Vài điều cần biết khi dùng thuốc sắc đông y

Trong đông y, sắc thuốc đã là một công việc khá phức tạp và công phu, nhưng khi sắc xong rồi uống như thế nào cho đúng cũng là một vấn đề rất quan trọng.

Trên thực tế, do thiếu hiểu biết về vấn đề này lại không được thầy thuốc hướng dẫn một cách cẩn thận nhiều người bệnh tỏ ra rất lúng túng khi dùng thuốc hoặc cứ uống “đại” lấy được làm ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả điều trị của thuốc. Vài điều cần lưu ý dưới đây sẽ giúp các bạn hiểu thêm về vấn đề này.

1. Nên uống nóng, uống ấm hay uống lạnh?

Thường thì khi sắc thuốc xong, chắt nước thuốc ra bát, đợi một lát để thuốc nguội đến độ vừa phải, không nóng không lạnh rồi uống như vậy gọi là uống ấm. Cách uống này hay được sử dụng hơn cả vì rất hợp sinh lí. Nhưng với những bệnh nhân bị chứng hàn như cảm mạo phong hàn, đau bụng đi ngoài do lạnh... muốn nâng cao tác dụng tán hàn của thuốc người ta phải uống nóng. Ngược lại, với những bệnh nhân bị chứng nhiệt như sốt sao, môi khô họng khát, miệng lưỡi lở loét, đại tiện táo, tiểu tiện sẻn đỏ... thì phải đợi cho thuốc thật nguội mới uống nhằm mục đích tăng cường hiệu quả thanh nhiệt của dược liệu. Các vị thuốc cần phải uống ấm thường có dược tính tương đối ôn hòa lấy công dụng tư bổ điều lí làm trọng, khi sắc hay dùng lửa nhỏ (văn hỏa). Các vị thuốc cần phải uống nóng thường có dược tính ôn nhiệt, khi sắc phải dùng lửa to (vũ hỏa), sắc nhanh. Các vị thuốc cần phải uống lạnh thường có dược tính hàn lương, khi sắc thời gian kéo dài hơn một chút. Tóm lại, khi uống thuốc cần phải căn cứ vào tình trạng bệnh lí cụ thể và tính chất của dược vật để lựa chọn cách uống cho phù hợp nhằm mục đích nâng cao hiệu quả trị liệu và dự phòng các phản ứng không mong muốn.

2. Nên uống vào lúc nào?

Thuốc có hiệu quả hay không ngoài việc dùng đúng bệnh và sắc đúng cách còn phụ thuộc vào thời gian uống thuốc có hợp lí hay không. Để hấp thu tốt và phát huy tác dụng cao nhất, các thuốc tư bổ nên uống vào sáng sớm khi chưa ăn sáng; các thuốc có công dụng kiện tì, tả hạ (tẩy xổ), khu trùng (trừ giun) nên uống khi bụng đói, trước khi ăn; các thuốc tiêu thực và có phản ứng kích thích dạ dày, ruột nên uống sau bữa ăn; các thuốc thăng đề (đưa lên trên) và ôn lương bổ khí nên uống vào khoảng thời gian từ sáng sớm đến trước giữa trưa; các thuốc tư âm dương huyết, thuốc thanh tả phục hỏa ở âm phận nên uống vào buổi tối; các thuốc trừ tà ở khí phận và dương phận nên uống vào sáng sớm... Như vậy, có thể thấy vấn đề mà ngày nay chúng ta thường nói là “dược lí thời khắc” đã được người xưa vận dụng một cách khá nhuần nhuyễn từ lâu đời.

3. Làm gì để hạn chế cảm giác buồn nôn khi uống thuốc?

Những người uống thuốc sắc đông y lần đầu thường có cảm giác buồn nôn, thậm chí có thể nôn ngay lập tức, đặc biệt là khi uống các thuốc thanh nhiệt giải độc có vị đắng. Thêm nữa, trong khi thần kinh đang căng thẳng lại nhắm mắt, bịt mũi cố uống một hơi cho hết bát nước thuốc, kết quả là nôn ra toàn bộ vừa mệt sức vừa phí thuốc. Để hạn chế tình trạng này trước tiên phải hết sức bình tĩnh, thư giãn thần kinh, không nóng vội, chú ý độ ấm của thuốc và cách uống trước hay sau bữa ăn rồi uống một ngụm nhỏ, ngậm trong miệng một lát để tạo cảm giác thích ứng, sau đó từ từ nuốt xuống họng. Khi uống hết nên dùng một chút nước ấm tráng miệng. Ngoài ra, hòa thêm vào bát thuốc một ít nước gừng tươi cũng có thể đem lại hiệu quả chống nôn và buồn nôn ở một mức độ nhất định.

4. Có nên uống đông dược và tân dược cùng một lúc?

Tốt nhất là nên uống cách xa nhau vì rằng nhiều loại thuốc tây và thuốc ta không thể cùng uống một lúc. Ví như, các loại thuốc kháng sinh đều có tác dụng tiêu diệt, ức chế vi khuẩn và hệ thống men trong cơ thể thì không thể cùng uống với các vị thuốc đông y có chứa các vi sinh vật và men có lợi như thần khúc, đậu xị... vì có thể làm giảm hiệu quả của thuốc. Các loại thuốc có nguồn gốc alcaloid của tây y như atropin, cafein, theophylin, stricnin, corticoid... không thể uống cùng các thuốc y học cổ truyền như ô đầu, mã tiền, hoàng liện... vì có thể làm tăng độc tính dẫn tới tình tạng ngộ độc. Các vị thuốc như đào nhân, hạnh nhân có chứa nitriglycoside thì không nên uống cùng các tân dược thuộc nhóm an thần, gây mê, gây tê vì có thể gây ức chế trung tâm hô hấp và rối loạn chức năng gan. Các thuốc cường tim thuộc nhóm digitalis không được uống cùng với các dược liệu như trúc đào, vạn niên thanh, vì có thể gây rối loạn nhịp tim. Các thuốc thuộc nhóm sulfanilamide không nên uống cùng các dược liệu có chứa acid hữu cơ như bồ công anh, xuyên khung, ngũ vị tử, ô mai... vì có thể gây nên sỏi đường tiết niệu và chứng đái ra máu. Kháng sinh thuộc nhóm tetracyclin không nên uống cùng một lúc với các vị thuốc có chứa nhiều canxi, magiê và nhộm nhôm như thạch cao, mẫu lệ... vì sẽ làm giảm hiệu lực của tetracyclin, hình thành các hợp chất kim loại bền vững ở đường ruột làm ảnh hưởng đến quá trình hấp thu và tiêu hóa thức ăn.

5. Khi uống nên kiêng cữ ăn uống như thế nào?

Kiêng cữ về ăn uống khi dùng thuốc đông y là một điều rất cần thiết. Bởi lẽ, theo quan niệm của y học cổ truyền thức ăn cũng là những vị thuốc, cho nên nếu ăn uống không hợp lí thì có thể làm ảnh hưởng đến hiệu lực của đơn thuốc và sức khỏe của người bệnh. Tuy nhiên, do hạn chế về kiến thức nhiều thầy thuốc bắt bệnh nhân kiêng quá nhiều thứ, kể cả những thức rất cần thiết cho cơ thể hoặc giả tạo nên thói quen cứ khi dùng thuốc đông y là phải kiêng tôm, cua, ốc, thịt gà, rau muống... một cách cứng nhắc. Trên thực tế, việc kiêng cữ về ăn uống phải tùy thuộc vào hai yếu tố: một là, các món ăn kị với các vị thuốc đang dùng, ví dụ bạch linh kị dấm, miết giáp kị thịt gà... , hai là, các thức ăn chống lại tác dụng của thuốc, ví dụ đang uống thuốc trị chứng hàn thì phải kiêng các thức ăn mát lạnh... Như vậy, về vấn đề này việc tuân thủ theo chỉ dẫn của thầy thuốc chuyên khoa là hết sức quan trọng.

Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Dịch HIV có xu hướng giảm, nhưng mỗi năm nước ta vẫn phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV và 2.800 người tử vong...
Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Với hành vi không bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất trong quá trình hoạt động, đồng thời cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh vượt quá phạm vi chuyên môn... Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt 136,7 triệu đồng.
Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Ngày 26/11, tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, diễn ra lễ bế giảng và trao chứng chỉ Đào tạo y khoa liên tục (continuing medical education - CME) cho 110 Các bác sĩ, kỹ thuật viên hoàn thành khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ.
Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Ngày 24.11.2020 tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) tổ chức Ngày hội Sữa học đường với sự tham gia của hơn 500 thầy cô giáo, phụ huynh và các em học sinh. Đây là một hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình Sữa học đường giai đoạn 2018 – 2021 do tỉnh Vĩnh Long triển khai.
Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Ở các kì trước chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào, Tiểu trường đối với sức khỏe của một người, cũng như so sánh với Tim và màng ngoài tim trong Y học hiện đại. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu về công năng của phủ Tam tiêu - có quan hệ biểu lí với tạng Tâm bào…

Tin khác

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe
Duy trì thói quen uống trà hoa cúc giúp cải thiện giấc ngủ, tăng cường hệ miễn dịch, kiểm soát lượng đường trong máu, nhất là bệnh nhân tiểu đường...

TP.Hồ Chí Minh: Tổ chức khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

TP.Hồ Chí Minh: Tổ chức khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm thế giới có tới khoảng 17 triệu trường hợp đột quỵ với khoảng 6 triệu ca tử vong và thêm 5 triệu người sống sót nhưng phải chịu các di chứng tàn tật trong thời gian dài, thậm chí vĩnh viễn; tạo một gánh nặng không hề nhỏ về trách nhiệm chăm sóc cho gia đình, người thân, đội ngũ y tế và xã hội.

Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo
Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Viên dưỡng khớp X3 đang vi phạm nội dung quảng cáo tại một số website.

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19
Chiều 25/11, Bộ Y tế công bố thêm 5 ca nhiễm Covid-19, đều là người nhập cảnh được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm lên 1321.

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác
Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã tổ chức buổi lễ ra mắt các thành viên, đồng thời ký kết hợp tác chiến lược với các đối tác là các chủ Spa, các chủ doanh nghiệp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng để nhân rộng mô hình Spa Trị Liệu Việt – một mô mình Spa theo hướng trị liệu bằng day bấm các huyệt đạo theo phương pháp y học cổ truyền.

Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội: Bé 15 tháng tuổi tử vong, bệnh viện nói gì?

Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội: Bé 15 tháng tuổi tử vong, bệnh viện nói gì?
Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội đã tạm đình chỉ kíp trực ngày 22/11 để làm rõ nguyên nhân liên quan đến bệnh nhi C.H.K.A (15 tháng tuổi) tử vong khi điều trị viêm phế quản tại đây.
Xem thêm
Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Mỗi năm cả nước phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV

Dịch HIV có xu hướng giảm, nhưng mỗi năm nước ta vẫn phát hiện thêm 11.000 ca nhiễm HIV và 2.800 người tử vong...
Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Nhiều vi phạm, Công ty TNHH nha khoa Dr. Vương bị phạt hơn136 triệu đồng

Với hành vi không bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất trong quá trình hoạt động, đồng thời cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh vượt ...
Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Hơn 100 bác sĩ nhận chứng chỉ đào tạo y khoa liên tục về phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Ngày 26/11, tại Bệnh viện Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh, diễn ra lễ bế giảng và trao chứng chỉ Đào tạo y khoa liên tục cho 110 ...
Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ - một bệnh lý hết sức nguy hiểm đối với người cao tuổi. Đặc biệt, bệnh có chiều hướng ...
Ăn gì tăng trí nhớ?

Ăn gì tăng trí nhớ?

Có một khả năng ghi nhớ tốt là ước vọng của mọi người, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên và những người lao động trí óc.
Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Ngày 24.11.2020 tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) tổ chức Ngày ...
Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP.Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã ...
Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao tặng hơn 94.000 ly sữa cho trẻ em khó khăn Hà Giang

Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao tặng hơn 94.000 ly sữa cho trẻ em khó khăn Hà Giang

Tại Hà Giang, vùng đất cực Bắc của đất nước, vẫn còn đó những mái trường xa xôi nơi núi non hiểm trở và những hoàn cảnh trẻ em khó ...
Phiên bản di động