Vài điều cần biết khi dùng thuốc sắc đông y

Trong đông y, sắc thuốc đã là một công việc khá phức tạp và công phu, nhưng khi sắc xong rồi uống như thế nào cho đúng cũng là một vấn đề rất quan trọng.

Trên thực tế, do thiếu hiểu biết về vấn đề này lại không được thầy thuốc hướng dẫn một cách cẩn thận nhiều người bệnh tỏ ra rất lúng túng khi dùng thuốc hoặc cứ uống “đại” lấy được làm ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả điều trị của thuốc. Vài điều cần lưu ý dưới đây sẽ giúp các bạn hiểu thêm về vấn đề này.

1. Nên uống nóng, uống ấm hay uống lạnh?

Thường thì khi sắc thuốc xong, chắt nước thuốc ra bát, đợi một lát để thuốc nguội đến độ vừa phải, không nóng không lạnh rồi uống như vậy gọi là uống ấm. Cách uống này hay được sử dụng hơn cả vì rất hợp sinh lí. Nhưng với những bệnh nhân bị chứng hàn như cảm mạo phong hàn, đau bụng đi ngoài do lạnh... muốn nâng cao tác dụng tán hàn của thuốc người ta phải uống nóng. Ngược lại, với những bệnh nhân bị chứng nhiệt như sốt sao, môi khô họng khát, miệng lưỡi lở loét, đại tiện táo, tiểu tiện sẻn đỏ... thì phải đợi cho thuốc thật nguội mới uống nhằm mục đích tăng cường hiệu quả thanh nhiệt của dược liệu. Các vị thuốc cần phải uống ấm thường có dược tính tương đối ôn hòa lấy công dụng tư bổ điều lí làm trọng, khi sắc hay dùng lửa nhỏ (văn hỏa). Các vị thuốc cần phải uống nóng thường có dược tính ôn nhiệt, khi sắc phải dùng lửa to (vũ hỏa), sắc nhanh. Các vị thuốc cần phải uống lạnh thường có dược tính hàn lương, khi sắc thời gian kéo dài hơn một chút. Tóm lại, khi uống thuốc cần phải căn cứ vào tình trạng bệnh lí cụ thể và tính chất của dược vật để lựa chọn cách uống cho phù hợp nhằm mục đích nâng cao hiệu quả trị liệu và dự phòng các phản ứng không mong muốn.

2. Nên uống vào lúc nào?

Thuốc có hiệu quả hay không ngoài việc dùng đúng bệnh và sắc đúng cách còn phụ thuộc vào thời gian uống thuốc có hợp lí hay không. Để hấp thu tốt và phát huy tác dụng cao nhất, các thuốc tư bổ nên uống vào sáng sớm khi chưa ăn sáng; các thuốc có công dụng kiện tì, tả hạ (tẩy xổ), khu trùng (trừ giun) nên uống khi bụng đói, trước khi ăn; các thuốc tiêu thực và có phản ứng kích thích dạ dày, ruột nên uống sau bữa ăn; các thuốc thăng đề (đưa lên trên) và ôn lương bổ khí nên uống vào khoảng thời gian từ sáng sớm đến trước giữa trưa; các thuốc tư âm dương huyết, thuốc thanh tả phục hỏa ở âm phận nên uống vào buổi tối; các thuốc trừ tà ở khí phận và dương phận nên uống vào sáng sớm... Như vậy, có thể thấy vấn đề mà ngày nay chúng ta thường nói là “dược lí thời khắc” đã được người xưa vận dụng một cách khá nhuần nhuyễn từ lâu đời.

3. Làm gì để hạn chế cảm giác buồn nôn khi uống thuốc?

Những người uống thuốc sắc đông y lần đầu thường có cảm giác buồn nôn, thậm chí có thể nôn ngay lập tức, đặc biệt là khi uống các thuốc thanh nhiệt giải độc có vị đắng. Thêm nữa, trong khi thần kinh đang căng thẳng lại nhắm mắt, bịt mũi cố uống một hơi cho hết bát nước thuốc, kết quả là nôn ra toàn bộ vừa mệt sức vừa phí thuốc. Để hạn chế tình trạng này trước tiên phải hết sức bình tĩnh, thư giãn thần kinh, không nóng vội, chú ý độ ấm của thuốc và cách uống trước hay sau bữa ăn rồi uống một ngụm nhỏ, ngậm trong miệng một lát để tạo cảm giác thích ứng, sau đó từ từ nuốt xuống họng. Khi uống hết nên dùng một chút nước ấm tráng miệng. Ngoài ra, hòa thêm vào bát thuốc một ít nước gừng tươi cũng có thể đem lại hiệu quả chống nôn và buồn nôn ở một mức độ nhất định.

4. Có nên uống đông dược và tân dược cùng một lúc?

Tốt nhất là nên uống cách xa nhau vì rằng nhiều loại thuốc tây và thuốc ta không thể cùng uống một lúc. Ví như, các loại thuốc kháng sinh đều có tác dụng tiêu diệt, ức chế vi khuẩn và hệ thống men trong cơ thể thì không thể cùng uống với các vị thuốc đông y có chứa các vi sinh vật và men có lợi như thần khúc, đậu xị... vì có thể làm giảm hiệu quả của thuốc. Các loại thuốc có nguồn gốc alcaloid của tây y như atropin, cafein, theophylin, stricnin, corticoid... không thể uống cùng các thuốc y học cổ truyền như ô đầu, mã tiền, hoàng liện... vì có thể làm tăng độc tính dẫn tới tình tạng ngộ độc. Các vị thuốc như đào nhân, hạnh nhân có chứa nitriglycoside thì không nên uống cùng các tân dược thuộc nhóm an thần, gây mê, gây tê vì có thể gây ức chế trung tâm hô hấp và rối loạn chức năng gan. Các thuốc cường tim thuộc nhóm digitalis không được uống cùng với các dược liệu như trúc đào, vạn niên thanh, vì có thể gây rối loạn nhịp tim. Các thuốc thuộc nhóm sulfanilamide không nên uống cùng các dược liệu có chứa acid hữu cơ  như bồ công anh, xuyên khung, ngũ vị tử, ô mai... vì có thể gây nên sỏi đường tiết niệu và chứng đái ra máu. Kháng sinh thuộc nhóm tetracyclin không nên uống cùng một lúc với các vị thuốc có chứa nhiều canxi, magiê và nhộm nhôm như thạch cao, mẫu lệ... vì sẽ làm giảm hiệu lực của tetracyclin, hình thành các hợp chất kim loại bền vững ở đường ruột làm ảnh hưởng đến quá trình hấp thu và tiêu hóa thức ăn.

5. Khi uống nên kiêng cữ ăn uống như thế nào?

Kiêng cữ về ăn uống khi dùng thuốc đông y là một điều rất cần thiết. Bởi lẽ, theo quan niệm của y học cổ truyền thức ăn cũng là những vị thuốc, cho nên nếu ăn uống không hợp lí thì có thể làm ảnh hưởng đến hiệu lực của đơn thuốc và sức khỏe của người bệnh. Tuy nhiên, do hạn chế về kiến thức nhiều thầy thuốc bắt bệnh nhân kiêng quá nhiều thứ, kể cả những thức rất cần thiết cho cơ thể hoặc giả tạo nên thói quen cứ khi dùng thuốc đông y là phải kiêng tôm, cua, ốc, thịt gà, rau muống... một cách cứng nhắc. Trên thực tế, việc kiêng cữ về ăn uống phải tùy thuộc vào hai yếu tố: một là, các món ăn kị với các vị thuốc đang dùng, ví dụ bạch linh kị dấm, miết giáp kị thịt gà... , hai là, các thức ăn chống lại tác dụng của thuốc, ví dụ đang uống thuốc trị chứng hàn thì phải kiêng các thức ăn mát lạnh... Như vậy, về vấn đề này việc tuân thủ theo chỉ dẫn của thầy thuốc chuyên khoa là hết sức quan trọng.

Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

2 can bo o tp sam son bi de nghi dinh chi cong tac do lo la chong dich

2 cán bộ ở TP Sầm Sơn bị đề nghị đình chỉ công tác do lơ là chống dịch

Tại cuộc họp giao ban trực tuyến toàn tỉnh về công tác phòng, chống dịch Covid-19 tối 6/8, ông Nguyễn Đình Xứng, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu TP Sầm Sơn đình chỉ công tác 2 cán bộ thuộc phường Quảng Vinh, TP Sầm Sơn để làm rõ trách nhiệm do lơ là trong công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19.
nguoi cao tuoi bi tang huyet ap nen va khong nen an gi

Người cao tuổi bị tăng huyết áp nên và không nên ăn gì?

Người bị tăng huyết áp nên tăng cường rau xanh, trái cây mọng nước, ăn thịt ít mỡ, các loại hạt...tránh xa thực phẩm giàu năng lượng, nội tạng động vật, thức ăn nhanh.
benh nhan covid 19 thu 10 tu vong

Bệnh nhân Covid-19 thứ 10 tử vong

Bệnh nhân nữ, 67 tuổi, ở Đà Nẵng, bị đau tủy tương bào ác tính, đái tháo đường type 2, nhiễm trùng huyết.
suc khoe nao bo

Sức khỏe não bộ

Kì 18: Tai biến mạch máu não và những vấn đề cần biết  (Tiếp theo)
nong bac giang co 2 ca mac covid 19

Nóng: Bắc Giang có 2 ca mắc COVID - 19

Tiền sử dịch tễ của hai bệnh nhân này di du lịch tại TP Đà Nẵng từ ngày 21/7- 24/7/2020.

Tin khác

Bắc Giang: Thiết lập vùng cách ly 3 thôn vì có 2 người nghi mắc Covid-19

bac giang thiet lap vung cach ly 3 thon vi co 2 nguoi nghi mac covid 19
Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang vừa ban hành quyết định thiết lập vùng cách ly y tế để thực hiện công tác phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn xã Yên Định.

Dùng thực dưỡng chữa ung thư: Những hồi chuông cảnh báo

dung thuc duong chua ung thu nhung hoi chuong canh bao
Thực dưỡng là một thuật ngữ không còn xa lạ, nhưng không phải ai cũng hiểu đúng và đầy đủ về thực dưỡng.

Sáng 5/8: Thêm 2 mắc COVID-19 tại Quảng Nam

sa ng 58 them 2 ma c covid 19 tai quang nam
Sáng 5/8, Việt Nam ghi nhận thêm 2 ca nhiễm nCoV, đều là người Quảng Nam liên quan đến Bệnh viện Đà Nẵng.

Dấu hiệu cảnh báo bệnh tăng huyết áp

dau hieu canh bao benh tang huyet ap
Mặc dù, tăng huyết áp gần như không có dấu hiệu đặc trưng nhưng nếu có những biểu hiện như đau đầu, choáng váng thường xuyên, đỏ mặt, buồn nôn hay đau tức ngực… có thể là dấu hiệu cảnh báo tăng huyết áp cần gặp ngay bác sĩ.

8 thực phẩm ăn hàng ngày dễ gây ngộ độc

8 thuc pham an hang ngay de gay ngo doc
Trong quà cà chua xanh có chứa Solanine, một loại glyco-alkaloid đắng và độc, ăn nhiều có nguy cơ ngộ độc rất cao. Trong khi đó, khoai lang có đốm đen thường bị nhiễm khuẩn vằn đen. Loại khuẩn này tiết ra độc tố sê-tôn và cồn sê-tôn rất độc hại cho gan...

9 dấu hiệu báo động tim có vấn đề

9 dau hieu bao dong tim co van de
Mặc dù các triệu chứng đau tim có thể là dấu hiệu đầu tiên đáng sợ báo hiệu rắc rối (và hãy nhớ rằng phụ nữ có các triệu chứng khác với nam giới), đôi khi cơ thể đưa ra những manh mối kín đáo hơn cho thấy có gì đó không ổn với trái tim của của bạn.
Xem thêm
ghi nhan them 34 ca mac covid 19 32 ca benh lien quan den da nang

Ghi nhận thêm 34 ca mắc Covid -19, 32 ca bệnh liên quan đến Đà Nẵng

Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng, chống dịch Covid -19 vừa thông tin, 18 giờ ngày 7/8 Việt Nam ghi nhận thêm 34 ca mắc mới. Nâng số ca mắc ...
2 can bo o tp sam son bi de nghi dinh chi cong tac do lo la chong dich

2 cán bộ ở TP Sầm Sơn bị đề nghị đình chỉ công tác do lơ là chống dịch

Tại cuộc họp giao ban trực tuyến toàn tỉnh về công tác phòng, chống dịch Covid-19 tối 6/8, ông Nguyễn Đình Xứng, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa yêu cầu TP Sầm ...
ghi nhan them 30 ca mac covid 19 viet nam co 747 benh nhan

Ghi nhận thêm 30 ca mắc Covid-19, Việt Nam có 747 bệnh nhân

Thông tin từ Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống Dịch Covid -19, tính tới 18h ngày 6/8 Việt Nam ghi nhận thâm 30 ca mắc mới. Trong đó có ...
nguoi cao tuoi bi tang huyet ap nen va khong nen an gi

Người cao tuổi bị tăng huyết áp nên và không nên ăn gì?

Người bị tăng huyết áp nên tăng cường rau xanh, trái cây mọng nước, ăn thịt ít mỡ, các loại hạt...tránh xa thực phẩm giàu năng lượng, nội tạng động ...
dau hieu canh bao benh tang huyet ap

Dấu hiệu cảnh báo bệnh tăng huyết áp

Mặc dù, tăng huyết áp gần như không có dấu hiệu đặc trưng nhưng nếu có những biểu hiện như đau đầu, choáng váng thường xuyên, đỏ mặt, buồn nôn ...
cach cai thien tri nho o nguoi cao tuoi

Cách cải thiện trí nhớ ở người cao tuổi

Để cải thiện trí nhớ, người cao tuổi nên rèn luyện thể lực với hình thức phù hợp, ngủ đủ giấc, xây dựng chế độ ăn lành mành và tích ...
8 thuc pham an hang ngay de gay ngo doc

8 thực phẩm ăn hàng ngày dễ gây ngộ độc

Trong quà cà chua xanh có chứa Solanine, một loại glyco-alkaloid đắng và độc, ăn nhiều có nguy cơ ngộ độc rất cao. Trong khi đó, khoai lang có đốm đen thường ...
8 thuc pham tang cuong tri nho tot cho nguoi cao tuoi

 8 thực phẩm tăng cường trí nhớ tốt cho người cao tuổi

Các loại cá, trái cây giàu Vitamin C, đậu nành, rau xanh,... là những thực phẩm giúp tăng cường trí nhớ, rất tổt cho người cao tuổi. Bên cạnh chế ...
nhung thoi quen hang ngay gia tang nguy co ung thu

Những thói quen hàng ngày gia tăng nguy cơ ung thư

Ăn quá nhiều thực phẩm chiên, nướng, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, lười vận động... là những thói quen xấu làm gia tăng nguy cơ ung thư.
Phiên bản di động