Lại chuyện tượng đất nung

Vừa qua rộ lên câu chuyện Tập đoàn Liên Minh Group xây mô hình giống Vạn Lý Trường thành và đưa tượng đất nung giống tượng “binh mã dõng” thời Tần Thủy hoàng bên Trung Quốc về đặt ở Lâm Đồng khiến dư luận xôn xao. Thế nhưng việc đặt tượng đất nung không rõ nguồn gốc ở nước ta không phải bây giờ mới có… 

Tháng 6 vừa qua, chúng tôi đến tham quan đảo Núi Cái trên hồ Núi Cốc ở tỉnh Thái Nguyên, vì nghe nói ở đó có “đồng tiền Vạn Lịch” và “ngôi nhà cổ 200 năm”. Theo con đường ven đảo, qua một cái cổng tam quan bề thế, chúng tôi leo 108 bậc gạch lên đỉnh núi. Trên bờ tường hai bên bậc gạch thấy nhiều tượng các con thú và cột trụ cách điệu bằng đất nung. Đặc biệt có một bức phù điêu đất nung mô tả đoàn người đi săn trở về với những con thú săn được. Bên phải lối lên là một ngôi nhà sàn bỏ không, nghe nói đã được trăm năm, cột vách bạc phếch.

Trên đỉnh núi, có một ngôi nhà xây theo lối cổ, cột kèo bằng gỗ, lợp ngói vẩy, tường xây bít đốc, nóc đắp hình rồng với 2 cửa sổ tròn hình chữ thọ. Qua khoảng sân là con đường lát gạch, 2 bên nhiều tượng thú đất nung, có pho còn nguyên, có pho bị đổ vỡ ngổn ngang. Gần cuối đường có gian nhà 8 mái đề 3 chữ Nho và một bệ đá gắn mô hình đồng tiền kim loại hoen gỉ to hơn cái nong mà nhiều người bảo là “Đồng tiền Vạn Lịch”. Ông bạn cùng đoàn thạo chữ Hán cho biết, 3 chữ Nho trên nhà 8 mái là “Thiên Bản tự” (chùa Thiên Bản). 4 chữ trên đồng tiền là “Thái Bình hưng bảo” - tên một đồng tiền thời nhà Đinh, khoảng năm 970.

4023 1
Cổng tam quan trước lối lên khu nhà cổ trên đảo Núi Cái ở hồ Núi Cốc

Đi loanh quanh, chúng tôi gặp người đàn ông chừng 50 tuổi mặc quần áo gụ đang dọn dẹp ở sau nhà. Hỏi chuyện, ông bảo tên là Dương Văn Lăng, nhân viên Công ty Du lịch hồ Núi Cốc, được Công ty giao ra đảo trông coi khu nhà. Về nguồn gốc ngôi nhà, ông không biết đây là chùa hay nhà, chỉ nghe nói đã 200 năm tuổi, hiện vài chiếc cột lim bị mục phải trát xi măng. Các pho tượng đất nung thì được một đại gia mang về từ năm 2004 khi xây dựng đảo thành “Khu trưng bày sản phẩm làng nghề truyền thống Việt Nam”. Tuy nhiên, sau một thời gian hoạt động, không thu hút được khách du lịch nên đại gia này bỏ cuộc, quần thể kiến trúc trên đảo bị bỏ hoang. Một số tượng bị trẻ con lên đảo đập vỡ, một số thì có người đến mang đi, nhưng một thời gian sau lại phải mang trả. Cả khu kiến trúc nay chỉ còn mấy chữ Nho trên cổng và trên đồng tiền, chứ không hề có một chữ nào nói về sự tích của nó.

Giám đốc Công ty Du lịch hồ Núi Cốc tiếc cảnh quan đẹp nên cử ông ra trông coi cho khỏi xuống cấp để có hướng sử dụng sau. Vì vậy, hằng ngày ông trở thành “ông sãi” ra quét dọn, thắp hương trên 3 ban thờ đơn sơ trong ngôi nhà. Ở đây, thỉnh thoảng vẫn có du khách đến thăm, ai cũng khen tượng đất nung đẹp. Có người bảo tượng này có từ thời Lý - Trần, người bảo đây là gốm đất nung của người Chăm, có người lại bảo là tượng mới giả cổ… Còn ngành văn hóa địa phương thì không thấy có ý kiến gì…

4024 9
Tác giả và “ông sãi” Dương Văn Lăng, nhân viên Công ty Du lịch hồ Núi Cốc bên một pho tượng đất nung.

Ngồi trên tàu rời đảo, chúng tôi phỏng đoán, có thể là ngày xưa đây là một quả đồi có ngôi chùa là Thiên Bản tự. Lúc hồ Núi Cốc tích nước, đồi biến thành đảo, chùa được di dời lên đỉnh đồi, nhưng do đường ra đảo khó khăn, sư sãi phật tử ít lui tới, chùa bị bỏ hoang. Tượng đất nung chỉ là giả cổ được vị đại gia nọ đưa về bài trí để thu hút khách du lịch. Cũng có ý kiến cho rằng đó không phải là chùa mà là nhà ở của một cư dân bản địa giàu có từ thời xưa, vì lí do nào đó bỏ đi biệt xứ, nên nay trở thành vô chủ… Tra trên Google về Khu du lịch Hồ Núi Cốc cũng chỉ thấy nói rất sơ lược là đảo Núi Cái có ngôi nhà cổ 200 năm…

Từ chuyện này thấy rằng, việc đặt các pho tượng đất nung trên đảo Núi Cái ở hồ Núi Cốc trước đây hay ở Lâm Đồng vừa qua, dù có thể là thiện ý của người đặt, nhưng về lâu dài sẽ có những hệ lụy khó lường. Trước hết là sự mù mờ về nguồn gốc các pho tượng sẽ khiến người xem suy diễn theo nhiều ý nghĩa khác nhau cả tích cực và tiêu cực. Thứ hai, các pho tượng và địa điểm đặt tượng sẽ được người đời dần dần tô vẽ, thần thánh hóa bằng các câu chuyện hoang đường (như chuyện người lấy tượng ở đảo Núi Cái phải mang trả lại). Thứ ba, đơn vị (hoặc địa phương) quản lí khu đặt tượng sẽ “tranh thủ cơ hội” đưa người ăn mặc như một “ông sãi” đến coi giữ, hương khói để tạo ra một điểm du lịch “văn hóa tâm linh” trong khi ở đây chưa rõ (hoặc không có) huyền tích gì… Có lẽ, đây cũng là điều đã xảy ra ở không ít địa phương khi đua nhau xây dựng chùa to, đền lớn, xin công nhận di tích lịch sử văn hóa tâm linh trong khi các di tích cũ vốn chỉ là am, miếu nhỏ hoặc từ lâu đã là phế tích và không có tư liệu lịch sử lưu giữ.

Vì vậy, thiết nghĩ, các địa phương, nhất là các cơ quan chủ quản về văn hóa cần quản lí chặt chẽ và xử lí nghiêm các trường hợp đặt tượng tùy tiện ở các khu vực công cộng. Riêng công trình kiến trúc trên đảo Núi Cái, các cơ quan, đơn vị có liên quan ở tỉnh Thái Nguyên nên nghiên cứu có hướng sử dụng hợp lí, phục vụ khai thác du lịch trên hồ Núi Cốc, tránh để thành hoang phế.

Bài và ảnh Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Cán bộ, đảng viên phải làm tốt công tác dân vận

Cán bộ, đảng viên phải làm tốt công tác dân vận

Trong bài viết về công tác dân vận đăng trên báo Sự Thật ngày 15/10/1949, Bác Hồ viết: “Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém.
Bắc Kạn... không cạn tiềm năng

Bắc Kạn... không cạn tiềm năng

Nhiều lần qua Bắc Kạn, nhưng tôi không để ý vì sao tỉnh có tên Bắc Kạn mà không là Bắc Cạn như trước đây. Nhân chuyến đi dự Lễ bế mạc Giải bóng chuyền hơi trung, cao tuổi năm 2020 do tỉnh Bắc Kạn đăng cai tổ chức, tự nhiên 2 từ “Kạn”, “Cạn” gợi cho tôi những cảm xúc mới về vùng đất này…
Chuyện công chức thời @ (Kì 2)

Chuyện công chức thời @ (Kì 2)

Không chỉ công chức, phường xã, mà một số công chức cấp trên cũng bị dân than phiền chưa “hết lòng” phục vụ Nhân dân, xa dân. Không ít người có chức có quyền dính líu tới tham nhũng…
Chuyện công chức thời @ (Kì 1)

Chuyện công chức thời @ (Kì 1)

Công chức nhà nước có trách nhiệm thay mặt chính quyền giải quyết những vướng mắc của công dân, giúp dân hiểu, làm đúng pháp luật, cho xã hội yên bình, nhà nhà hạnh phúc. Thế nhưng có không ít công chức lại chưa “hết lòng” vì dân…
Dân vận là vì dân trong giai đoạn hiện nay

Dân vận là vì dân trong giai đoạn hiện nay

Tư tưởng, đạo đức, phong cách dân vận Hồ Chí Minh mãi mãi soi sáng, dẫn đường cho toàn Đảng, toàn dân ta trong sự nghiệp cách mạng, đổi mới, hội nhập và phát triển vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Tin khác

Có một cuốn sách “bên lề” nên đọc

Có một cuốn sách “bên lề” nên đọc
Sau những cuốn sách hấp dẫn, nổi tiếng, viết với phong cách riêng, thẳng thắn, không pha trộn, với các tên sách quyến rũ người đọc như “Nguyễn Du đời và tình”; “Thảm án các công thần khai quốc đời Lê”; “Tìm ngọc trong di sản văn chương Việt”… Lần này, Tiến sĩ (TS) Đinh Công Vỹ lại cho ra cuốn sách “Việt sử nói gì?” tại  Nhà Xuất bản Phụ nữ Việt Nam.

Sông Hồng hay sông Thao?

Sông Hồng hay sông Thao?
Gần đây, trên các bản tin thời tiết của Đài Truyền hình Trung ương thấy các biên tập viên nói nhiều đến tên sông Thao khi thông báo về tình hình lũ lụt trên sông Hồng. Vậy con sông này thực chất tên là gì?

Nghĩ về Trung thu xưa

Nghĩ về Trung thu xưa
Tết Trung thu, theo quan niệm chung là "Tết của trẻ em". Nhưng thực sự, Tết Trung thu là của chung cho cả mọi người. Người lớn trong ngày này cũng tìm gặp nhau để cùng ngâm thơ và "thưởng nguyệt".

Cần nâng cao chất lượng, hiệu lực giám sát và phản biện

Cần nâng cao chất lượng, hiệu lực giám sát và phản biện
Một hoạt động thường xuyên diễn ra trong thực tiễn, song chưa được hệ thống hóa, quy chuẩn hóa và chính thức hóa, đó là giám sát và phản biện xã hội.

Chỉ còn là cái tên trong hoài niệm...

Chỉ còn là cái tên trong hoài niệm...
Về hưu, có thời gian đi thăm một số di tích lịch sử cách mạng ở Chiến khu Việt Bắc, chúng tôi khá phấn khởi khi thấy các khu di tích được địa phương quan tâm bảo quản, tu bổ thường xuyên. Nhiều nơi còn được các cơ quan, đơn vị có liên quan tài trợ kinh phí, giúp phục chế, tôn tạo các công trình mang đậm dấu ấn lịch sử.

Bài 3: Hành trình tìm mộ "bà Chúa thơ Nôm" dưới sóng nước Tây hồ

Bài 3: Hành trình tìm mộ "bà Chúa thơ Nôm" dưới sóng nước Tây hồ
Hậu duệ họ Hồ đã đi tìm mộ nữ sĩ Hồ Xuân Hương cách đây 17 năm (2003), nhưng chưa tới đích, có thể do chưa có“thiên thời địa lợi”...
Xem thêm
Phiên bản di động