Lan tỏa mô hình nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn: Chuỗi giá trị Quế Lâm tạo sinh kế bền vững

Từ Quảng Trị, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế đến Phú Thọ, chuỗi giá trị Quế Lâm đang hình thành một hệ sinh thái sản xuất - chế biến - tiêu thụ khép kín, tạo động lực mới cho phát triển nông nghiệp bền vững.

Hình thành hệ sinh thái nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn

Điểm cốt lõi của mô hình Quế Lâm là tổ chức sản xuất theo hướng tuần hoàn sinh học, tận dụng tối đa phụ phẩm nông nghiệp, giảm thiểu chất thải và không phát sinh ô nhiễm môi trường. Với sự dẫn dắt của ông Nguyễn Hồng Lam, Nhà khoa học của nhà nông, Chủ tịch Hội Nông nghiệp Tuần hoàn Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn Quế Lâm, hệ thống này không chỉ cung cấp vật tư đầu vào (giống, phân bón hữu cơ, chế phẩm vi sinh), mà còn chuyển giao quy trình kỹ thuật, tổ chức đào tạo, đồng thời bao tiêu sản phẩm đầu ra cho nông dân.

Tập đoàn Quế Lâm và xã Xuân Lãng (Phú Thọ) ký kết phối hợp liên kết sản xuất kinh tế nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn.

Tại Quảng Trị, mô hình đã được triển khai đồng bộ với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Hàng nghìn lượt cán bộ, nông dân được tuyên truyền, nâng cao nhận thức; hàng trăm người được đào tạo bài bản về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi hữu cơ. Từ đó, nhiều chuỗi sản phẩm đã hình thành như lợn hữu cơ, bò vàng, gia cầm, cây ăn quả, rau màu… góp phần giúp nông dân nâng cao thu nhập ngay trên chính diện tích đất sản xuất của mình.

Đáng chú ý, việc ký kết hợp tác giữa chính quyền cơ sở và doanh nghiệp không dừng ở cam kết mà đã đi vào thực chất. Các xã, phường sau khi ký kết đều thành lập Ban chỉ đạo, xây dựng kế hoạch sản xuất cụ thể theo mùa vụ, qua đó tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Liên kết chuỗi - giải bài toán đầu ra

Một trong những “nút thắt” lớn của sản xuất nông nghiệp lâu nay là đầu ra bấp bênh. Mô hình chuỗi giá trị Quế Lâm đã từng bước tháo gỡ vấn đề này thông qua liên kết chặt chẽ từ sản xuất đến tiêu thụ.

Tại TP Huế, chỉ trong quý I/2026 đã có trên 100 hộ dân và hợp tác xã tham gia chuỗi. Doanh nghiệp chủ động thu mua sản phẩm như lợn thịt, rau màu, trái cây… đúng thời điểm, đúng giá trị, giúp nông dân yên tâm sản xuất. Đồng thời, hệ thống cung ứng giống, vật tư được bảo đảm xuyên suốt, hạn chế tình trạng đứt gãy trong sản xuất.

Ở Hà Tĩnh, mô hình phát triển mạnh với 68/69 xã, phường tham gia ký kết. Nhiều chuỗi sản phẩm đặc trưng đã được hình thành như thịt lợn hữu cơ Quế Lâm, bưởi Phúc Trạch, thanh long ruột đỏ, vú sữa tím… Việc liên kết này không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn nâng cao thương hiệu nông sản địa phương.

Song song với đó, các giải pháp xử lý rác thải hữu cơ tại chỗ được triển khai rộng rãi. Việc sử dụng chế phẩm vi sinh để xử lý rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp đã góp phần giảm thiểu tình trạng đốt rơm gây ô nhiễm, đồng thời tạo nguồn phân bón hữu cơ phục vụ sản xuất.

Đào tạo - yếu tố then chốt để phát triển bền vững

Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ không chỉ là thay đổi phương thức sản xuất mà còn là thay đổi tư duy. Vì vậy, công tác đào tạo được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Tại Quảng Trị, trong quý I/2026 đã có hàng chục cán bộ khuyến nông và nông dân được đào tạo chuyên sâu; quý II tiếp tục mở rộng với 40 - 50 cán bộ và 80 - 100 nông dân được tập huấn. Nội dung đào tạo không chỉ dừng ở kỹ thuật mà còn bao gồm quản lý sản xuất, tổ chức chuỗi và khởi nghiệp nông nghiệp.

Tại tỉnh Phú Thọ, việc ký kết hợp tác giai đoạn 2026-2030 giữa địa phương và doanh nghiệp đặt trọng tâm vào phát triển nguồn nhân lực. Các khóa tập huấn, sinh hoạt định kỳ được tổ chức nhằm giúp nông dân làm chủ công nghệ, từng bước chuyên nghiệp hóa sản xuất. Đặc biệt, mô hình còn tạo cơ hội việc làm, thu hút người dân tham gia chuỗi giá trị, góp phần ổn định đời sống nông thôn. Đây cũng là nền tảng quan trọng để NCT tiếp tục phát huy vai trò, kinh nghiệm trong sản xuất, truyền nghề và giữ gìn giá trị nông nghiệp truyền thống.

Hướng tới nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn

Một điểm nổi bật của mô hình Quế Lâm là gắn sản xuất với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Các quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, sử dụng đệm lót sinh học, hạn chế phát thải đã được áp dụng rộng rãi. Trong trồng trọt, việc giảm thiểu hóa chất, tăng cường sử dụng phân hữu cơ giúp cải tạo đất, nâng cao chất lượng nông sản.

Định hướng thời gian tới, Quế Lâm hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp hữu cơ gắn với du lịch sinh thái, xây dựng các làng nông nghiệp hữu cơ kiểu mẫu. Kế hoạch xây dựng các làng nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn đã được triển khai tại các tỉnh Quảng Trị và Hà Tĩnh, tạo tiền đề cho việc hình thành các vùng sản xuất tập trung, quy mô lớn. Bên cạnh đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý chuỗi, truy xuất nguồn gốc sản phẩm cũng được chú trọng. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản hữu cơ trên thị trường.

Tạo sinh kế bền vững, lan tỏa giá trị nhân văn

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình còn góp phần xây dựng cộng đồng nông thôn văn minh, thân thiện môi trường. Việc tổ chức các hội thảo, tọa đàm, tham quan học tập đã giúp lan tỏa nhận thức, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Đặc biệt, nhiều hộ nông dân tham gia chuỗi đã trở thành điển hình sản xuất giỏi, được khen thưởng kịp thời. Đây là động lực để nhân rộng mô hình, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.

Với cách tiếp cận đồng bộ, từ thay đổi nhận thức, đào tạo nguồn nhân lực, tổ chức sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, mô hình nông nghiệp hữu cơ tuần hoàn, liên kết chuỗi giá trị Quế Lâm đang từng bước khẳng định tính đúng đắn và hiệu quả. Không chỉ góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp, mô hình còn mở ra hướng đi bền vững, thích ứng với xu thế phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn trong giai đoạn mới.