Mô hình nông nghiệp tuần hoàn lấy giun quế làm trung tâm - hướng phát triển kinh tế xanh bền vững

Nuôi giun quế là mắt xích trung tâm trong mô hình trang trại nông nghiệp tuần hoàn của chị Hoan

Nuôi giun quế: mắt xích trung tâm khép kín hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn

Trong toàn bộ mô hình nông nghiệp tuần hoàn của trang trại anh Thảo, chị Hoan; điểm đột phá và đóng vai trò “mắt xích” trung tâm, là “trái tim” khép kín quy trình vòng tròn tuần hoàn sinh thái. Yếu tố cốt lõi, đóng vai trò đặc biệt quan trọng chính là kỹ thuật nuôi giun quế.

Để làm chủ kỹ thuật này, anh Thảo và chị Hoan đã đi học tập tại tỉnh Phú Thọ, sau đó trở về xây dựng 08 nhà nuôi giun khung thép, lợp mái lá kè che mát – một trong những mô hình nuôi giun quế hiện đại nhất hiện nay. Và trong hệ thống sản xuất của trang trại, giun quế đóng vai trò vừa là “nhà máy” xử lý chất thải sinh học, vừa là nơi tạo ra nguồn nguyên liệu đầu vào giá trị cao cho chăn nuôi và trồng trọt.

Chị Nguyễn Thị Hoan chia sẻ: “Giun quế thích hợp với độ ẩm ở mức 60% nên nhà nuôi giun cần thiết kế vừa mát, vừa giữ được độ ẩm để giun và phát triển tốt. Một lứa giun sẽ cho thu hoạch sau khoảng 2 tháng, tùy vào mục đích thu hoạch: thu sinh khối, thu giun thịt hoặc thu phân giun quế”.

Cụ thể chu trình nuôi giun quế như sau:

Đầu vào (thức ăn của giun): Toàn bộ phế, phụ phẩm trồng trọt như thân cây dưa vàng, gốc rau thải sau thu hoạch được thu gom và ủ mục. Toàn bộ chất thải chăn nuôi từ hệ thống chuồng nuôi lợn, gà được thu gom, xử lý bằng men vi sinh để khử mùi hôi trước khi đưa vào làm thức ăn cho giun.

Đầu ra gồm 3 sản phẩm từ giun quế: Giun thịt là nguồn thức ăn giàu đạm sinh học tươi sống cho đàn gà, vịt bán hoang dã và cá dưới ao. Nhờ nguồn thức ăn này, vật nuôi lớn nhanh, thịt săn chắc, tăng sức đề kháng và hạn chế tối đa việc dùng thuốc kháng sinh.

Sinh khối giun quế: Là một ổ giun quế hoàn chỉnh bao gồm giun bố mẹ, giun con, kén (trứng) giun và chất nền hữu cơ (môi trường sống của giun). Sinh khối giun quế có thể dùng để thả nuôi gây giống hoặc cải tạo đất…

Phân giun quế: Là nguồn phân bón hữu cơ sinh học cực kỳ giàu dinh dưỡng, dùng để cải tạo đất và bón trực tiếp cho các loại rau, dưa vàng và thuốc lào trong nhà lưới.

Chính nhờ chu trình tuần hoàn này, trang trại của anh Thảo, chị Hoan đã triệt tiêu tình trạng ô nhiễm môi trường, giảm chi phí đầu vào, nâng cao chất lượng và giá trị cho sản phẩm nông nghiệp. Và không chỉ phục vụ nội bộ trang trại, riêng hoạt động nuôi giun quế còn đem lại nguồn thu trực tiếp hàng trăm triệu đồng mỗi năm từ việc bán sinh khối giun giống, giun thịt và phân hữu cơ ra thị trường. Bên cạnh đó, đã có rất nhiều nhà nông từ nhiều vùng miền đến trang trại anh Thảo, chị Hoan để học tập kinh nghiệm nuôi giun quế và làm nông nghiệp tuần hoàn.

Nguồn nông sản hữu cơ đa dạng được đưa ra thị trường từ vùng đất trũng được hồi sinh

Trên tổng diện tích 2 ha, anh Thảo và chị Hoan dành gần 8.000 m² để dựng hệ thống nhà lưới hiện đại. Bên trong nhà lưới, các loại rau ăn lá: rau cải, rau dền, rau sam, rau ngót hữu cơ… được trồng gối lứa liên tục, cung cấp cho thị trường hàng chục tấn mỗi năm. Đặc biệt, dưa vàng Kim Hoàng Hậu là sản phẩm chủ lực của trang trại. Mỗi năm, anh chị duy trì thu hoạch 3 vụ dưa với sản lượng hàng chục tấn/năm. Nhờ được chăm sóc hoàn toàn bằng phân giun quế và quy trình hữu cơ nghiêm ngặt, dưa có độ giòn ngọt thanh, chất lượng vượt trội. Sản phẩm đã đăng ký nhãn hiệu riêng và vinh dự đạt chứng nhận OCOP 3 sao.

Bên cạnh đó, trang trại còn phát triển mô hình trồng thuốc lào hữu cơ trong nhà lưới. Cây thuốc lào được bón bằng phân giun quế và phân vi sinh hoai mục, hoàn toàn không dùng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, cho ra chất lượng sợi đậm đà, thơm ngon tự nhiên, mở ra hướng khai thác kinh tế mới cho cây trồng truyền thống. Các diện tích còn lại của trang trại cũng được bố trí linh hoạt: trồng ngô, trồng khoai nước, thả bèo … làm thức ăn chăn nuôi; phụ phẩm nông nghiệp và thức ăn thừa được tận dụng triệt để nuôi cá dưới ao…

Mỗi năm, mô hình trang trại nông nghiệp tuần hoàn của chị Hoan cung cấp ra thị trường hàng chục tấn rau hữu cơ, được thương lái và người tiêu dùng tìm đến tận nơi thu mua

Để có được mô hình trang trại nông nghiệp tuần hoàn như hôm nay, anh Thảo và chị Hoan đã dành rất nhiều tâm huyết, tiền của, công sức. Nhớ lại những ngày đầu xây dựng mô hình, chị Hoan cho biết: Đầu năm 2019, sau nhiều năm bươn chải tại Cộng hòa Séc, vợ chồng chị quyết định trở về Việt Nam lập nghiệp.

Với mong muốn làm được những điều có ích cho cuộc sống, trên chính mảnh đất quê hương; anh chị đã mạnh dạn đấu thầu 2 ha đất trũng lầy lội, bị bỏ hoang nhiều năm do người dân không còn mặn mà với việc canh tác, quyết tâm làm mô hình nông nghiệp hữu cơ.

Bằng nguồn vốn tích lũy khi lao động nơi xứ người, anh chị đã đầu tư làm đường bê tông, xây dựng hạ tầng chuồng trại, nhà lưới kiên cố. “Chúng tôi đem những kinh nghiệm học hỏi được từ bạn bè cả trong và ngoài nước, đi học hỏi các mô hình khắp nơi để chọn lọc và áp dụng sáng tạo vào mô hình này. Cũng có những thất bại, có vô vàn khó khăn… Nhưng rồi, mọi thứ cũng dần qua khi trang trại hình thành và vận hành ổn định. Có thể nói rằng: Sản phẩm nông nghiệp hữu cơ thu được hôm nay chính là một thành quả vô cùng đáng trân trọng. Vùng đất hoang ngày nào như thể đã hồi sinh, cho hoa thơm trái ngọt”.

Dưa vàng kim hoàng hậu là sản phẩm chủ lực về cây trồng trong trang trại nông nghiệp tuần hoàn của anh Thảo, chị Hoan

Đến nay, mô hình trang trại của anh Thảo và chị Hoan đã đạt doanh thu bình quân khoảng 3 tỷ đồng/năm. Trang trại tạo việc làm cho 6 lao động thường xuyên và nhiều lao động thời vụ. Đặc biệt, trang trại còn tận dụng và phát huy hiệu quả sức lao động người cao tuổi tại địa phương, giúp họ có thêm thu nhập và duy trì sự gắn kết với cộng đồng.

Gợi mở hướng phát triển “Kinh tế bạc” và Nông nghiệp xanh bền vững

Mô hình trang trại tuần hoàn của anh Thảo và chị Hoan không chỉ giải bài toán phát triển kinh tế gia đình mà còn mang ý nghĩa xã hội và môi trường sâu sắc, cụ thể:

Đánh thức tiềm năng diện tích đất bỏ hoang: Việc biến vùng đất trũng bị bỏ hoang thành trang trại thu nhập 3 tỷ đồng/năm đã thể hiện rõ nhất cho hiệu quả kinh tế từ việc phục hồi tài nguyên đất, gợi mở bài học kinh nghiệm cho nhiều địa phương trong việc tích tụ và sử dụng hiệu quả đất nông nghiệp.

Thay đổi tư duy sản xuất: Thay vì khai thác tài nguyên một chiều, mô hình hướng tới việc tái sử dụng, biến chất thải thành tài nguyên, giảm thiểu chi phí đầu vào và bảo vệ môi trường sinh thái.

Thúc đẩy “Kinh tế bạc” ở nông thôn: Mô hình chứng minh khả năng huy động kinh nghiệm, sức lao động của người cao tuổi. Những công việc như theo dõi chăn nuôi, chăm sóc rau quả, quản lý luống giun quế hay thu hoạch nông sản rất phù hợp với sức khỏe của lao động lớn tuổi, giúp họ vừa có thêm thu nhập, vừa sống vui, sống khỏe.