Hình thành mạng lưới chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đa tầng, đa dạng loại hình

Trước tốc độ già hóa dân số nhanh, Việt Nam cần có chính sách kịp thời để chuẩn bị đội ngũ nhân lực chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đáp ứng cả về số lượng và chất lượng.

Đề án “Xây dựng, phát triển nhân viên chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng và cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” nhằm hướng tới xây dựng hệ thống nhân lực, các cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi (NCT) chuyên nghiệp và phù hợp với nhu cầu chăm sóc dài hạn tại gia đình, cộng đồng và các cơ sở chuyên biệt.

Đề án đặt mục tiêu hình thành mạng lưới chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đa tầng, đa dạng loại hình (chăm sóc tại nhà, cộng đồng, cơ sở bán trú và lưu trú), đồng thời phát triển nguồn nhân lực chăm sóc được đào tạo bài bản, có chứng chỉ hành nghề, đáp ứng yêu cầu của xã hội già hóa.

Câu lạc bộ tự chăm sóc sức khoẻ NCT được thành lập tại các phường, xã ở Hà Nội - nơi giúp NCT sinh hoạt, tập luyện nâng cao sức khoẻ thể chất và tinh thần

Già hóa dân số nhanh

Mới đây, Cục Dân số tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo “Đề án xây dựng, phát triển nhân viên chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng và cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Phát biểu tại cuộc họp, ông Phạm Vũ Hoàng – Phó Cục trưởng Cục Dân số nhấn mạnh: Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ chưa từng có. Dự báo đến năm 2049, NCT sẽ chiếm tới 25% dân số, tương đương cứ 4 người dân thì có 1 người là NCT.

Theo Bộ Y tế, năm 2024, cả nước có khoảng 14,2 triệu NCT, trong đó gần 2 triệu người từ 80 tuổi trở lên. Tuổi thọ bình quân của người Việt đạt 74,7 tuổi, nhưng số năm sống khỏe mạnh chỉ dừng ở mức 65,4 năm. Trung bình mỗi NCT mang theo 2,7 bệnh mạn tính không lây, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế, đặc biệt là chăm sóc tại cộng đồng và hộ gia đình.

Bất cập về nhân lực và cơ sở chăm sóc

Mặc dù nhu cầu chăm sóc ngày càng tăng, nhưng nhân lực chăm sóc sức khoẻ NCT tại Việt Nam còn thiếu và yếu. Phần lớn đội ngũ hiện nay là cán bộ y tế kiêm nhiệm, cộng tác viên dân số, hội viên Hội NCT… chưa được đào tạo chuyên nghiệp, chưa có chứng chỉ hành nghề.

Các cơ sở chăm sóc NCT cũng mới hình thành tự phát, chưa đồng đều về chất lượng, thiếu quy định chuẩn về dịch vụ, khó đáp ứng nhu cầu đa dạng của NCT. Nhiều gia đình vẫn phải tự xoay xở trong khi thiếu hỗ trợ y tế, tinh thần và phục hồi chức năng cho NCT tại nơi cư trú.

Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã xây dựng Đề án “Xây dựng, phát triển nhân viên chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng và cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Tập trung phát triển cơ sở chăm sóc sức khoẻ NCT chuyên nghiệp

Người cao tuổi được chăm sóc sức khoẻ tại các Viện Dưỡng lão chuyên nghiệp

Nội dung trọng tâm của Đề án tập trung phát triển cơ sở chăm sóc chuyên nghiệp, chất lượng, tháo gỡ những tồn tại và vướng mắc, bảo đảm tính khả thi trong huy động nguồn lực xã hội. Nâng cao năng lực, kiến thức và kỹ năng chuyên môn cho nhân viên chăm sóc sức khoẻ NCT hiện có.

BS. Nguyễn Xuân Trường – Trưởng phòng Người cao tuổi, Cục Dân số, cho biết một số giải pháp chính được nêu trong Đề án:

Phát triển nhân viên chăm sóc sức khoẻ NCT: Bổ sung nghề “nhân viên chăm sóc sức khỏe NCT” vào danh mục nghề nghiệp quốc gia; xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng; cấp chứng chỉ hành nghề.

Xây dựng mạng lưới chăm sóc đa tầng: Tổ chăm sóc NCT tại xã, phường gồm cán bộ y tế, cộng tác viên, hội viên Hội NCT đảm nhận theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, phục hồi chức năng và hỗ trợ tinh thần ngay tại cộng đồng.

Phát triển cơ sở chăm sóc sức khoẻ NCT: Ban hành tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ; đa dạng loại hình (chăm sóc tại nhà, cộng đồng, bán trú, lưu trú); huy động nguồn lực xã hội tham gia.

Tăng cường truyền thông và hợp tác quốc tế: Nâng cao nhận thức xã hội về chăm sóc NCT; học hỏi kinh nghiệm các nước trong đào tạo, quản lý chất lượng và chính sách đãi ngộ nhân viên chăm sóc sức khoẻ NCT.

Đề án không chỉ nhằm mục tiêu y tế mà còn tạo hàng vạn việc làm ổn định, góp phần giảm gánh nặng chăm sóc NCT trong gia đình, thúc đẩy bình đẳng giới và phát triển kinh tế địa phương.

Theo ông Phạm Vũ Hoàng: Việc xây dựng và phát triển đội ngũ nhân viên chăm sóc sức khỏe NCT không chỉ đáp ứng nhu cầu cấp bách của xã hội già hóa, mà còn khẳng định quyết tâm của ngành Y tế và Việt Nam trong việc chủ động thích ứng với già hoá dân số, một trong những thách thức lớn nhất thế kỷ XXI.