Mặn mòi hạt muối

Dù cuộc sống đã đủ đầy, nhưng kí ức về sự quý giá của hạt muối trong những ngày gian khổ, dễ mấy ai quên. Đó là “Hạt muối cắn đôi/ Bát cơm sẻ nửa” hoặc vượt núi băng rừng cõng “Hạt muối của Bác Hồ đến bếp lửa nhà sàn”…

Muối trong đời sống người Việt

Muối là thực phẩm không thể thay thế trong bữa ăn của con người và là thực phẩm lí tưởng bổ sung iốt. Đây cũng là vấn đề mang tính toàn cầu trong phòng và chống bệnh bướu cổ - căn bệnh dẫn đến thiểu năng trí tuệ, ảnh hưởng đến tố chất duy trì và phát triển giống nòi. Có được vậy, bởi trong muối có chứa nhiều khoáng chất và các yếu tố vi lượng tác dụng tốt đến sinh tồn, phát triển loài người.

Thời xưa, muối hầu như chỉ để ăn. Thời nay, muối còn là nguyên liệu quan trọng của nhiều ngành công nghiệp, y dược, quốc phòng…, có trong thành phần chính hoặc phụ của hơn 4.000 sản phẩm.

1. Cánh đồng muối nổi tiếng bậc nhất Nam Định nằm ở thôn Văn Lý, xã Hải Lý, huyện Hải Hậu. Như bao diêm dân khác, những người làm muối ở đây rất vất vả để cho ra được những hạt muối trắng ngần
Cánh đồng muối nổi tiếng bậc nhất Nam Định nằm ở thôn Văn Lý, xã Hải Lý, huyện Hải Hậu. Như bao diêm dân khác, những người làm muối ở đây rất vất vả để cho ra được những hạt muối trắng ngần

Được trời đất ban tặng bờ biển dài 3.260km từ địa đầu Trà Cổ đến mũi Cà Mau, cùng khí hậu nhiệt đới, nước biển nóng, độ mặn cao, nước ta có tiềm năng phát triển ngành sản xuất muối. Do đặc thù của sản xuất muối phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết, địa chất, thủy văn, nên dù nhiều tỉnh có bờ biển, song chỉ một số nơi làm ra muối và cung cách làm ra hạt muối cũng không giống nhau. Hiện phía Bắc chỉ còn Nam Định, Thái Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh nằm trong vùng khí hậu nắng - mưa xen kẽ, làm muối bằng phơi cát thủ công. Các tỉnh từ Quảng Nam đến Cà Mau, khí hậu phân ra mùa mưa - nắng, có kì nắng dài, việc làm muối bằng phương pháp phơi nước thủ công là chính. Riêng các tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận được Nhà nước đầu tư xây dựng các đồng phơi nước tập trung làm muối công nghiệp… Trong các phương pháp nói trên, qua nghiên cứu cùng trải nghiệm thực tế đều khẳng định việc sản xuất bằng phơi cát truyền thống mới giữ được khoáng chất bản sinh từ nước biển.

Có lẽ chỉ ở nước ta mới có phong tục “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi”, hay “mua muối cầu may” đầu năm. Theo quan niệm của người xưa, vị mặn của muối có thể xua đuổi tà ma và thể hiện ước muốn quan hệ gia đình, dòng tộc và xã hội thêm gắn bó. Muối không chỉ là phần tất yếu của đời sống vật chất mà cả trong tâm tưởng.

 Diêm dân còn bám trụ với nghề chủ yếu là người già và phụ nữ
Diêm dân còn bám trụ với nghề chủ yếu là người già và phụ nữ

Nghịch lí và cơ hội để ngỏ

Muối là thực phẩm có nhu cầu giới hạn nhưng không thể thiếu, không thay thế. Với dân số trên 90 triệu dân, nước ta chính là thị trường tiêu thụ lớn, thường xuyên sản phẩm này.

Việc xuất khẩu (XK) khởi sắc từ ngày mở cửa, nhưng thực sự đã nhen nhóm từ sớm là nhờ đặc trưng của muối biển Việt Nam. Khách hàng Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) mua muối của Việt Nam do được làm theo phương pháp phơi cát thủ công, giữ được nhiều vi chất từ nước biển, hàm lượng NaCl lại hợp khẩu vị. Việc XK muối với tính chuyên nghiệp và hiệu quả hơn, chinh phục các khách hàng kĩ tính với điểm nhấn từ năm 2005 người Mỹ biết đến muối Việt, lượng XK tăng đột biến. Ngày càng nhiều DN tham gia thị trường từ thu mua, chế biến, tiêu thụ nội địa đến XK… đã tạo thương hiệu cho hạt muối đúng với chức năng của nó.

Là đất nước có tiềm năng để sản xuất muối nhưng mỗi năm vẫn phải nhập khẩu (NK) từ 500-600 nghìn tấn muối. Nghịch lí nhưng lí không nghịch!

Hằng năm, sản lượng kịch trần hơn một triệu tấn, nhưng nắng mưa, bão giông thất thường, thất bát là chuyện thường, có năm chỉ đạt hơn một nửa. Nhu cầu sử dụng muối của Việt Nam hiện tới 1,5 - 1,6 triệu tấn/năm. Muối của nước ta tuy độ mặn khá cao, nhưng hàm lượng NaCl, tỉ lệ tạp chất, độ khô… không thể làm nguyên liệu cho nhiều chuyên ngành công nghiệp. Do vậy, phải tăng NK, thậm chí với một số chủng loại muối ngoại đặc dụng cho một vài chuyên ngành công nghệ còn là cứu cánh.

Ngành muối Việt Nam là ngành chịu tác động sớm, trực tiếp, nặng nền hất khi nước biển dâng, hàng nghìn ha đồng muối có thể bị “nuốt chửng”. Hội nhập càng đặt ra những yêu cầu cấp bách về ứng dụng kĩ thuật cao trong sản xuất, tăng năng suất, giảm lao động thủ công…. Trong khi, sản xuất muối dùng nhiều lao động cơ bắp; nhà đầu tư chưa mặn mà đồng hành cùng hạt muối; việc áp dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất chưa được quan tâm; khả năng và tính liên kết phân công và hợp tác trong sản xuất và tiêu thụ muối còn hạn chế; tổn thất sau thu hoạch không nhỏ, sản lượng, năng suất, chất lượng… đều không ổn định; giá thành cao, bấp bênh; sức cạnh tranh kém.

Cũng là nghề truyền thống, song sự cơ cực thì có lẽ ít nghề nào như làm muối - nghề mong nắng, đợi nắng, càng nắng càng phải làm. Mưa thì chỉ biết nhìn nhau, chả dám cười cũng không dám khóc. Muối cũng có cái trăn trở như các nông sản khác “được mùa mất giá, được giá mất mùa”. Muối không dễ ôi thiu tức thì như nông phẩm, song cũng chỉ tồn qua hai vụ.

Muối mặn thì ai cũng biết nhưng trên đồng muối có nỗi vất vả cùng giọt mồ hôi còn mặn chát hơn cả... muối thì có lẽ ít người biết. Quần quật từ sáng sớm đến chiều muộn trên đồng muối nắng lửa, được vài trăm nghìn đồng là quý, song trời ập mưa là mất sạch. Nhiều làng nghề lác đác có diêm dân bỏ nghề hoặc chỉ còn người già bám trụ.

Nghề muối là thế. Cái nghề đương đầu với nắng, đánh bạc với trời, không biết trước điều gì sẽ xảy ra khi hạt muối chưa vào kho, từ kho bước vào thương trường. Những bất cập từ nhiều mặt hợp sức lại khiến mỗi năm vẫn phải NK là vậy, nhưng để hóa giải không dễ, không thể một sớm một chiều.

Để phát triển ngành muối theo hướng hiện đại, diêm dân sống được bằng nghề muối cần triển khai đồng bộ chuỗi các giải pháp. Theo đó, trọng tâm và trước hết là tiếp tục tái cơ cấu từ sản xuất đến chế biến muối. Thu hút đầu tư, ứng dụng công nghệ từ sản xuất đến chế biến, nâng cao năng suất, chất lượng. Tăng cường liên kết trong ngành. Ổn định tiêu thu nội địa, đẩy mạnh XK, nâng cao năng lực sản xuất muối công nghiệp thay thế dần muối NK đặc dụng. Xây dựng đồng muối chuẩn mực, hỗ trợ diêm dân.

Nguyễn Duy Nghĩa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Cách nhận biết tôm, cá “ngậm” hóa chất

Cách nhận biết tôm, cá “ngậm” hóa chất

Thủy, hải sản là những món ăn giàu dinh dưỡng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, chúng cũng được cảnh báo là một trong những thực phẩm dễ bị tẩm ướp hóa chất gây mất an toàn thực phẩm.
Liệu người tiêu dùng còn tin “rau sạch”?

Liệu người tiêu dùng còn tin “rau sạch”?

Từ mấy năm nay, do lo ngại tình trạng rau củ quả “ngậm” quá nhiều dư lượng thuốc trừ sâu, cũng như các loại hoá chất kích thích tăng trưởng khác, nên gia đình tôi đã rất hiếm khi mua các sản phẩm này ở ngoài chợ truyền thống, mà chuyển hẳn qua mua tại các siêu thị, cửa hàng bán rau sạch, bởi tôi nghĩ dù gì thì trong các siêu thị, cửa hàng rau sạch người ta cũng kiểm duyệt chất lượng, an toàn thực phẩm, cũng như nguồn gốc xuất sứ của nguồn hàng…, nên cũng yên tâm hơn…
Trao tặng tủ thờ cho gia đình liệt sĩ Trường Sa

Trao tặng tủ thờ cho gia đình liệt sĩ Trường Sa

Vừa qua, Ban Liên lạc Bộ đội Trường Sa TP Đà Nẵng (giai đoạn 1984-1988) tổ chức trao tặng tủ thờ cho gia đình liệt sĩ Phạm Văn Lợi ở phường Khuê Trung, quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng - hi sinh trong trận chiến bảo vệ đảo Gạc Ma ngày 14/3/1988.
Nguy hiểm thói quen đốt rác, cây cỏ trong đô thị

Nguy hiểm thói quen đốt rác, cây cỏ trong đô thị

Đã từ lâu, theo quan sát, tôi thấy tại các đô thị ở nước ta, nhất là tại các thành phố lớn có một thực trạng rất nguy hiểm, đáng báo động, đó là: Người dân thường có thói quen gom rác thải, cây cỏ, lá khô vào thành đống rồi châm lửa đốt với suy nghĩ làm như vậy sẽ khiến cho môi trường trở nên phong quang, sạch sẽ hơn, công nhân vệ sinh môi trường đô thị cũng sẽ đỡ vất vả hơn, khi mà đáng ra họ phải thu gom rồi vận chuyển tới nơi tập kết để vận chuyển ra bãi rác của thành phố chôn lấp, xử lí...
Phòng chống tham nhũng, tiêu cực phải kiên quyết, thường xuyên, đồng bộ

Phòng chống tham nhũng, tiêu cực phải kiên quyết, thường xuyên, đồng bộ

Đảng và Nhà nước ta có nhiều Nghị quyết, chỉ thị, biện pháp phòng chống, nhưng tham nhũng, tiêu cực vẫn nghiêm trọng, như một nạn dịch lan tràn với những diễn biến phức tạp “động vào đâu cũng thấy” như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nói.

Tin khác

Chiếc bè cá và ông Hai Kiệt

Chiếc bè cá và ông Hai Kiệt
Sau thời gian bôn ba, ông Hai Kiệt (Huỳnh Tuấn Kiệt, 63 tuổi), chọn một “góc” ở Hòn Đá Bạc thuộc xã Khánh Bình Tây, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau để an cư. Sống lênh đênh trên một chiếc bè, nhưng với ông có biển là có tất cả và ông nhủ sẽ gắn phần đời còn với nó...

Xưng hô thế nào để không vi phạm Luật Bình đẳng giới

Xưng hô thế nào để không vi phạm Luật Bình đẳng giới
Tôi có ông bạn cùng chiến đấu suốt những năm kháng chiến chống Mỹ, khi về hưu mỗi người một nơi, đã hơn 10 năm nay, nhớ nhau lại tìm đến nhà.

Cần thêm nhiều nhà vệ sinh công cộng

Cần thêm nhiều nhà vệ sinh công cộng
Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường có hiệu lực ngày 25/8/2022, ghi rõ: “Phạt tiền từ 150.000 đồng đến 250.000 đồng đối với hành vi vệ sinh cá nhân (đại tiện, tiểu tiện) không đúng nơi quy định tại khu chung cư, thương mại, dịch vụ hoặc nơi công cộng”.

Ý thức quá kém...

Ý thức quá kém...
Mới đây, tôi cùng nhóm bạn đến thăm vườn trái cây tại xã Bình Lộc, TP Long Khánh, tỉnh Đồng Nai. Vé combo tham quan 3 khu vườn: Chôm chôm, mít và ổi là 119.000 đồng/người. Với giá đó, mọi du khách đều được ăn trái cây thoả thích tại vườn…

Trung đoàn Công binh 217 Anh hùng

Trung đoàn Công binh 217 Anh hùng
Lịch sử còn ghi những chiến công của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Quân tình nguyện (QTN) và Chuyên gia quân sự (CGQS) Việt Nam từng “nằm gai nếm mật” sát cánh cùng Nhân dân các bộ tộc và Quân đội nhân dân Lào đánh thắng cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ và tay sai, giành lại giang sơn đất nước, đưa đến ngày trọng đại, ngày 2 tháng 12 năm 1975 thành lập nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Nguy cơ tai nạn khi che ô tham gia giao thông

Nguy cơ tai nạn khi che ô tham gia giao thông
Sáng một ngày đầu tháng 9 năm 2022, ngoài trời có mưa, dẫu vậy tôi vẫn đi công việc. Ra tới đầu con hẻm, quan sát thấy gần chục em học sinh đi xe đạp bằng một tay, một tay cầm ô che mưa. Lại đi hàng ngang, nên khi tôi cùng vài người khác đi xe máy bấm còi, các em mới loạng choạng dẹp vào lề đường.
Xem thêm
Tranh cãi trái chiều về chuyện ngoại tình sau vụ "lòng xào dưa"

Tranh cãi trái chiều về chuyện ngoại tình sau vụ "lòng xào dưa"

Quan điểm về hôn nhân và ngoại tình được đưa ra tranh cãi nảy lửa trên khắp các diễn đàn về gia đình và trên mạng xã hội sau vụ "lòng xào dưa" ở Thái Bình.
Sai lầm của cha mẹ khiến con sợ hãi sau những lời trách phạt

Sai lầm của cha mẹ khiến con sợ hãi sau những lời trách phạt

Các chuyên gia tâm lý chỉ ra rằng, một số sai lầm của các bậc phụ huynh trong lúc nóng giận dễ khiến con trở nên sợ hãi, khép mình.
Nhân văn cần đúng chỗ

Nhân văn cần đúng chỗ

Sự việc hai nghệ sĩ Việt bị cáo buộc tấn công tình dục ở Tây Ban Nha gần đây đã tạo ra những hệ luỵ kéo theo trong cộng đồng. Rất giống như tất cả những bê bối từng xảy ra với những người nổi tiếng, dư luận luôn chia làm hai phe: công kích và cảm thông, b
Thế giới trong mắt người già

Thế giới trong mắt người già

Tôi cũng không hiểu, thế giới trong mắt người già là gì mà sao lúc nào cũng hay sợ sệt, đề phòng, lo lắng. So với sức sống tuổi hai mươi của tôi, tận hưởng và hết mình, nó cách một khoảng rất xa...
Người cao tuổi nằm trong nhóm cần đi khám hậu Covid-19

Người cao tuổi nằm trong nhóm cần đi khám hậu Covid-19

Các bác sĩ khuyến cáo, có 3 nhóm người cần đi khám hậu Covid-19 gồm: Người có bệnh nền (như tăng huyết áp, mạch vành, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa...); người phải nhập viện khi mắc Covid-19 và nhóm người từ 60 tuổi trở lên bởi họ có nguy cơ có nhiều bệnh đồng mắc chưa khởi phát nhưng sau khi mắc Covid-19 có thể thúc đẩy tình trạng nặng hơn.
TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

TP Hồ Chí Minh: Đem tiền phúng điếu chồng ủng hộ Quỹ Vaccine phòng chống Covid-19

"Đây là số tiền tôi trích từ tiền phúng điếu của ông nhà để ủng hộ, xem như đây là việc tốt cuối cùng mà ông nhà tôi làm được", bà Thảo cho biết.
Tỉnh Đắk Lắk: Tặng nhà ăn bán trú hơn 570 triệu đồng cho học sinh dân tộc thiểu số

Tỉnh Đắk Lắk: Tặng nhà ăn bán trú hơn 570 triệu đồng cho học sinh dân tộc thiểu số

Tập đoàn Central Retail Việt Nam vừa tổ chức lễ bàn giao nhà ăn bán trú trị giá 575 triệu đồng cho Trường tiểu học Trần Quốc Toản, thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk.
Hàng trăm suất cơm trao tặng người dân khó khăn

Hàng trăm suất cơm trao tặng người dân khó khăn

Sáng 12/8, quán cơm bình dân của chị Thúy và anh Hải đã nấu 500 suất cơm chay, mỗi suất trị giá 30.000 đồng phát cho người dân, người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn tại xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh, TP Hồ Chí Minh.
Hành trình “Hoa nhân ái” mang thông điệp yêu thương

Hành trình “Hoa nhân ái” mang thông điệp yêu thương

Hơn 1.200 người dân, đoàn viên, thanh thiếu nhi và thiện nguyện viên vừa tham gia Hành trình “Hoa nhân ái” năm 2022 trong tháng 7. Tháng tri ân đầy ấm áp, qua đó đem lại những nụ cười rạng rỡ nơi vùng sâu, vùng xa của tỉnh Bình Phước.
Cúng Rằm tháng 8 vào giờ nào, ngày nào tốt nhất?

Cúng Rằm tháng 8 vào giờ nào, ngày nào tốt nhất?

Tết Trung thu từ bao đời nay đã trở thành ngày lễ lớn trong đời sống văn hóa của người dân Việt Nam. Là ngày Tết của trẻ nhỏ nhưng ý nghĩa sâu xa hơn đó là ngày đoàn viên, là ngày để các thành viên trong gia đình quây quần, sum họp bên nhau.
Mâm cỗ cúng Rằm tháng 8 gồm những gì?

Mâm cỗ cúng Rằm tháng 8 gồm những gì?

Theo phong tục truyền thống, ngày tết Trung thu nhiều nhà treo đèn lồng, rước đèn ngắm trăng, múa lân đốt pháo… Bên cạnh đó, các gia đình cũng chuẩn bị mâm cỗ cúng Rằm tháng 8 để thể hiện lòng thành kính với ông bà tổ tiên, cầu mong bình an, may mắn.
Tết Trung thu 2022 là ngày nào, nguồn gốc ý nghĩa ngày Tết Trung thu?

Tết Trung thu 2022 là ngày nào, nguồn gốc ý nghĩa ngày Tết Trung thu?

Tết Trung thu 2022 sẽ diễn ra vào ngày 15/8/2022 âm lịch, theo lịch dương thì sẽ là ngày 10/9/2022. Tết Trung thu là ngày Tết của trẻ em hay Tết đoàn viên...
Phiên bản di động