Khi luật sư không nghỉ hưu

Miệt mài giúp người yếu thế tìm lại công bằng

Khách của bà Hòa chủ yếu là người lao động nghèo, người cao tuổi, phụ nữ đơn thân, hoặc những người đang rối bời trước các tranh chấp đất đai, thừa kế, ly hôn. Câu chuyện nào cũng chất chứa nỗi lo, sự bất lực, đôi khi là nước mắt. “Có cô đến đây, tay run run cầm sổ đỏ, bảo bị con dâu đòi chia nhà. Tôi phải ngồi cả buổi, vừa giảng luật vừa khuyên nhủ để họ hiểu và giải quyết trong êm thấm”, bà kể.

Là “cây đại thụ” trong ngành luật Việt Nam nhưng luật sư Trương Thị Hòa bằng sự điềm đạm, nhân hậu và hiểu biết vẫn hành nghề hoặc tư vấn tự nguyện cho người dân.

Bà Hòa không nhận thù lao cố định. “Ai có thì góp chút ít, không có thì thôi. Quan trọng là họ ra về nhẹ lòng, hiểu được quyền của mình, không bị lợi dụng”, bà nói.

Ông Nguyễn Văn Dũng, 72 tuổi, phường Ngọc Hà, TP Hà Nội - người từng nhờ bà tư vấn tranh chấp tài sản, xúc động: “Tôi đi hỏi nhiều nơi mà không ai giải thích rõ như bà Hòa. Bà nói dễ hiểu, lại có tình có lý. Nhờ vậy tôi tránh được kiện tụng, giữ được tình anh em”.

Không chỉ có bà Hòa, nhiều luật sư cao tuổi trên khắp cả nước cũng đang tiếp tục hành nghề hoặc tư vấn tự nguyện cho người dân. Ở Ninh Bình, luật sư Nguyễn Văn Hải, 65 tuổi, từng là giảng viên Trường Đại học Luật - mỗi tuần vẫn đến cộng tác với Văn phòng Luật sư Trần Gia để hỗ trợ người dân. “Càng lớn tuổi, tôi càng hiểu rằng, điều người dân cần không chỉ là kiến thức luật, mà là sự cảm thông và hướng dẫn tận tình”, ông nói.

Theo Liên đoàn Luật sư Việt Nam, hiện có hơn 1.200 luật sư và chuyên viên pháp lý trên 60 tuổi vẫn tích cực hoạt động, trong đó hơn một nửa làm công tác tư vấn tại các trung tâm miễn phí hoặc bán thời gian. Nhiều người là cựu thẩm phán, kiểm sát viên, giảng viên luật - những người có vốn hiểu biết sâu rộng và cái tâm trong sáng với nghề.

Luật sư Trần Thanh Vũ, 67 tuổi, ở phường Nam Từ Liêm, TP Hà Nội, chia sẻ: “Tư vấn cho người dân không chỉ giải thích luật, mà còn giúp họ giữ bình tĩnh, tìm cách hòa giải thay vì kiện tụng. Ở tuổi này, mình nói họ nghe, vì họ thấy mình vừa là người đi trước, vừa có trải nghiệm sống”…

Giữ nghề như giữ lửa

Dù sức khỏe có hạn, nhiều luật sư cao tuổi vẫn duy trì công việc mỗi ngày như một niềm vui sống. Bà Hòa thường tự pha ấm trà, ngồi đọc lại các bản án cũ, ghi chép những tình huống hay để kể cho người đến tư vấn. “Có hôm ngồi đến trưa, quên ăn, vì nghe một vụ tranh chấp đất phức tạp. Càng nghe, càng muốn tìm cách tháo gỡ cho họ hợp tình hợp lý”, bà nói.

Công việc tư vấn đôi khi khiến bà gặp áp lực - nhất là khi phải giải thích với những người thiếu kiên nhẫn hoặc cố chấp. “Nhưng nghề luật dạy tôi kiên trì. Phải nói sao để họ hiểu, chấp nhận và không gây thêm mâu thuẫn”, bà chia sẻ.

Theo Hội Luật gia Hà Nội, việc các luật sư cao tuổi tiếp tục hành nghề mang lại nhiều giá trị xã hội. “Họ là những người đã trải qua hàng chục năm trong nghề, hiểu sâu thực tiễn, lại có cách truyền đạt gần gũi. Sự hiện diện của họ ở các trung tâm tư vấn giúp người dân tin tưởng và tiếp cận pháp luật dễ dàng hơn”.

Một buổi chiều tháng Mười, bà Hòa tiễn người phụ nữ trung niên ra về sau buổi tư vấn về tranh chấp thừa kế. Người phụ nữ nắm tay bà: “Nhờ bà mà tôi hiểu ra, không còn ý định kiện em gái nữa”. Bà Hòa cười hiền: “Luật là để giữ công bằng, nhưng công bằng cũng cần có lòng nhân”.

Có thể nói, tuổi tác dẫu làm chậm đôi bước chân, nhưng với những người như luật sư Trần Thị Hòa hay ông Nguyễn Văn Hải, ngọn lửa nghề vẫn chưa bao giờ tắt. Họ không còn tìm kiếm hào quang, mà tìm thấy niềm vui trong từng cuộc trò chuyện, từng vụ việc được giải quyết êm đẹp.

Rõ ràng, trong nhịp sống hối hả, khi nhiều người còn ngại “đụng” đến pháp luật, thì chính những NCT - bằng sự điềm đạm, nhân hậu và hiểu biết đang làm cho công lý trở nên gần gũi hơn, ấm áp hơn...