập nhật từng giây, từng phút trên các trang mạng xã hội đã tác động không nhỏ đến đời sống văn học. Nếu như trước đây, việc tiếp nhận tác phẩm văn học được thực hiện theo lối truyền thống bằng việc tìm đọc những tác phẩm được đăng trên báo, in thành sách. Người yêu văn chương phải tìm đến những hiệu sách, thư viện để mua, mượn đọc, nếu cần thì ghi chép lại vào sổ tay cá nhân. Thì nay, việc đọc khá thuận lợi. Chỉ cần truy cập các kho dữ liệu văn học thì trong giây lát, tác phẩm văn chương sẽ hiện ra ngay trước mắt mà không tốn công sức đi tìm hay phải bỏ một khoản kinh phí để mua sách.

Hầu hết các trang báo điện tử đều có những mục dành cho sáng tác văn học, đăng những tác phẩm của nhà văn, người sáng tác. Điều đó đã tạo cơ hội cho tác giả giới thiệu sản phẩm tinh thần của mình một cách nhanh nhất, rộng nhất và nhận được sự hồi âm nhanh chóng từ độc giả. Việc đọc sách online đã dần thay thế cho cách đọc truyền thống. Nhờ vậy, đứa con tinh thần của nhà văn sẽ có một môi trường sống mới, đó là môi trường mạng công nghệ.

Văn học trong thời đại công nghệ 4.0
Ngày hội đọc giúp nâng cao văn hóa đọc trong nhà trường.

Cứ nghĩ, khoa học công nghệ phát triển, văn chương sẽ khó gần với đời sống. Nhưng thực tế ngược lại, văn học dường như tiến gần hơn đời sống xã hội, phản ánh chân thực hơi thở, nhịp điệu cuộc sống đương đại. Bởi lẽ, những năm gần đây, giữa tác phẩm văn học và những vấn đề xã hội hình như đã tìm được những điểm gặp gỡ tuyệt vời. Những câu chuyện có thật trong đời sống xã hội được đưa lên các trang mạng xã hội đã có sức lan tỏa, lay động trái tim người đọc. Và ở đâu đó, trong các tác phẩm văn chương, người đọc đã từng gặp, từng cảm nhận được. Chẳng thế mà trước đây, những đề văn về nghị luận xã hội chủ yếu là những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ, danh ngôn thì nay dần được thay thế bằng những câu chuyện có thực trong đời sống xã hội. Trong nhà trường, dạng văn nghị luận xã hội cùng với tác phẩm văn chương đã và đang đóng vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách, kĩ năng sống cho học sinh. Tính thời sự đã giúp cho văn học tiến gần hơn, đi sâu vào đời sống xã hội để phản ánh một cách chân thực và vô cùng sinh động.

Trong nhà trường phổ thông, việc dạy và học văn đã khác trước. Dưới tác động không nhỏ của khoa học công nghệ, các thầy cô giáo đã không ngừng thay đổi phương pháp giảng dạy trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin. Việc sử dụng các phương tiện hỗ trợ như màn chiếu, ti vi, máy chiếu vật thể đã giúp thầy và trò khai thác các kênh hình, tư liệu liên quan đến tác phẩm văn học, giúp giờ học trở nên sinh động, lí thú và hấp dẫn. Đặc biệt, việc tích hợp văn học với các môn khoa học khác đã giúp người học mở rộng địa bàn tri thức, coi đó là cách để hiểu sâu hơn tác phẩm văn học giữa dòng chảy của lịch sử xã hội. Đặc biệt, thầy và trò còn kết hợp tổ chức sân khấu hóa khi các tác phẩm văn học đã tạo sức hút cho giờ học, đồng thời, góp phần không nhỏ đưa tác phẩm văn học đến gần với sân khấu điện ảnh.

Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ ít nhiều tác động đến đời sống văn chương, làm cho đời sống văn chương nói chung và văn học nhà trường nói chung bộc lộ những hạn chế nhất định. Đầu tiên, đó là sự thay đổi văn hóa đọc của độc giả. Do sự lưu trữ, đăng tải tác phẩm văn học trên các trang mạng việc đọc sẽ không được như trước, những hình ảnh đẹp về văn hóa đọc trước đây dần bị mai một. Đồng thời, nhiều hoạt động văn hóa tràn lan trên thị trường mạng làm cho giới trẻ hấp dẫn bởi nó. Điển hình như các trò chơi điện tử và các tiện ích như chát qua zalo, facebook, nhắn tin điện thoại... cùng với việc truy cập phim ảnh nhanh, hay, hấp dẫn đôi khi lấn át việc đọc tác phẩm văn học. Sự có sẵn tư liệu, văn mẫu, bài giảng mẫu trên các trang điện tử tuy tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh nhưng cũng hạn chế sự sáng tạo, tư duy độc lập của các em khi học, viết văn.

Bước vào thời đại công nghệ 4.0, dòng chảy của văn học tuy vẫn mải miết về phía trước nhưng đã và đang mang một sắc màu mới, sự tiếp nhận, thưởng thức văn chương của độc giả cũng thay đổi. Từ đó, dạy và học văn học trong nhà trường phổ thông cũng có chiều hướng khác trước. Cảm thụ tác phẩm văn chương bằng trái tim, lí trí và tâm hồn mình, hướng đến những giá trị đích thực mà văn học mang lại, tạo sự kết nối vững chắc giữa văn học và cuộc sống.

Nguyễn Thế Lượng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Giáo viên và phụ huynh cần giúp đỡ học sinh lớp 1 học online

Giáo viên và phụ huynh cần giúp đỡ học sinh lớp 1 học online

Đối với học sinh lớp 1 khi học online sẽ có những vướng mắc nhất định. Vì thế, để đạt được hiệu quả, trong thời gian đầu, phụ huynh và giáo viên cần chung tay để giúp đỡ các em học tập...
Nhận thức những biểu hiện tâm lí để chăm sóc NCT

Nhận thức những biểu hiện tâm lí để chăm sóc NCT

NCT là tài sản quý của xã hội vì trong quá trình sống và làm việc, họ đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm phong phú. Tuy nhiên khi tuổi cao, họ lại có những sự thay đổi về tâm, sinh lí để thích nghi và có nếp sống phù hợp với lứa tuổi.
Giáo dục những hành vi lệch chuẩn của học sinh khi sử dụng MXH

Giáo dục những hành vi lệch chuẩn của học sinh khi sử dụng MXH

Trong những năm gần đây, tình trạng học sinh sử dụng mạng xã hội (MXH) không đúng mục đích đã và đang gây ra những hậu quả đáng tiếc. Đặc biệt, khi thiếu kĩ năng sử dụng MXH đã làm nảy sinh những hành vi lệch chuẩn ở nhiều học sinh của các nhà trường. Vì vậy, nhà trường cần có những biện pháp giáo dục, tác động để giáo dục kĩ năng sử dụng MXH cho học sinh...
Bảo đảm an toàn phòng chống dịch khi các cơ sở kinh doanh hoạt động trở lại

Bảo đảm an toàn phòng chống dịch khi các cơ sở kinh doanh hoạt động trở lại

Một số cơ sở kinh doanh tại 19 quận huyện tại TP Hà Nội được hoạt động trở lại từ 12 giờ ngày 16/9/2021. Đó là điều phấn khởi nhưng cũng làm xuất hiện những lo lắng mới đối với người dân thành phố…
Già hóa dân số - vấn đề không của riêng ai

Già hóa dân số - vấn đề không của riêng ai

Kì cuối: Những kiến nghị

Tin khác

Già hóa dân số - vấn đề không của riêng ai

Già hóa dân số - vấn đề không của riêng ai
Kì 2: Kinh nghiệm từ nước ngoài

Từ di chúc Bác Hồ, nghĩ về bảo vệ môi trường ngày nay

Từ di chúc Bác Hồ, nghĩ về bảo vệ môi trường ngày nay
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Bác có nhiều bài viết, thư, bài nói chuyện, việc làm cụ thể về công tác bảo vệ môi trường, luôn căn dặn mọi người phải tích cực trồng cây, gây rừng, bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường sinh thái…

Hiểu đúng về nhu cầu của NCT thời hiện đại

Hiểu đúng về nhu cầu của NCT thời hiện đại
Hiện số NCT ở Việt Nam đã hơn 10 triệu người, chiếm khoảng 11% dân số cả nước. Xã hội phát triển kéo theo nhu cầu của NCT cũng thay đổi. Nếu như trước đây, cuộc sống còn khó khăn, nhu cầu của NCT có thể chỉ là chăm hoa, đọc sách. Nhưng ngày nay nhu cầu của NCT đã khác, đa số họ có nhu cầu việc làm, thêm thu nhập, chăm sóc sức khỏe và mở rộng quan hệ xã hội...

Khi con trẻ chuẩn bị vào lớp 1

Khi con trẻ chuẩn bị vào lớp 1
Bước vào lớp 1, trẻ sẽ phải chuyển từ môi trường vui chơi sang môi trường học tập nghiêm túc, có kỉ luật, với rất nhiều điều mới lạ, khiến các em không khỏi bỡ ngỡ, thậm chí cảm thấy sợ hãi... Chính vì vậy cha mẹ không nên ép trẻ học trước chương trình, tránh gây áp lực đối với trẻ khiến trẻ nghĩ việc vào lớp 1 là điều gì đó rất đáng sợ.

Niềm tin! (Bài 1)

Niềm tin! (Bài 1)
Chúng ta thường nói đến Niềm tin! Đó là tài sản trừu tượng, nhưng thiêng liêng và vô cùng quý báu. Niềm tin tạo nên sức mạnh, phẩm giá và bản lĩnh con người; kết nối những giá trị của trí tuệ, đạo đức, văn hóa xây đắp nền tảng vững bền của cuộc sống. Bởi vậy, muốn thành công, bất cứ ở lĩnh vực nào, với tư cách cá nhân hay tổ chức, đều phải có Niềm tin. Đặc biệt với Đảng, Nhà nước, để có sức mạnh lãnh đạo Nhân dân hoàn thành sứ mệnh lịch sử, nhất thiết phải xây dựng bằng được Niềm tin…
Xem thêm
Phiên bản di động