Không chỉ tạo ra sản phẩm sạch, lớp NCT còn chứng minh một hướng đi bền vững: Sản xuất gắn với bảo vệ môi trường, liên kết chuỗi giá trị và lan tỏa niềm tin trong cộng đồng.
Từ thất bại đến thay đổi tư duy
Trong cái nắng gắt của vùng đồi A Lưới 2 (TP Huế), bà Trần Thị Huệ, 61 tuổi, chậm rãi bước qua khu chuồng trại đã được cải tạo sạch sẽ, thoáng khí. Ít ai nghĩ rằng nơi đây từng là “điểm nóng” về ô nhiễm, mùi hôi nồng nặc, và cũng là nơi chất chứa những tháng ngày đầy bế tắc của gia đình bà. Trước kia, cũng như nhiều hộ chăn nuôi khác, bà Huệ theo đuổi phương thức truyền thống. Bà chủ trương tăng đàn nhanh, sử dụng cám công nghiệp, phụ thuộc vào thuốc kháng sinh và xả thải trực tiếp ra môi trường. Mọi tính toán đều hướng đến lợi nhuận trước mắt. Thế nhưng, thực tế lại không như kỳ vọng. Dịch tả lợn châu Phi quét qua, đàn lợn lần lượt bị tiêu hủy, cuốn theo hàng trăm triệu đồng tích cóp. Chuồng trại trở nên hoang hóa, còn người chăn nuôi thì rơi vào vòng luẩn quẩn của nợ nần và lo âu.
 |
| Ông Nguyễn Hồng Lam |
Có thời điểm, gia đình bà phải bỏ trống chuồng hơn một năm. “Càng làm càng thấy bí”, bà nhớ lại. Chính trong lúc tưởng chừng không còn lối ra, cơ hội mới mở ra khi bà được tham quan các mô hình nông nghiệp hữu cơ và tham gia lớp đào tạo về sản xuất tuần hoàn. Những khái niệm tưởng chừng xa lạ như đệm lót sinh học, men vi sinh hay liên kết chuỗi giá trị dần trở nên gần gũi, mở ra một cách nhìn khác về nghề nông.Từ thay đổi nhận thức, bà mạnh dạn cải tạo toàn bộ chuồng trại, chuyển sang chăn nuôi lợn theo hướng hữu cơ, khép kín. Kết quả đến nhanh hơn mong đợi. Chuồng nuôi không còn mùi hôi, đàn lợn phát triển khỏe mạnh, dịch bệnh gần như không xuất hiện. Chất thải được xử lý thành phân hữu cơ, quay trở lại phục vụ trồng trọt, còn sản phẩm đầu ra được doanh nghiệp liên kết thu mua ổn định. Năm 2025, với 15 con lợn nái và 280 con lợn thịt xuất chuồng, gia đình bà thu về hơn 420 triệu đồng lợi nhuận. Không chỉ cải thiện thu nhập, điều khiến bà hài lòng hơn cả là môi trường sống trong lành trở lại, tình làng nghĩa xóm cũng được hàn gắn sau những năm dài ô nhiễm.
|
| Ông Trần Minh Truyền chia sẻ về hiệu quả kinh tế và môi trường khi thực hiện mô hình chăn nuôi theo hướng hữu cơ liên kết với Tập đoàn Quế Lâm |
Kinh tế tuần hoàn - vòng quay không bỏ phí
Câu chuyện ở xã Kim Hoa (tỉnh Hà Tĩnh) tiếp tục cho thấy sức lan tỏa của mô hình nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn khi được mở rộng sang cả trồng trọt. Ông Trần Minh Truyền, 64 tuổi, sau khi rời cương vị Bí thư Đảng ủy xã về nghỉ hưu vẫn không ngừng trăn trở với bài toán nông nghiệp địa phương: Chi phí cao, giá cả bấp bênh, môi trường suy thoái.
Sau một chuyến tham quan thực tế và khóa đào tạo ngắn ngày do Tập đoàn Quế Lâm tổ chức, ông cùng các hội viên NCT bắt tay xây dựng mô hình chăn nuôi lợn kết hợp trồng thanh long ruột đỏ theo hướng hữu cơ. Tại đây, một vòng tuần hoàn khép kín được hình thành, nơi mọi nguồn lực đều được tận dụng triệt để. Chất thải từ chăn nuôi được xử lý bằng vi sinh để trở thành phân hữu cơ, bón lại cho cây trồng. Phế phụ phẩm nông nghiệp tiếp tục được ủ men, quay trở lại phục vụ sản xuất. “Không bỏ đi thứ gì” - nguyên tắc ấy không chỉ giúp tiết giảm chi phí mà còn tạo nên một hệ sinh thái sản xuất hài hòa.
|
| Bà Trần Thị Huệ áp dụng mô hình chăn nuôi trên nền đệm lót sinh học vừa bảo vệ môi trường vừa cho hiệu quả kinh tế cao |
Hiệu quả kinh tế thể hiện rõ qua từng vụ mùa. Mỗi năm, mô hình chăn nuôi mang lại lợi nhuận hàng trăm triệu đồng, trong khi vườn thanh long cho thu nhập ổn định. Quan trọng hơn, môi trường được cải thiện, đất đai dần hồi phục, và sản phẩm làm ra có đầu ra vững chắc nhờ liên kết thị trường.
Khoa học công nghệ và vai trò của NCT
Đằng sau những chuyển biến tích cực ấy là sự hiện diện của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ sinh học. Đệm lót sinh học, giải pháp then chốt trong chăn nuôi không chỉ giúp phân hủy chất thải, khử mùi mà còn tạo môi trường ổn định, hạn chế mầm bệnh. Nhờ đó, chuồng nuôi không cần sử dụng nước để vệ sinh, giảm thiểu ô nhiễm và tiết kiệm đáng kể chi phí.
|
| Bà Trần Thị Huệ chăm sóc đàn lợn |
Tuy nhiên, yếu tố con người, cụ thể là lực lượng NCT mới chính là “trụ cột” giữ cho mô hình vận hành đúng hướng. Với kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm gắn bó với đồng ruộng, NCT hiểu rõ quy luật tự nhiên, nền tảng của sản xuất hữu cơ. Uy tín trong cộng đồng giúp NCT trở thành những “cầu nối” thay đổi nhận thức, vận động người dân chuyển từ sản xuất chạy theo số lượng sang chú trọng chất lượng.
Không chỉ vậy, NCT còn đóng vai trò như những “người giữ chữ tín”. Trong bối cảnh thị trường nông sản còn nhiều biến động, sự chuẩn mực và trách nhiệm của NCT góp phần xây dựng niềm tin đối với sản phẩm sạch. Ở nhiều địa phương, chính NCT là lực lượng giám sát tự nhiên, đảm bảo quy trình sản xuất được tuân thủ nghiêm túc.
|
| Mô hình chăn nuôi hữu cơ theo chuỗi Quế Lâm của hội viên NCT tỉnh Phú Thọ |
Ông Nguyễn Hồng Lam, Chủ tịch Hội Nông nghiệp tuần hoàn Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn Quế Lâm khẳng định: “Mô hình kinh tế tuần hoàn mà chúng tôi đang triển khai không chỉ đơn thuần là chăn nuôi, mà là giải bài toán bền vững cho nông nghiệp Việt Nam. Chúng tôi không chỉ bán con giống hay thức ăn, mà chuyển giao cả một hệ sinh thái an toàn sinh học. Khi người nông dân tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn “5 không”, họ sẽ thấy chăn nuôi hữu cơ không hề khó, trái lại còn nhàn hơn và an toàn hơn trước các “cơn bão” dịch bệnh”.
Từ mô hình đến phong trào
Từ những mô hình ban đầu, dưới sự hỗ trợ, đồng hành của Tập đoàn Quế Lâm, hàng trăm mô hình được triển khai, hàng nghìn tấn phân hữu cơ được tạo ra từ chính hoạt động chăn nuôi, thay thế thói quen đốt bỏ rơm rạ gây ô nhiễm trước đây. Từ đó khẳng định hiệu quả kinh tế và sự chuyển dịch trong tư duy sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, theo ông Lam, cần có sự hỗ trợ đồng bộ về cơ chế, thị trường và đào tạo; sự liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và tổ chức Hội, để NCT không chỉ làm kinh tế mà còn góp phần giữ gìn những giá trị căn bản của sản xuất nông nghiệp, lan tỏa cách làm tử tế và đặt nền móng cho một nền nông nghiệp bền vững, nhân văn.
