 |
| Vườn bưởi của lão nông Đặng Tâm Dung, xã Liên Châu (tỉnh Phú Phọ) |
Mã vùng trồng - tấm vé thông hành của nông dân
Trong cái nắng hanh hao cuối ngày còn sót lại của những ngày đầu đông, chúng tôi đến thăm vườn bưởi của lão nông Đặng Tâm Dung, xã Liên Châu (tỉnh Phú Phọ) - một trong những địa điểm được địa phương cấp mã vùng trồng hướng đến xuất khẩu cây hàng hóa.
Bất chấp cái nhá nhem tranh tối tranh sáng của thời tiết, vườn bưởi của ông Dung hiện ra đẹp như tranh khiến chúng tôi ngỡ ngàng. Những cây bưởi to với tuổi đời gần 20 năm có nhiều cành/nhánh vươn rộng, xum xuê trái xanh/vàng nằm xen kẽ nhau nom đến thích mắt. Do bưởi sai trĩu cành nên hầu như cây nào ông Dung cũng phải dùng những chiếc cọc to, dài để chống cành. Được biết, mỗi gốc bưởi lâu năm này ước cho từ 150 - 250 quả, chất lượng đồng đều và được doanh nghiệp bao tiêu hết.
Không dấu được sự phấn khởi, lão nông Đặng Tâm Dung chia sẻ: “Dự kiến, vào dịp áp Tết âm lịch 2026 gia đình tôi sẽ xuất khẩu khoảng 20 tấn bưởi. Đây là hướng xuất khẩu chính ngạch, không phải tiểu ngạch nên chúng tôi rất tự hào. Có được cơ hội này là do địa phương quan tâm đến việc cấp mã vùng trồng, tạo đà cho nông dân đưa nông sản vươn xa. Bởi, khi được cấp mã vùng trồng, các doanh nghiệp xuất khẩu mới vào thu mua", ông Dung nhấn mạnh.
Hiện nay ông Dung có hơn 2 ha bưởi trong tổng số 10 ha vùng trồng được cấp mã số. Với quy mô như hiện nay, trung bình ông Dung thu hoạch từ 30 - 35 tấn bưởi/ha/năm, tạo việc làm thường xuyên cho 3 - 4 lao động và hàng chục lao động thời vụ.
Có thể khẳng định, việc cấp mã gắn với mở rộng diện tích vùng trồng giúp nông dân tỉnh Phú Thọ có điều kiện sản xuất cây hàng hóa đạt tiêu chuẩn phục vụ xuất khẩu. Không dừng lại ở con số 700 mã vùng trồng, thời gian tới, tỉnh Phú Thọ tiếp tục mở rộng diện tích ở nhiều địa phương nhằm đáp ứng yêu cầu tiêu thụ ngày càng cao từ doanh nghiệp. Đồng thời, gắn sản xuất với chuỗi giá trị - các hợp tác xã để trở thành “cầu nối” giữa nông dân với doanh nghiệp, giúp hình thành chuỗi liên kết bền vững.
Những năm gần đây, Phú Thọ đang đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng phát triển vùng nguyên liệu tập trung gắn với thị trường xuất khẩu. Qua đó, từng bước khẳng định vai trò là “vùng nguyên liệu trung du” phục vụ tiêu thụ nội địa và xuất khẩu sang các thị trường khó tính. Đây cũng là bước đi quan trọng để tỉnh Phú Thọ hình thành chuỗi giá trị nông sản khép kín, nâng cao sức cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng cho kinh tế tỉnh.
Theo phản ánh của người nông dân, trước đây, sản xuất cây ăn quả tại Phú Thọ chủ yếu ở quy mô nông hộ, phân tán, chưa đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, từ khi chương trình tập huấn kỹ thuật, chuyển giao quy trình canh tác an toàn và hướng dẫn cấp mã vùng trồng được triển khai, nhận thức và cách làm của bà con nông dân đã thay đổi rõ rệt.
Nhiều hộ đã chuyển từ canh tác truyền thống sang áp dụng quy trình VietGAP, hữu cơ; ghi chép nhật ký sản xuất và tuân thủ tiêu chuẩn về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Nhờ đó, sản phẩm có chất lượng đồng đều, đảm bảo truy xuất nguồn gốc – yếu tố bắt buộc để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hiện, tỉnh đang tiếp tục quy hoạch vùng cây ăn quả chủ lực và phấn đấu 100% diện tích vùng trồng trong quy hoạch đều được cấp mã số, phục vụ chế biến và xuất khẩu. Đây là điều kiện quan trọng để Phú Thọ mở rộng liên kết doanh nghiệp và nâng cao giá trị sản phẩm.
Chú trọng đầu tư hạ tầng logistic
Một trong những thay đổi lớn của Phú Thọ là mối liên kết giữa nông dân – hợp tác xã – doanh nghiệp thu mua giúp ổn định đầu ra, giảm rủi ro “được mùa mất giá” và giúp doanh nghiệp có nguồn hàng đạt chất lượng xuất khẩu.
Chị Đặng Thị Tuế, chủ đại lý thu mua nông sản tại Phú Thọ cho biết: "Sản phẩm ở đây được cấp mã vùng trồng nên rất dễ tiêu thụ, doanh nghiệp ký hợp đồng dài hạn. Bà con mở rộng đến đâu, chúng tôi sẵn sàng đồng hành đến đó”.
Mối liên kết bền chặt này tạo động lực để nông dân mạnh dạn đầu tư cải tạo vườn, mở rộng diện tích và tuân thủ quy trình sản xuất.
Để phục vụ xuất khẩu, tỉnh Phú Thọ đang khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào kho lạnh, dây chuyền đóng gói, trung tâm logistics nông sản. Việc hoàn thiện hạ tầng sau thu hoạch sẽ giúp giảm tỷ lệ thất thoát, kéo dài thời gian bảo quản và tăng khả năng tham gia các đơn hàng quốc tế.
Theo Chi cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ, các vùng trồng chủ lực sẽ được quản lý theo mã số; tỉnh cũng định hướng thu hút doanh nghiệp đầu tư kho lạnh và trung tâm đóng gói đạt chuẩn, tiến tới sản xuất gắn với xuất khẩu bền vững.
Hạ tầng logistic hoàn chỉnh không chỉ nâng giá trị sản phẩm từ 15 - 30% mà còn tạo sức hút với doanh nghiệp chế biến, góp phần hình thành chuỗi cung ứng khép kín từ sản xuất – thu hoạch – bảo quản – tiêu thụ. Tổ sản xuất bưởi Ngọc Long (xã Liên Châu) là một trong những mô hình điểm khi được cấp mã vùng trồng và liên kết trực tiếp với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Anh Đặng Tâm Dung - đại diện Tổ sản xuất bưởi Ngọc Long cho biết: “Trước đây tôi trồng rau màu thu nhập thấp, sau khi được tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật, tôi mạnh dạn chuyển sang bưởi. Cây bưởi khó tính nhưng khi làm đúng quy trình, năng suất rất ổn định”.
Khi có vùng nguyên liệu ổn định, doanh nghiệp có cơ sở để đầu tư dây chuyền chế biến, đóng gói, tăng giá trị nông sản gấp nhiều lần so với bán tươi. Nhiều mô hình trồng cây ăn quả đã giúp nông dân thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm, tạo công ăn việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn. Nông nghiệp dần chuyển từ sản xuất manh mún sang hàng hóa, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, lấy thị trường làm trọng tâm, thời gian tới, Phú Thọ tập trung chuẩn hóa toàn bộ vùng trồng cây ăn quả chủ lực, mở rộng diện tích theo quy hoạch, tạo nguồn cung ổn định cho doanh nghiệp, đẩy mạnh cấp mã vùng trồng và kiểm soát chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế, thu hút đầu tư vào chế biến sâu và logistics nông sản; đồng thời phát triển thương hiệu nông sản Phú Thọ tại các thị trường xuất khẩu.
Với hơn 700 mã vùng trồng, 25.000 ha cây ăn quả và định hướng xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững, Phú Thọ đang tạo ra nền tảng mạnh mẽ để nông sản địa phương vươn xa. Khi người dân sản xuất theo tiêu chuẩn, doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng và logistics được hoàn thiện, nông sản trung du không chỉ phục vụ tiêu thụ nội địa mà còn có thể chinh phục các thị trường quốc tế khó tính.
