Ngày xuân, nói chuyện cứu huyệt Trường xuân

Ai cũng không thể không già, lại càng không thể sống mãi. Người xưa có câu: “Sinh chi hữu trưởng, trưởng chi hữu lão, lão chi hữu tử, nhược tứ thời chi đại tạ hĩ”, ý nói người ta sinh ra, lớn lên, già đi rồi chết tựa như sự xoay vần của bốn mùa vậy.

Nhưng, liệu con người có thể làm chậm quá trình lão hoá được không? Có thể kéo dài tuổi thọ được không? Câu trả lời được khẳng định là hoàn toàn có thể. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi là ở chỗ phải làm như thế nào để sống khoẻ và sống lâu một cách có hiệu quả.

Thật khó có thể kể hết những quan niệm, biện pháp mà loài người đã lí giải và tìm ra nhằm đạt mục đích này. Đó là những biện pháp rất cũ, rất tự nhiên, rất dễ làm và cũng rất rẻ tiền, nhưng dường như chưa được mọi người chú ý đến. Như phương pháp dưỡng sinh trường thọ giản dị mà độc đáo của y học cổ truyền, trong đó có thể kể đến liệu pháp tác động lên những huyệt vị châm cứu nhằm mục đích bảo vệ và nâng cao sức khoẻ, phòng chống bệnh tật, làm chậm quá trình lão hoá và kéo dài tuổi thọ. Một trong những huyệt vị điển hình có công năng đó là Trường xuân huyệt

Trường xuân huyệt là gì?

Trường xuân huyệt, hay còn gọi là Trường thọ huyệt, Vô bệnh trường thọ huyệt, Hạ lăng, Quỷ tà..., chính là huyệt Túc tam lí thuộc đường kinh Túc dương minh vị. Huyệt này được xác định bằng 3 cách: (1) Sờ bờ trước xương ống chân (mào chày) từ dưới cổ chân ngược lên, đến gần khớp gối ngón tay bị mắc lại ở đâu thì đó là lồi củ trước xương chày, từ đây đo ngang ra ngoài một khoát ngón tay là vị trí của huyệt, khi ấn có cảm giác tê tức lan xuống bàn chân (cách hay dùng nhất); (2) Huyệt ở chỗ trũng của hai gân, cách bờ dưới ngoài của xương bánh chè 3 tấc; (3) Gối gấp vuông góc, dùng bàn tay cùng bên ôm tự nhiên lấy đầu gối sao cho lòng bàn tay đặt vào xương bánh chè, các ngón tay duỗi thẳng, ngón trỏ đặt trên bờ trước xương ống chân, đầu ngón giữa ở đâu thì đó là huyệt.

Vị trí Trường xuân huyệt
Vị trí Trường xuân huyệt

Công dụng của Trường xuân huyệt ra sao?

Theo y thư cổ, Trường xuân huyệt có công năng điều lí tì vị, kiện vận tì dương, ôn trung tán hàn, bổ trung ích khí, điều hoà khí huyết, tuyên thông khí cơ, đạo khí thượng hành, phù bản cố nguyên, bổ hư cường thân; thường được dùng để chữa các chứng bệnh như đau gối, sưng gối, vận động khớp gối khó khăn (tác dụng tại chỗ), liệt bại chi dưới do di chứng trúng phong hay di chứng bại liệt, đau dạ dày, tắc tia sữa, viêm tuyến vú, đau mắt...(tác dụng theo đường kinh), ăn không tiêu, sôi bụng, đầy hơi, táo bón, ỉa chảy, sốt, nâng cao sức đề kháng... (tác dụng toàn thân).

Y thư cổ có câu: “Đỗ phúc Tam lí lưu”, ý muốn nói cứu huyệt vị này có thể phòng chống các bệnh lí đường tiêu hoá hay “Nhược yêu trường thọ, Tam lí thường cứu” (muốn trường thọ thì phải cứu huyệt Túc tam lí thường xuyên). Người Nhật lưu truyền câu: “Nhược yếu an, Tam lí mạc yếu can” hay “Nhược yếu lão nhân an, Tam lí thường bất can”, nghĩa là muốn khoẻ mạnh và sống lâu thì huyệt Túc tam lí không được để cho khô, ý muốn nói là phải cứu bỏng huyệt vị này liên tục. Chính vì vậy mà Túc tam lý còn được gọi là Trường thọ huyệt, Trường xuân huyệt hay Vô bệnh trường thọ huyệt.

Kết quả nghiên cứu ứng dụng lâm sàng hiện đại cho thấy, Túc tam lí là một trong những huyệt vị thông dụng và hiệu quả nhất. Các nhà y học Trung Quốc đã chứng minh: Chỉ cần dùng tác động lên một mình huyệt Túc tam lí (đơn huyệt liệu pháp) bằng các phương thức khác nhau cũng có thể chữa được các bệnh lí như cảm mạo, viêm amydal cấp, chứng nhũ nga, viêm phế quản trẻ em, hen phế quản, hội chứng Ménière, cao huyết áp, hội chứng rối loạn lipid máu, chứng chán ăn, hội chứng rối loạn chức năng dạ dày ruột, viêm loét dạ dày mạn tính, ỉa chảy, cơn đau bụng cấp do co thắt dạ dày ruột, viêm ruột cấp tính, nấc, chứng giảm bạch cầu sau hoá trị liệu ung thư, rối loạn chức năng dạ dày do hoá trị liệu, phản ứng nôn nhiều do hoá trị liệu, sốt kéo dài do ung thư đường tiêu hoá trên, bong gân mắt cá ngoài, vẹo cổ cấp tính, cơn đau do sỏi ống dẫn trứng, cơn đau quặn mật và quặn thận, bí đái, phản ứng phụ trong thủ thuật soi dạ dày, chứng co thắt môn vị và hành tá tràng khi soi dạ dày...

Cơ chế tác dụng của Trường xuân huyệt như thế nào?

Theo học thuyết Tạng Phủ của y học cổ truyền, Vị có chức năng thu nhận và tiêu hoá thức ăn, Tì có chức năng hấp thu và phân bố các chất dinh dưỡng và tân dịch. Quá trình tiêu hoá, hấp thu đồ ăn thức uống và phân bố các chất dinh dưỡng (cổ nhân gọi là các chất tinh vi) trong nhân thể là nhờ ở sự hợp tác của cả hai tạng Tì và Vị. Nếu công năng của Tì, Vị thịnh vượng thì quá trình tiêu hoá và hấp thu thức ăn mới hoàn thành, cơ thể mới có đủ các vật chất dinh dưỡng để tạo ra khí, huyết, tinh và tân dịch, hoạt động của các tạng phủ, kinh lạc... mới diễn ra bình thường, từ đó công năng sinh lí được duy trì, cơ thể nhờ vậy mà khoẻ mạnh và trường thọ. Trường xuân là chủ huyệt của đường kinh Túc dương minh Vị, giữa Vị và Tì lại có quan hệ hết sức mật thiết (cổ nhân gọi là quan hệ biểu - lí). Vậy nên, khi tác động đúng cách lên huyệt vị này thì sẽ giúp cho Tì và Vị đều khoẻ mạnh và hoàn thành tốt chức năng của mình, từ đó mà đạt được mục đích trường thọ, trường xuân.

Nghiên cứu hiện đại cho thấy, Trường xuân huyệt có tác dụng rất phong phú: Làm giãn cơ trơn và cắt cơn hen phế quản; hạ huyết áp và làm nhịp tim chậm lại, giảm chỉ số tiêu thụ ôxy cơ tim, tăng lưu lượng tuần hoàn động mạch vành tim; điều chỉnh rối loạn lipid máu (giảm cholesterol và triglycerid, tăng lipoprotein có tỉ trọng cao và HDL-C), làm hạ đường huyết; tăng tính lưu động của màng hồng cầu và tăng nồng độ cAMP trong huyết tương; làm giảm nhu động ruột và chống co thắt đường tiêu hoá; nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống miễn dịch và các tuyến nội tiết; phòng chống tích cực các phản ứng phụ của hoá, xạ trị liệu, kéo dài thời gian và chất lượng sống của bệnh nhân ung thư...

Như vậy, có thể thấy, Trường xuân huyệt có tác dụng cường thân kháng lão rõ rệt thông qua việc cải thiện hàng loạt các chỉ tiêu về tuần hoàn, hô hấp, thần kinh, tiết niệu, nội tiết, miễn dịch và vận động.

Cách thức tác động lên Trường xuân huyệt ra sao?

Có nhiều cách để tác động lên Trường xuân huyệt như day bấm, châm, cứu, thuỷ châm, laser châm, điện châm, từ châm, điện - từ châm, trong đó thông dụng và đơn giản nhất là tự day bấm và cứu bằng điếu ngải.

Tự day bấm là dùng ngón tay cái hoặc ngón tay giữa day bấm huyệt trong khoảng 1 - 2 phút với một lực vừa phải sao cho đạt cảm giác tê tức tại chỗ và lan xuống bàn chân là được, mỗi ngày làm 2 lần vào lúc ngủ dậy buổi sáng và trước khi ngủ tối.

Cứu huyệt là phương pháp dùng sức nóng tác động lên huyệt vị để điều hoà âm dương khí huyết, ôn thông kinh lạc, phù chính khu tà nhằm bảo vệ và nâng cao sức khoẻ, chống lão hoá và kéo dài tuổi thọ).

Cứu thường dùng lá ngải cứu khô chế thành ngải nhung rồi làm mồi ngải hay điếu ngải để cứu. Cách chế: lấy lá ngải cứu phơi khô trong bóng râm rồi đem vò hay giã nát để loại bỏ cuống và gân lá, sản phẩm thu được có màu vàng nhạt, mềm mại, sờ mịn như nhung nên gọi là ngải nhung. Sau đó dùng giấy mỏng (giấy bản hoặc giấy cuốn thuốc lá) cắt thành miếng dài 20 cm, rộng 4 cm, rải ngải nhung lên, cuốn thành điếu tròn như điếu thuốc lá to, gọi là điếu ngải hoặc dùng 3 ngón tay nhúm một ít ngải nhung đặt lên khay men, ép thành hình chóp nón, to bằng từ hạt đỗ đến hơn hạt ngô to, gọi là mồi ngải. Hiện nay, người ta thường dùng điếu ngải hơn mồi ngải, có thể mua điếu ngải chế sẵn tại các hiệu thuốc đông y.

Có 3 cách cứu điếu ngải: (1) Đốt điếu ngải rồi hơ trên huyệt, cách da chừng 2cm, khi thấy nóng thì để cách xa dần, đến mức thấy nóng ấm, dễ chịu thì giữ nguyên khoảng cách đó cho đến khi thấy da hồng lên là được, cứu mỗi huyệt chừng 10 - 15 phút; (2) Đặt điếu ngải cách da một khoảng đủ thấy nóng ấm rồi từ từ di chuyển điếu ngải theo vòng tròn, từ hẹp đến rộng, khi cảm thấy nóng đều vùng định cứu là được, cứu trong 20 - 30 phút; (3) Đưa đầu điếu ngải lại gần sát da cho có cảm giác nóng rát rồi lại kéo ra xa, làm như thế nhiều lần như chim sẻ mổ thóc, thường cứu trong 2 - 5 phút.

ThS. BS. Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Ngày 24.11.2020 tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) tổ chức Ngày hội Sữa học đường với sự tham gia của hơn 500 thầy cô giáo, phụ huynh và các em học sinh. Đây là một hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình Sữa học đường giai đoạn 2018 – 2021 do tỉnh Vĩnh Long triển khai.
Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Con người dưới cách nhìn của Y học cổ truyền (Kì 8)

Ở các kì trước chúng ta đã tìm hiểu về chức năng của tạng Tâm, Tâm bào, Tiểu trường đối với sức khỏe của một người, cũng như so sánh với Tim và màng ngoài tim trong Y học hiện đại. Trong kì này chúng ta cùng tìm hiểu về công năng của phủ Tam tiêu - có quan hệ biểu lí với tạng Tâm bào…
Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Duy trì thói quen uống trà hoa cúc giúp cải thiện giấc ngủ, tăng cường hệ miễn dịch, kiểm soát lượng đường trong máu, nhất là bệnh nhân tiểu đường...
TP.Hồ Chí Minh: Tổ chức khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

TP.Hồ Chí Minh: Tổ chức khoá tập huấn phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm thế giới có tới khoảng 17 triệu trường hợp đột quỵ với khoảng 6 triệu ca tử vong và thêm 5 triệu người sống sót nhưng phải chịu các di chứng tàn tật trong thời gian dài, thậm chí vĩnh viễn; tạo một gánh nặng không hề nhỏ về trách nhiệm chăm sóc cho gia đình, người thân, đội ngũ y tế và xã hội.
Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Viên dưỡng khớp X3 đang vi phạm nội dung quảng cáo tại một số website.

Tin khác

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19
Chiều 25/11, Bộ Y tế công bố thêm 5 ca nhiễm Covid-19, đều là người nhập cảnh được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm lên 1321.

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác
Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã tổ chức buổi lễ ra mắt các thành viên, đồng thời ký kết hợp tác chiến lược với các đối tác là các chủ Spa, các chủ doanh nghiệp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng để nhân rộng mô hình Spa Trị Liệu Việt – một mô mình Spa theo hướng trị liệu bằng day bấm các huyệt đạo theo phương pháp y học cổ truyền.

Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội: Bé 15 tháng tuổi tử vong, bệnh viện nói gì?

Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội: Bé 15 tháng tuổi tử vong, bệnh viện nói gì?
Bệnh viện Đa khoa huyện Thạch Thất, TP Hà Nội đã tạm đình chỉ kíp trực ngày 22/11 để làm rõ nguyên nhân liên quan đến bệnh nhi C.H.K.A (15 tháng tuổi) tử vong khi điều trị viêm phế quản tại đây.

Quảng Trị: 4 người tử vong do liên quan đến bệnh ‘vi khuẩn ăn thịt người’

Quảng Trị: 4 người tử vong do liên quan đến bệnh ‘vi khuẩn ăn thịt người’
4 trong số 30 ca bệnh "vi khuẩn ăn thịt người" (bệnh Whitmore) tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị đã tử vong. Theo ngành y tế Quảng Trị, "vi khuẩn ăn thịt người" tăng đột biến kể từ ngày 14/10 (sau đợt mưa lũ diễn ra trên địa bàn).

Những bài tập thư giãn và tăng cường cho cơ mắt

Những bài tập thư giãn và tăng cường cho cơ mắt
Đôi mắt của bạn thường cảm thấy căng thẳng? Bạn có liên tục nhìn vào màn hình LED tại nơi làm việc, trong giờ nghỉ hoặc ở nhà không? Bạn hãy cẩn thận vì những việc làm này có thể gây mỏi mắt, các vấn đề về thị lực, khô mắt và thậm chí là gây ra cảm giác lo lắng và đau đầu.

Khắc phục chứng rối loạn tiêu hóa ở NCT

Khắc phục chứng rối loạn tiêu hóa ở NCT
Rối loạn tiêu hóa (RLTH) là chứng bệnh gặp ở mọi lứa tuổi và gây nên những phiền toái cho người bệnh. Với NCT, RLTH càng dễ xảy ra và ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe...
Xem thêm
Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Lợi ích tuyệt vời của trà hoa cúc đối với sức khỏe

Duy trì thói quen uống trà hoa cúc giúp cải thiện giấc ngủ, tăng cường hệ miễn dịch, kiểm soát lượng đường trong máu, nhất là bệnh nhân tiểu đường...
Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cảnh báo Viên dưỡng khớp X3 vi phạm về quảng cáo

Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Viên dưỡng khớp X3 đang vi phạm nội dung quảng cáo tại một số website.
5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

5 người nhập cảnh nhiễm Covid-19

Chiều 25/11, Bộ Y tế công bố thêm 5 ca nhiễm Covid-19, đều là người nhập cảnh được cách ly ngay, nâng tổng số ca nhiễm lên 1321.
Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Phòng ngừa tai biến mạch máu não ở người cao tuổi trong mùa lạnh

Tai biến mạch máu não hay còn gọi là đột quỵ - một bệnh lý hết sức nguy hiểm đối với người cao tuổi. Đặc biệt, bệnh có chiều hướng ...
Ăn gì tăng trí nhớ?

Ăn gì tăng trí nhớ?

Có một khả năng ghi nhớ tốt là ước vọng của mọi người, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên và những người lao động trí óc.
Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Vinamilk tổ chức ngày hội Sữa học đường, mang niềm vui uống sữa tại trường đến với trẻ em Vĩnh Long

Ngày 24.11.2020 tại tỉnh Vĩnh Long, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) tổ chức Ngày ...
Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Group Spa Trị Liệu Việt ký hợp tác chiến lược với các đối tác

Mới đây, lương y Phan Cao Bình, Ủy viên Ban chấp hành Hội Di sản Văn hóa TP.Hồ Chí Minh, nhà sáng lập mô mình Spa Trị Liệu Việt đã ...
Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao tặng hơn 94.000 ly sữa cho trẻ em khó khăn Hà Giang

Vinamilk và Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam trao tặng hơn 94.000 ly sữa cho trẻ em khó khăn Hà Giang

Tại Hà Giang, vùng đất cực Bắc của đất nước, vẫn còn đó những mái trường xa xôi nơi núi non hiểm trở và những hoàn cảnh trẻ em khó ...
Phiên bản di động