Nghề làm muối ở Bạc Liêu

Nói về hạt muối và nghề muối thì Bạc Liêu là tỉnh vốn nổi tiếng về sản lượng, chất lượng cũng như kinh nghiệm sản xuất. Nhiều người đã gọi Bạc Liêu là xứ muối. Ngày xưa, người ta còn gọi muối Bạc Liêu là muối Ba thắc. Sau này có người còn gọi là muối Long Ðiền. Do Long Ðiền là địa phương có diện tích, sản lượng muối nhiều nhất ở Bạc Liêu. Trước đây, vào thời Pháp thuộc, nghề muối của Bạc Liêu rất phát triển, sản phẩm muối chẳng những cung cấp cho khắp Nam kỳ lục tỉnh mà còn bán sang 3 nước Ðông Dương. Ðồng muối Bạc Liêu mênh mông trải dài từ bãi biển Vĩnh Châu - Sóc Trăng đến tận Gành Hào, giáp huyện Ðầm Dơi, tỉnh Cà Mau, dài hơn 50km, với hơn 6.400ha.

Sau một thời gian dài bị mai một, vào những năm 80 của thế kỉ trước, nghề muối Bạc Liêu đã có những ngày tháng phát triển rất rực rỡ. Lúc đó có thời điểm giá giạ muối đắt hơn giạ lúa, đây là chuyện hiếm thấy trong lịch sử. Diện tích đất sản xuất muối tăng vọt từ vài nghìn ha lên đến gần 10 nghìn ha.

Diêm dân Bạc Liêu khát khao quảng bá, phát triển nghề muối.

Nhưng sau thời hoàng kim vào những năm 80 ấy, nghề muối Bạc Liêu lại rơi vào lận đận. Diện tích sản xuất muối năm nhiều, năm ít. Ðiệp khúc được mùa, mất giá cứ lặp đi lặp lại không hồi kết. Ðời sống của bà con diêm dân thiếu ổn định, nhiều người phải nói lời từ giã quê hương, ruộng muối nơi vốn gắn bó hàng chục năm trời để tha phương, tìm kế sinh nhai.

Sau bao thăng trầm, năm 2013, muối Bạc Liêu được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng kí chỉ dẫn địa lí muối ăn Bạc Liêu. Năm 2020, “Nghề làm muối ở Bạc Liêu” được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hoá phi vật thể quốc gia. Danh giá là thế, song cái danh giá không phải là tiền, không phải là chén cơm manh áo. Hễ muối rớt giá là diêm dân ra đi, diện tích đồng muối giảm dần. Nếu như năm 2011, toàn tỉnh có hơn 3.000ha sản xuất muối, khoảng 1.300 hộ trực tiếp làm muối thì đến năm 2022, diện tích sản xuất đã giảm hơn một nửa; năm 2023, 2024 vẫn thế. Nguyên nhân của tình trạng này có thể kể ra vài trang giấy, nhưng nếu nói dễ hiểu nhất thì cũng chỉ gói trong cụm từ “làm muối không sống nổi”.

Với truyền thống lâu đời, giá trị văn hoá, lịch sử, kinh tế và với cái nợ ân tình của nghề muối trong quá khứ cũng như ở tương lai, tỉnh Bạc Liêu quyết tâm vực dậy danh tiếng muối. Chủ trương của tỉnh là phải giữ cho được nghề muối truyền thống thể hiện qua việc phê duyệt Ðề án nâng cao giá trị sản xuất và chế biến muối, giai đoạn 2021 -2030. Có thể nói đây là một đề án ra đời đúng lúc, đúng thời điểm và đáp ứng được khát khao cháy bỏng của bà con diêm dân.

Ðể nghề muối của tỉnh Bạc Liêu phát triển theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã hỗ trợ triển khai thực hiện Dự án nâng cấp, cải tạo cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất muối giai đoạn 2021 - 2025, với tổng nguồn vốn hơn 100 tỉ đồng. Theo đó, dự án sẽ cải tạo, xây dựng mới hơn 15km đường giao thông và thay mới 4 cây cầu, phục vụ cho diện tích sản xuất muối hơn 1.300ha tại xã Ðiền Hải và Long Ðiền Ðông. Dự án kì vọng sẽ mở đường cho hạt muối Bạc Liêu đi xa hơn trong những ngày sắp tới.

Nghề làm muối đã và đang được Bạc Liêu thực hiện nhiều giải pháp nhằm quyết tâm vực dậy và nâng tầm cho nghề truyền thống vốn đã nổi tiếng khắp Nam kì lục tỉnh. Và một trong những động thái đánh bóng cho hạt muối Bạc Liêu, góp phần vực dậy nghề muối chính là việc vào đầu tháng 3/2025, tỉnh Bạc Liêu sẽ tổ chức tổ chức Festival nghề Muối Việt Nam - Bạc Liêu năm 2025, “Hành trình 100 năm nghề Muối - Ðời người”, với chủ đề: “Nâng tầm giá trị hạt muối Việt Nam”. Không riêng gì bà con diêm dân mà hầu hết các tầng lớp Nhân dân trong tỉnh đang háo hức chờ đợi đến ngày diễn ra sự kiện, chờ đến ngày nghề muối Bạc Liêu được trả lại cái đúng giá trị, tầm vóc của nó.