Ngày xuân, nói chuyện cứu huyệt Trường xuân

Ai cũng không thể không già, lại càng không thể sống mãi. Người xưa có câu: “Sinh chi hữu trưởng, trưởng chi hữu lão, lão chi hữu tử, nhược tứ thời chi đại tạ hĩ”, ý nói người ta sinh ra, lớn lên, già đi rồi chết tựa như sự xoay vần của bốn mùa vậy.

Nhưng, liệu con người có thể làm chậm quá trình lão hoá được không? Có thể kéo dài tuổi thọ được không? Câu trả lời được khẳng định là hoàn toàn có thể. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi là ở chỗ phải làm như thế nào để sống khoẻ và sống lâu một cách có hiệu quả.

Thật khó có thể kể hết những quan niệm, biện pháp mà loài người đã lí giải và tìm ra nhằm đạt mục đích này. Đó là những biện pháp rất cũ, rất tự nhiên, rất dễ làm và cũng rất rẻ tiền, nhưng dường như chưa được mọi người chú ý đến. Như phương pháp dưỡng sinh trường thọ giản dị mà độc đáo của y học cổ truyền, trong đó có thể kể đến liệu pháp tác động lên những huyệt vị châm cứu nhằm mục đích bảo vệ và nâng cao sức khoẻ, phòng chống bệnh tật, làm chậm quá trình lão hoá và kéo dài tuổi thọ. Một trong những huyệt vị điển hình có công năng đó là Trường xuân huyệt

Trường xuân huyệt là gì?

Trường xuân huyệt, hay còn gọi là Trường thọ huyệt, Vô bệnh trường thọ huyệt, Hạ lăng, Quỷ tà..., chính là huyệt Túc tam lí thuộc đường kinh Túc dương minh vị. Huyệt này được xác định bằng 3 cách: (1) Sờ bờ trước xương ống chân (mào chày) từ dưới cổ chân ngược lên, đến gần khớp gối ngón tay bị mắc lại ở đâu thì đó là lồi củ trước xương chày, từ đây đo ngang ra ngoài một khoát ngón tay là vị trí của huyệt, khi ấn có cảm giác tê tức lan xuống bàn chân (cách hay dùng nhất); (2) Huyệt ở chỗ trũng của hai gân, cách bờ dưới ngoài của xương bánh chè 3 tấc; (3) Gối gấp vuông góc, dùng bàn tay cùng bên ôm tự nhiên lấy đầu gối sao cho lòng bàn tay đặt vào xương bánh chè, các ngón tay duỗi thẳng, ngón trỏ đặt trên bờ trước xương ống chân, đầu ngón giữa ở đâu thì đó là huyệt.

ngay xuan noi chuyen cuu huyet truong xuan
Vị trí Trường xuân huyệt

Công dụng của Trường xuân huyệt ra sao?

Theo y thư cổ, Trường xuân huyệt có công năng điều lí tì vị, kiện vận tì dương, ôn trung tán hàn, bổ trung ích khí, điều hoà khí huyết, tuyên thông khí cơ, đạo khí thượng hành, phù bản cố nguyên, bổ hư cường thân; thường được dùng để chữa các chứng bệnh như đau gối, sưng gối, vận động khớp gối khó khăn (tác dụng tại chỗ), liệt bại chi dưới do di chứng trúng phong hay di chứng bại liệt, đau dạ dày, tắc tia sữa, viêm tuyến vú, đau mắt...(tác dụng theo đường kinh), ăn không tiêu, sôi bụng, đầy hơi, táo bón, ỉa chảy, sốt, nâng cao sức đề kháng... (tác dụng toàn thân).

Y thư cổ có câu: “Đỗ phúc Tam lí lưu”, ý muốn nói cứu huyệt vị này có thể phòng chống các bệnh lí đường tiêu hoá hay “Nhược yêu trường thọ, Tam lí thường cứu” (muốn trường thọ thì phải cứu huyệt Túc tam lí thường xuyên). Người Nhật lưu truyền câu: “Nhược yếu an, Tam lí mạc yếu can” hay “Nhược yếu lão nhân an, Tam lí thường bất can”, nghĩa là muốn khoẻ mạnh và sống lâu thì huyệt Túc tam lí không được để cho khô, ý muốn nói là phải cứu bỏng huyệt vị này liên tục. Chính vì vậy mà Túc tam lý còn được gọi là Trường thọ huyệt, Trường xuân huyệt hay Vô bệnh trường thọ huyệt.

Kết quả nghiên cứu ứng dụng lâm sàng hiện đại cho thấy, Túc tam lí là một trong những huyệt vị thông dụng và hiệu quả nhất. Các nhà y học Trung Quốc đã chứng minh: Chỉ cần dùng tác động lên một mình huyệt Túc tam lí (đơn huyệt liệu pháp) bằng các phương thức khác nhau cũng có thể chữa được các bệnh lí như cảm mạo, viêm amydal cấp, chứng nhũ nga, viêm phế quản trẻ em, hen phế quản, hội chứng Ménière, cao huyết áp, hội chứng rối loạn lipid máu, chứng chán ăn, hội chứng rối loạn chức năng dạ dày ruột, viêm loét dạ dày mạn tính, ỉa chảy, cơn đau bụng cấp do co thắt dạ dày ruột, viêm ruột cấp tính, nấc, chứng giảm bạch cầu sau hoá trị liệu ung thư, rối loạn chức năng dạ dày do hoá trị liệu, phản ứng nôn nhiều do hoá trị liệu, sốt kéo dài do ung thư đường tiêu hoá trên, bong gân mắt cá ngoài, vẹo cổ cấp tính, cơn đau do sỏi ống dẫn trứng, cơn đau quặn mật và quặn thận, bí đái, phản ứng phụ trong thủ thuật soi dạ dày, chứng co thắt môn vị và hành tá tràng khi soi dạ dày...

Cơ chế tác dụng của Trường xuân huyệt như thế nào?

Theo học thuyết Tạng Phủ của y học cổ truyền, Vị có chức năng thu nhận và tiêu hoá thức ăn, Tì có chức năng hấp thu và phân bố các chất dinh dưỡng và tân dịch. Quá trình tiêu hoá, hấp thu đồ ăn thức uống và phân bố các chất dinh dưỡng (cổ nhân gọi là các chất tinh vi) trong nhân thể là nhờ ở sự hợp tác của cả hai tạng Tì và Vị. Nếu công năng của Tì, Vị thịnh vượng thì quá trình tiêu hoá và hấp thu thức ăn mới hoàn thành, cơ thể mới có đủ các vật chất dinh dưỡng để tạo ra khí, huyết, tinh và tân dịch, hoạt động của các tạng phủ, kinh lạc... mới diễn ra bình thường, từ đó công năng sinh lí được duy trì, cơ thể nhờ vậy mà khoẻ mạnh và trường thọ. Trường xuân là chủ huyệt của đường kinh Túc dương minh Vị, giữa Vị và Tì lại có quan hệ hết sức mật thiết (cổ nhân gọi là quan hệ biểu - lí). Vậy nên, khi tác động đúng cách lên huyệt vị này thì sẽ giúp cho Tì và Vị đều khoẻ mạnh và hoàn thành tốt chức năng của mình, từ đó mà đạt được mục đích trường thọ, trường xuân.

Nghiên cứu hiện đại cho thấy, Trường xuân huyệt có tác dụng rất phong phú: Làm giãn cơ trơn và cắt cơn hen phế quản; hạ huyết áp và làm nhịp tim chậm lại, giảm chỉ số tiêu thụ ôxy cơ tim, tăng lưu lượng tuần hoàn động mạch vành tim; điều chỉnh rối loạn lipid máu (giảm cholesterol và triglycerid, tăng lipoprotein có tỉ trọng cao và HDL-C), làm hạ đường huyết; tăng tính lưu động của màng hồng cầu và tăng nồng độ cAMP trong huyết tương; làm giảm nhu động ruột và chống co thắt đường tiêu hoá; nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống miễn dịch và các tuyến nội tiết; phòng chống tích cực các phản ứng phụ của hoá, xạ trị liệu, kéo dài thời gian và chất lượng sống của bệnh nhân ung thư...

Như vậy, có thể thấy, Trường xuân huyệt có tác dụng cường thân kháng lão rõ rệt thông qua việc cải thiện hàng loạt các chỉ tiêu về tuần hoàn, hô hấp, thần kinh, tiết niệu, nội tiết, miễn dịch và vận động.

Cách thức tác động lên Trường xuân huyệt ra sao?

Có nhiều cách để tác động lên Trường xuân huyệt như day bấm, châm, cứu, thuỷ châm, laser châm, điện châm, từ châm, điện - từ châm, trong đó thông dụng và đơn giản nhất là tự day bấm và cứu bằng điếu ngải.

Tự day bấm là dùng ngón tay cái hoặc ngón tay giữa day bấm huyệt trong khoảng 1 - 2 phút với một lực vừa phải sao cho đạt cảm giác tê tức tại chỗ và lan xuống bàn chân là được, mỗi ngày làm 2 lần vào lúc ngủ dậy buổi sáng và trước khi ngủ tối.

Cứu huyệt là phương pháp dùng sức nóng tác động lên huyệt vị để điều hoà âm dương khí huyết, ôn thông kinh lạc, phù chính khu tà nhằm bảo vệ và nâng cao sức khoẻ, chống lão hoá và kéo dài tuổi thọ).

Cứu thường dùng lá ngải cứu khô chế thành ngải nhung rồi làm mồi ngải hay điếu ngải để cứu. Cách chế: lấy lá ngải cứu phơi khô trong bóng râm rồi đem vò hay giã nát để loại bỏ cuống và gân lá, sản phẩm thu được có màu vàng nhạt, mềm mại, sờ mịn như nhung nên gọi là ngải nhung. Sau đó dùng giấy mỏng (giấy bản hoặc giấy cuốn thuốc lá) cắt thành miếng dài 20 cm, rộng 4 cm, rải ngải nhung lên, cuốn thành điếu tròn như điếu thuốc lá to, gọi là điếu ngải hoặc dùng 3 ngón tay nhúm một ít ngải nhung đặt lên khay men, ép thành hình chóp nón, to bằng từ hạt đỗ đến hơn hạt ngô to, gọi là mồi ngải. Hiện nay, người ta thường dùng điếu ngải hơn mồi ngải, có thể mua điếu ngải chế sẵn tại các hiệu thuốc đông y.

Có 3 cách cứu điếu ngải: (1) Đốt điếu ngải rồi hơ trên huyệt, cách da chừng 2cm, khi thấy nóng thì để cách xa dần, đến mức thấy nóng ấm, dễ chịu thì giữ nguyên khoảng cách đó cho đến khi thấy da hồng lên là được, cứu mỗi huyệt chừng 10 - 15 phút; (2) Đặt điếu ngải cách da một khoảng đủ thấy nóng ấm rồi từ từ di chuyển điếu ngải theo vòng tròn, từ hẹp đến rộng, khi cảm thấy nóng đều vùng định cứu là được, cứu trong 20 - 30 phút; (3) Đưa đầu điếu ngải lại gần sát da cho có cảm giác nóng rát rồi lại kéo ra xa, làm như thế nhiều lần như chim sẻ mổ thóc, thường cứu trong 2 - 5 phút.

ThS. BS. Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

thuoc hay tu cay sen

Thuốc hay từ cây sen

Cây sen đượm khí thơm trong lành của trời đất, nên củ, lá, hoa, tua, vỏ, quả, ruột đều là vị thuốc hay. Riêng gương sen và ngó sen có tác dụng cầm máu, bổ huyết, điều kinh. Gương sen là đế của hoa sen phát triển mang quả (hạt sen). Để làm thuốc chỉ dùng gương sen đã gỡ hết hạt, dùng sống hoặc sao cháy tồn tính. Ngó sen là thân rễ, thắt khúc từng đoạn của cây sen.
ha noi phat hien ca duong tinh voi covid 19 khi sang nhat

Hà Nội phát hiện ca dương tính với Covid -19 khi sang Nhật

Đại diện CDC Hà Nội cho hay, một trường hợp từ Hà Nội xuất cảnh sang Nhật Bản có kết quả xét nghiệm nhanh dương tính với virus SARS-CoV-2.
tiem insulin tai nha dung cach tranh bien chung

Tiêm insulin tại nhà đúng cách tránh biến chứng

Tiêm insulin là một trong những biện pháp giúp người bệnh đái tháo đường kiểm soát bệnh. Bệnh nhân có thể được tiêm tại cơ sở y tế hay tự tiêm tại nhà. Khi tiêm tại nhà, người nhà và bệnh nhân cần biết tiêm insulin đúng cách để mang lại hiệu quả điều trị, hạn chế những biến chứng có thể xảy ra do tiêm insulin sai kĩ thuật...
nhieu dich benh co nguy co lan rong

Nhiều dịch bệnh có nguy cơ lan rộng

Thời tiết chuyển mùa rất thuận lợi cho các dịch bệnh bùng phát, nguy cơ dịch chồng dịch là rất cao. Hiện nay, cùng với dịch COVID-19, các dịch: Sốt xuất huyết, bạch hầu… cũng đang có nguy cơ lan rộng…
soi noi ngay hoi hien mau tam binh se giot mau dao cung trao hy vong

Sôi nổi Ngày hội Hiến máu Tâm Bình “Sẻ giọt máu đào - Cùng trao hy vọng”

Sáng 19/9, Ngày hội Hiến máu Tâm Bình với chủ đề “Sẻ giọt máu đào - Cùng trao hy vọng” đã được tổ chức tại Trụ sở Công ty Dược phẩm Tâm Bình - 349 Kim Mã, quận Ba Đình, TP Hà Nội. Chương trình do Dược phẩm Tâm Bình và Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương phối hợp tổ chức. Với mục tiêu đóng góp vào nguồn máu dự trữ đang thiếu hụt do dịch Covid-19, chương trình đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của cán bộ, nhân viên Công ty. 

Tin khác

Vi phạm quảng cáo, thực phẩm Germany Gold Care bị Cục ATTP cảnh báo

vi pham quang cao thuc pham germany gold care bi cuc attp canh bao
Theo Cục An toàn Thực phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe Germany Gold Care được quảng cáo trên một số website có dấu hiệu không đúng bản chất, lừa dối người tiêu dùng, vi phạm quy định pháp luật về quảng cáo.

Bắt nữ Giám đốc liên quan nghi án nâng giá thiết bị từ 2 tỷ lên 12 tỷ, bán cho bệnh viện

bat nu giam doc lien quan nghi an nang gia thiet bi tu 2 ty len 12 ty ban cho benh vien
Bà Mai Thị Hoa (46 tuổi), Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư trang thiết bị y tế Hà Tĩnh vừa bị Cơ quan cảnh sát điều tra Công an Hà Tĩnh khởi tố, bắt tạm giam về tội Trốn thuế, theo điều 200 Bộ luật Hình sự 2015.

Vi phạm quảng cáo, Đại Tràng Khang bị Cục An toàn Thực phẩm cảnh báo

vi pham quang cao dai trang khang bi cuc an toan thuc pham canh bao
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Đại Tràng Khang đang được quảng trên website daitrangkhang.com gây hiểu lầm như thuốc chữa bệnh. Ngoài ra, website này còn sử dụng hình ảnh, uy tín của đơn vị, cơ sở y tế và nhân viên y tế để quảng cáo sản phẩm.

Multi Juice có phải là sản phẩm “thần thánh”?

multi juice co phai la san pham than thanh
Dư luận hoài nghi, liệu sản phẩm Multi Juice có công dụng như quảng cáo, hay chỉ “chém gió” để đánh lừa người tiêu dùng?    

Sức khỏe não bộ

suc khoe nao bo
Kì 5: Chấn thương sọ não và những điều cần biết

 Về ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Bình Trưng Đông, quận 2, TP Hồ Chí Minh: Cần nhanh chóng bảo đảm sức khỏe để các cháu học sinh đến trường

ve ngo doc thuc pham tai truong tieu hoc binh trung dong quan 2 tp ho chi minh can nhanh chong bao dam suc khoe de cac chau hoc sinh den truong
Ban Quản lý An toàn vệ sinh thực phẩm (QLATVSTP) TP Hồ Chí Minh và UBND quận 2, cho biết: Chiều tối 12/9/2020, cơ quan thường trực Ban QLATVSTP quận 2 tiếp nhận thông tin ban đầu từ Bệnh viện quận 2 về việc 8 học sinh Trường Tiểu học Bình Trưng Đông có biểu hiện sốt, đau bụng, tiêu chảy.
Xem thêm
ha noi phat hien ca duong tinh voi covid 19 khi sang nhat

Hà Nội phát hiện ca dương tính với Covid -19 khi sang Nhật

Đại diện CDC Hà Nội cho hay, một trường hợp từ Hà Nội xuất cảnh sang Nhật Bản có kết quả xét nghiệm nhanh dương tính với virus SARS-CoV-2.
benh nhan covid 19 cuoi cung tai da nang duoc cong bo khoi benh

Bệnh nhân COVID -19 cuối cùng tại Đà Nẵng được công bố khỏi bệnh

Thông tin từ Trung tâm Y tế Hòa Vang, bệnh nhân nhiễm COVID -19 cuối cùng tại Đà Nẵng đã được chữa khỏi.
soi noi ngay hoi hien mau tam binh se giot mau dao cung trao hy vong

Sôi nổi Ngày hội Hiến máu Tâm Bình “Sẻ giọt máu đào - Cùng trao hy vọng”

Sáng 19/9, Ngày hội Hiến máu Tâm Bình với chủ đề “Sẻ giọt máu đào - Cùng trao hy vọng” đã được tổ chức tại Trụ sở Công ty Dược ...
phong benh gan o nguoi cao tuoi

Phòng bệnh gan ở người cao tuổi

Theo quy luật của tự nhiên, càng lớn tuổi các hoạt động cơ thể ngày càng suy yếu, người cao tuổi (NCT) sẽ phải đối diện với gánh nặng bệnh ...
8 thuc pham giup danh tan chung tao bon hieu qua

 8 thực phẩm giúp ‘đánh tan’ chứng táo bón hiệu quả

Táo bón kéo dài có thể làm giảm cảm giác thèm ăn, dẫn đến cơ thể suy nhược và gây nhiều phiền toái trong cuộc sống. Tuy nhiên, chỉ cần ...
dau hieu canh bao roi loan mo mau nguoi cao tuoi can luu y

Dấu hiệu cảnh báo rối loạn mỡ máu, người cao tuổi cần lưu ý

Hầu hết người bị rối loạn mỡ máu ban đầu thường ít có triệu chứng rõ ràng, nhưng một số dấu hiệu như chân đau, tê bì, đau ngực hoặc ...
lam song lai nhung cay thuoc truyen thong quy hiem tai viet nam

Làm sống lại những cây thuốc truyền thống quý hiếm tại Việt Nam

Trong hơn 12.000 loài thực vật tại Việt Nam thì có gần 6.000 loài cho công dụng làm thuốc, nhiều loài dược liệu được xếp vào loài quý hiếm trên ...
3 loi ich bat ngo cua vo mang cut

3 lợi ích bất ngờ của vỏ măng cụt

Vỏ măng cụt có tác dụng hỗ trợ điều trị các vấn đề về da như mụn, nám, góp phần ngăn ngừa lão hóa và giúp hơi thở thơm tho ...
an gi de tot hon cho suc khoe khi tren 50 tuoi

Ăn gì để tốt hơn cho sức khỏe khi trên 50 tuổi?

Các nhà nghiên cứu cho rằng những người lớn tuổi nên ăn nhiều Vitamin C, để có khối lượng cơ xương tốt nhất.
Phiên bản di động