Bánh nhãn hiệu Choco Pie đã được bảo hộ (bên trái) và bánh thể hiện dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu “Choco Pie” (bên phải)
Quyết định số 6300/QĐ-XPHC của UBND TP. Hồ Chí Minh xử phạt vi phạm của Công ty Phạm Nguyên.
Vừa “ăn trộm” vừa “la làng” (?!)
Hồ sơ thể hiện: Ngày 13/1/2016, Chi cục Hải quan ban hành Quyết định số 150/QĐ-SHTT về việc tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với lô hàng bánh “Choco Pie”, thuộc tờ khai hải quan xuất khẩu số 300678893930/B11 ngày 11/1/2016 của Công ty Phạm Nguyên, được xác định có chứa yếu tố xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu ChocoPie của Công ty Orion đã được bảo hộ.
Ngày 14/1/2016, Chi cục Hải quan cùng Đội 4, Cục Điều tra chống buôn lậu Tổng cục Hải quan với sự chứng kiến của đại diện Công ty Phạm Nguyên, đại diện được ủy quyền của Công ty Orion Corporation tiến hành mở kiểm tra lô hàng và lấy mẫu niêm phong để trưng cầu giám định tại Viện Khoa học sở hữu trí tuệ.
Ngày 22/1/2016, Viện Khoa học sở hữu trí tuệ có Kết luận số NH019-16TC/KLGĐ đối với lô hàng bánh “Choco Pie” của Công ty Phạm Nguyên:“Dấu hiệu Choco Pie gắn trên vỏ hộp sản phẩm bánh bọc sô cô la nhân dẻo Choco Pie xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu được bảo hộ theo Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu số 16915 ngày 31/5/1995, 23610 ngày 1/8/1997 và 29923 ngày 3/3/1999 do Cục Sở hữu trí tuệ cấp cho Công ty Orion Corporation”.
Ngày 26/1/2016, đại diện Công ty Phạm Nguyên bất ngờ có đơn gửi Cục Sở hữu trí tuệ đề nghị hủy bỏ hiệu lực các Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu “Orion Choco Pie” của Công ty Orion Corporation. Ngày 18/7/2017, Cục Cục Sở hữu trí tuệ ban hành 3 Quyết định số 2293/QĐ-SHTT, số 2294/ QĐ-SHTT và 2295/QĐ-SHTT không chấp nhận đề nghị của Công ty Phạm Nguyên. Điều này khẳng định nhãn hiệu “Orion Choco Pie” tiếp tục được bảo hộ theo quy định của pháp luật.
Tiếp đến, ngày 4/12/2017, UBND TP Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 6300/QĐ-XPHC, nội dung: Xử phạt vi phạm hành chính Công ty Phạm Nguyên với các hình thức sau: Phạt tiền với mức phạt 246.000.000 đồng đối với hành vi sản xuất hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, cụ thể: Sản xuất bánh mang dấu hiệu “Choco Pie” trùng/khó phân biệt với nhãn hiệu “ChocoPie” được bảo hộ. Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc tiêu hủy tang vật là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, gồm 600 thùng bánh “Choco Pie 168” (28g X 6 cái X 16 hộp/thùng) và 600 thùng bánh “Choco Pie 336” (28g X 12 cái X 8 hộp/thùng), theo quy định tại Điểm a Khoản 13 Điều 12 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP ngày 29/8/2013 của Chính phủ.
Dù đã có kết luận rõ ràng của Viện Khoa học sở hữu trí tuệ, Cục Sở hữu trí tuệ cũng như bị UBND TP Hồ Chí Minh xử phạt nặng vì hành vi giả mạo nhãn hiệu, thế nhưng Công ty Phạm Nguyên vẫn muốn gây “sự chú ý” bằng động thái khởi kiện, yêu cầu Chi cục Hải quan bồi thường thiệt hại (?!)
Phải làm ăn chân chính, tuân thủ pháp luật (!)
Công ty Phạm Nguyên khởi kiện hành chính, yêu cầu Tòa án hủy Quyết định số 150/QĐ-SHTT của Chi cục Hải quan; buộc đơn vị này chấm dứt hành vi tạm giữ trái pháp luật đối với lô hàng của Công ty Phạm Nguyên đồng thời bồi thường thiệt hại hai khoản, gồm giá trị lô hàng có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu hơn 8.560 USD (191.978.631 đồng) và tiền lưu container, lưu bãi là 19.734 USD (442.534.950 đồng). Tổng cộng hai khoản mà Công ty Phạm Nguyên yêu cầu là 634.513.581 đồng.
Công ty Phạm Nguyên đưa ra lý do: Quyết định số 150/QĐ-SHTT không ban hành theo đúng mẫu quy định, vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ. Chi cục Hải quan tạm giữ hàng hoá khi chưa xác định được hàng hóa có vi phạm hay không; không ra quyết tạm giữ; vi phạm thời hạn tạm giữ.
Vụ kiện đã được TAND TP Hồ Chí Minh thụ lý và đưa ra xét xử ngày 26/2/2020. Tại các phiên hòa giải, đối thoại cũng như tại phiên tòa, đại diện Chi cục Hải Quan trình bày rõ:
Thứ nhất, Quyết định số 150/QĐ-SHTT được ký, ban hành theo đúng quy định, trình tự thủ tục, theo Điều 73 và 74 Luật Hải quan. Do không có thẩm quyền xử lý hành vi xuất khẩu nên sau khi ban hành Quyết định trên, Chi cục Hải Quan đã báo cáo cấp trên (Cục Hải quan thành phố và Tổng cục Hải quan) đồng thời chuyển hồ sơ đến cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết đối với lô hàng vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.
Thứ hai, Chi cục Hải quan không ban hành Quyết định gia hạn tạm dừng làm thủ tục hải quan là đúng quy định vì quyết định này chỉ được lập khi chưa có kết luận của cơ quan giám định hoặc ý kiến chuyên môn. Trong khi trường hợp này đã được Viện Khoa học sở hữu trí tuệ kết luận giám định trong thời hạn quy định (9 ngày) và kết luận hàng hóa xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu được bảo hộ.
Thứ ba, Sau khi ban hành Quyết định số 150/QĐ- SHTT, Chi cục Hải quan không ban hành Quyết định tạm giữ hàng hoá hay bất cứ quyết định nào khác, nên không thể nói Chi cục Hải quan tạm giữ trái pháp luật đối với hàng hóa của Công ty Phạm Nguyên. Hàng hoá xuất khẩu muốn thông quan phải hoàn tất thủ tục hải quan. Do đây là hàng hoá vi phạm nên phải xử lý xong mới được thông quan hàng hoá.
Thứ tư, Chi cục đã có rất nhiều báo cáo, đề xuất đến các cấp có thẩm quyền để đẩy nhanh tiến độ giải quyết. Vụ việc bị kéo dài do chính lỗi của Công ty Phạm Nguyên đã nộp đơn đề nghị hủy bỏ hiệu lực các Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu ChocoPie dẫn tới việc phải dừng xử lý để chờ kết quả giải quyết tranh chấp của Cục Sở hữu trí tuệ. Việc giải quyết tranh chấp kéo dài từ tháng 1/2016 đến tháng 7/2017, không phải do lỗi của Chi Cục Hải quan nên Công ty Phạm Nguyên yêu cầu cơ quan Hải quan bồi thường chi phí lưu container và lưu bãi là không có cơ sở.
Thứ năm, theo chỉ đạo của UBND thành phố, Sở Khoa học và Công nghệ đã lập Đoàn thanh tra và có Kết luận thanh tra ngày 7/12/2017, khẳng định: Công ty Phạm Nguyên đã có hành vi thể hiện dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, vi phạm Điểm b, Khoản 1, Điều 211, Luật Sở hữu trí tuệ. Như vậy, Chi Cục Hải quan tạm dừng thông quan theo đề nghị của phía Công ty Orion là đúng, nên việc Công ty Phạm Nguyên yêu cầu bồi thường lô hàng có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu là không có căn cứ.
Đại diện Chi cục Hải quan chứng minh đã thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, hoàn toàn không có lỗi nên đề nghị toà bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Công ty Phạm Nguyên. Đại diện Công ty Orion cũng có đề nghị tương tự.
Vụ án được TAND TP Hồ Chí Minh đưa ra xét xử ngày 26/2/2020, nhưng chỉ tiến hành được vài giờ thì HĐXX cho tạm dừng để các bên cung cấp thêm chứng cứ. Dự kiến, phiên tòa sẽ được mở lại vào chiều 11/3/2010 và dư luận đang chờ một phán quyết đúng pháp luật.
