Chiếc mâm mây của người Cơ Tu

Trong gia đình người Cơ Tu ở các huyện miền Tây Quảng Nam, như Tây Giang, Nam Giang, Đông Giang,... thường thấy chiếc mâm đan bằng mây và lồ ô khá đẹp. Chiếc mâm mây tiếng Cơ Tu là Apớ, được dùng để đặt thức ăn khi dọn cơm.
Ngoài ra, trong ngày Tết, lễ hội truyền thống, mâm mây còn được dùng để đặt các lễ vật, đồ cúng tế tổ tiên, ông bà… Mâm mây không chỉ đơn thuần là vật dụng mà nó còn chứa đựng cả bề dày văn hóa truyền thống của người Cơ Tu trên dãy Trường Sơn.

Trò chuyện với chúng tôi, già làng Alăng Phương, 70 tuổi và vợ là bà Briu Thị Mơi, 68 tuổi, ở thôn RaÊ, xã Ating, huyện Đông Giang cho hay, người Cơ Tu sinh sống trên dãy Trường Sơn hoang dã có nhiều cây mây, tre, nứa, giang, lồ ô…, là nguyên liệu để đan các vật dụng phục vụ đời sống, sinh hoạt trong gia đình, như các loại gùi (dòng), nong, nia, rổ, giỏ, mủng, thúng, mâm mây….

Già làng Alăng Phương và vợ đang đan mâm mây tại nhà.
Già làng Alăng Phương và vợ đang đan mâm mây tại nhà.

Vừa đan mâm mây, già làng Alăng Phương vừa nói: “Miền Tây Quảng Nam, tùy nơi có nhiều kiểu dáng mâm mây. Riêng mình chỉ đan 2 loại, đó là Apớ la giơ vil (mâm mây tròn) và Apớ la giơ poong (mâm mây dài). Muốn có mâm đẹp và bền, phải mất nhiều công vào tận rừng sâu tìm bứt được những dây mây cám, mây nếp, mây song, mây nước… và tìm những cây lồ ô già, thẳng, không bị kiến đục lỗ đem về làm nguyên liệu để đan. Tùy theo mục đích sử dụng hay độ dài của nguyên liệu để đan những chiếc mâm mây to hay nhỏ cũng như bố trí mức độ nông, sâu của bề mặt chiếc mâm cho phù hợp và thẩm mĩ. Mâm mây tròn, làm hết 10 ngày và mâm mây dài làm hết 15 ngày”.

Theo già Alăng Phương, để đan được một chiếc mâm mây đạt yêu cầu, đòi hỏi người đan phải kiên trì, chịu khó, nhất là khâu chọn nguyên liệu. Mây bứt từ rừng về, được chặt ra từng đoạn dài khoảng 4m rồi bó lại, gác trên xà nhà, khi cần mới lấy xuống, đem nhúng nước, chẻ ra. Khi đan, tiếp tục ngâm nước cho sợi mây hay sợi lồ ô dẻo, mềm thì mới dễ đan. Phải khéo léo vót từng sợi nan đồng đều rồi treo trên giàn bếp. Khi đan, lồ ô được lấy xuống vót lại cho thật phẳng phiu, bóng láng, trơn tru. Đế và vành miệng mâm cũng được nức lại kín kẽ và đều đặn, làm nổi lên những gân mây rõ nét và sống động, tinh tế.

Ngoài ra, phần các “chân mâm” và bộ “khung xương” phải dùng cây mây to và cứng cáp, được buộc liên kết với các bộ phận khác rất chắc. Mâm mây có phần đáy và phần thân tách biệt nên khi đan phải thật khéo léo bẻ góc, cũng như tạo hoa văn cho từng phần và đường viền của cả hai loại mâm mây.

Theo già làng Alăng Phương, mâm mây sau khi hoàn thành, được đặt trên giàn bếp để hong khói cho lên màu cánh gián, tạo độ bền, không bị mối mọt hay ẩm mốc. Tuổi thọ của mâm mây tùy thuộc vào chất lượng nguyên liệu, tay nghề của người đan. Nếu người dùng đúng cách thì mâm mây có thể sử dụng được trên 50 năm, thậm chí 80 - 100 năm. Già làng cho biết thêm, thời gian gần đây, gia đình già đã bán được 2 mâm mây tròn, với giá 3 triệu đồng/cái; 1 mâm mây dài 5 triệu đồng cho khách du lịch.

Già làng Y Kông, 92 tuổi, trú thôn Tống Coói, xã Ba, huyện Đông Giang cho hay, ngày trước, việc đan một chiếc mâm mây đẹp, bền, chắc… là cách để các chàng trai Cơ Tu thể hiện sự tài hoa, khéo tay của mình trước các cô gái. Thế nhưng, ngày nay, các chàng trai trẻ Cơ Tu không còn mặn mà với nghề đan lát truyền thống của cha ông nữa. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của những đồ dùng bằng nhựa hay nhôm cũng là lí do làm cho nghề đan lát dần mai một, nhất là mâm cơm bằng mây mất dần trong đời sống của đồng bào.

Thiết nghĩ, các ban, ngành liên quan cần sớm có những chính sách hỗ trợ để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa riêng biệt, độc đáo này của người Cơ Tu trên dãy Trường Sơn.

Lê Văn Kỳ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Nhớ nhà tranh vách đất do ông tôi tạo dựng

Nhớ nhà tranh vách đất do ông tôi tạo dựng

Với người cao tuổi sống ở nông thôn, không ai không biết nhà tranh vách đất, bởi dân quê cách đây 3-4 chục năm về trước rất nghèo, nên nhiều gia đình phải ở nhà tranh vách đất hay bằng phên tre. Thuở ấu thơ cho đến lúc trưởng thành, tôi ở nhà tranh vách đất do ông tôi tạo dựng...
Không khí lạnh quay trở lại, miền Bắc chuyển mưa và rét

Không khí lạnh quay trở lại, miền Bắc chuyển mưa và rét

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện nay ở phía Bắc có một bộ phận không khí lạnh đang di chuyển xuống phía Nam.
Người lính Cụ Hồ luôn chăm lo hạnh phúc gia đình

Người lính Cụ Hồ luôn chăm lo hạnh phúc gia đình

Được ông Nguyễn Văn Toan, Chủ tịch Hội NCT xã Cao Xá, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang giới thiệu, tôi tìm đến nhà cụ Trần Đình Hiệt để tìm hiểu và được con cháu kể nhiều chuyện về cụ.
Mùa Xuân ở vùng biên viễn

Mùa Xuân ở vùng biên viễn

Trên cung đường Hồ Chí Minh huyền thoại, trong những ngày đầu Xuân ngược nắng ngược gió, ngược những con dốc để đi và thấy những cánh rừng và bạt ngàn cao su đâm chồi nảy lộc, nhiều loài hoa rừng đua nhau khoe sắc, để thấy những buôn làng miền biên giới từng ngày thay da đổi thịt, thấy những người dân khắp miền biên cương rực rỡ trong mùa hội...
Từ 1/7 triển khai thu thập ADN, giọng nói để làm thẻ căn cước

Từ 1/7 triển khai thu thập ADN, giọng nói để làm thẻ căn cước

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa mới ban hành Quyết định 175/QĐ-TTg về kế hoạch triển khai thi hành Luật Căn cước.

Tin khác

Bộ Công an đề xuất quy định trừ điểm giấy phép lái xe

Bộ Công an đề xuất quy định trừ điểm giấy phép lái xe
Bộ Công an đang lấy ý kiến các cơ quan, hiệp hội liên quan dự thảo báo cáo giải trình một số nội dung mới trong dự thảo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 6 vừa qua.

SeABank mang hơi ấm mùa xuân đến với những người có hoàn cảnh khó khăn

SeABank mang hơi ấm mùa xuân đến với những người có hoàn cảnh khó khăn
Xuân Yêu thương - hoạt động thiện nguyện thường niên vừa được Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, mã chứng khoán SSB) tổ chức vào những ngày đầu năm 2024 nhằm hỗ trợ cho những người có hoàn cảnh khó khăn tại các địa bàn có điểm giao dịch của Ngân hàng.

Nhớ những Tết bên bà

Nhớ những Tết bên bà
Năm nào Tết đến, lòng tôi cũng chộn rộn, háo hức và ngóng trông,… để được về quê, về với bà. Thế nhưng năm nay, những xúc cảm tự nhiên ấy không còn thường trực như trước mà thay bằng nỗi niềm bâng khuâng, rưng rức. Là bởi bà tôi giờ đã là người thiên cổ.

Ông ngoại tôi, một cựu chiến binh già nhân hậu

Ông ngoại tôi, một cựu chiến binh già nhân hậu
Ông ngoại tôi hiện ở làng La Hào, xã Xuân Lộc, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ. Mặc dù đang sống trong một ngôi nhà cấp 4, hoàn cảnh hết sức khó khăn nhưng ông vẫn lạc quan, quên đi những gian khổ cuộc đời để có sức sống mãnh liệt.

Những lưu ý khi cúng Rằm tháng Giêng 2024

Những lưu ý khi cúng Rằm tháng Giêng 2024
Rằm tháng Giêng là ngày 15/1 âm lịch, do đó, Rằm tháng Giêng 2024 sẽ rơi vào thứ 7 ngày 24/2 (dương lịch).

Nhiều gia đình tham gia hiến máu tại Lễ hội Xuân hồng 2024

Nhiều gia đình tham gia hiến máu tại Lễ hội Xuân hồng 2024
Lễ hội Xuân hồng là sự kiện hiến máu lớn nhất vào dịp đầu Xuân, được tổ chức bởi Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương và Hội Thanh niên Vận động hiến máu Hà Nội…

Chuyện bà tôi

Chuyện bà tôi
Bà tôi tên là Hoàng Thị Cháu, sinh năm 1911, quê thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, TP Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình, cùng quê với bà Nguyễn Thị Suốt anh hùng.

Giờ đẹp cúng vía Thần Tài năm 2024

Giờ đẹp cúng vía Thần Tài năm 2024
Ngày vía Thần Tài là mùng 10 tháng Giêng âm lịch. Năm nay, ngày lễ này rơi vào thứ Hai ngày 19/02/2024 dương lịch.

Nghị lực phi thường của bà tôi

Nghị lực phi thường của bà tôi
Hội Khuyến học huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định tặng Giấy khen cho bà tôi - bà Đoàn Thị Vui, sinh năm 1959, ở xóm Đình, thân Vân Chàng, xã Nam Giang, do có công nuôi 5 con tốt nghiệp đại học và hiện đều có việc làm ổn định.

Mâm cỗ, văn khấn cúng đầu năm gồm những gì?

Mâm cỗ, văn khấn cúng đầu năm gồm những gì?
Theo quan niệm dân gian, lễ cúng đầu năm là nghi thức vô cùng quan trọng. Đặc biệt việc làm lễ cúng đầu năm sẽ góp phần đem đến tài lộc, may mắn cho gia đình trong năm mới, công việc thuận buồm xuôi gió.

Thực hiện tốt 2 mục tiêu chính và 8 nhóm nhiệm vụ để giảm thiểu tai nạn giao thông

Thực hiện tốt 2 mục tiêu chính và 8 nhóm nhiệm vụ để giảm thiểu tai nạn giao thông
Ngày 9/1, Ủy ban An toàn giao thông quốc gia đã tổ chức Hội nghị trực tiếp kết hợp với trực tuyến nối đầu cầu Chính phủ với các tỉnh thành trong cả nước để tổng kết công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông năm 2023 và triển khai nhiệm vụ năm 2024.

Đồn Biên phòng Sông Trăng, tỉnh Long An: Ấm áp biên cương

Đồn Biên phòng Sông Trăng, tỉnh Long An: Ấm áp biên cương
Đóng tại địa bàn huyện Tân Hưng, tỉnh Long An, tiếp giáp với đường biên giới của hai tỉnh Svay-riêng và Prey-veng, Vương quốc Campuchia, Đồn Biên phòng Sông Trăng không ngừng phát huy truyền thống đoàn kết, kỉ cương, quyết thắng, thực hiện hiệu quả các mặt công tác biên phòng, bảo vệ vững chắc, chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới. Khép lại năm 2023, chào đón năm mới Giáp Thìn 2024, Biên phòng Sông Trăng tiếp tục để lại những đấu ấn thắt chặt tình Quân - Dân đầy ấm áp ở biên cương…

Home Love “Mang Tết Ấm về Bạc Liêu” hành trình của yêu thương và chia sẻ

Home Love “Mang Tết Ấm về Bạc Liêu” hành trình của yêu thương và chia sẻ
Những thước phim ghi lại hành trình “Mang Tết Ấm về Bạc Liêu” gói trọn vẹn yêu thương, mang kỉ niệm đẹp từ vùng đất “Dạ cổ hoài lang” mà chuyến xe Home Love đã đi qua. Bạc Liêu, vùng đất như tiếp thêm nhiên liệu, bồi thêm động lực, truyền cảm hứng để Home Love tiếp tục đồng hành lan tỏa sự tử tế, niềm hi vọng và giúp mọi người “sống vui như mong đợi” trong năm mới 2024.

Sức sống mới trên quê hương giàu truyền thống Xuân Lam

Sức sống mới trên quê hương giàu truyền thống Xuân Lam
Xã Xuân Lam, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 xã Hưng Xuân và Hưng Lam; với diện tích tự nhiên là 11,1km2, có 2.042 hộ, với 7.918 nhân khẩu được phân bố tại 9 xóm. Địa bàn xã có Quốc lộ 46C, Tỉnh lộ 8B, đường sắt Bắc Nam, đường thủy nội địa trên sông Lam… tạo điều kiện cho việc giao lưu và trao đổi hàng hóa khá thuận lợi.

ROX GROUP trao tặng hơn 3.000 suất quà Tết cho người nghèo

ROX GROUP trao tặng hơn 3.000 suất quà Tết cho người nghèo
Vào dịp Tết Giáp Thìn 2024, Tập đoàn 28 năm tuổi - ROX Group (tiền thân là TNG Holdings Vietnam) đã quyết định chi hơn 1,5 tỷ đồng để chuẩn bị quà Tết cho người nghèo.
Xem thêm
Nhớ nhà tranh vách đất do ông tôi tạo dựng

Nhớ nhà tranh vách đất do ông tôi tạo dựng

Với người cao tuổi sống ở nông thôn, không ai không biết nhà tranh vách đất, bởi dân quê cách đây 3-4 chục năm về trước rất nghèo, nên nhiều gia đình phải ở nhà tranh vách đất hay bằng phên tre. Thuở ấu thơ cho đến lúc trưởng thành, tôi ở nhà tranh vách đất do ông tôi tạo dựng...
Người lính Cụ Hồ luôn chăm lo hạnh phúc gia đình

Người lính Cụ Hồ luôn chăm lo hạnh phúc gia đình

Được ông Nguyễn Văn Toan, Chủ tịch Hội NCT xã Cao Xá, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang giới thiệu, tôi tìm đến nhà cụ Trần Đình Hiệt để tìm hiểu và được con cháu kể nhiều chuyện về cụ.
Nhớ những Tết bên bà

Nhớ những Tết bên bà

Năm nào Tết đến, lòng tôi cũng chộn rộn, háo hức và ngóng trông,… để được về quê, về với bà. Thế nhưng năm nay, những xúc cảm tự nhiên ấy không còn thường trực như trước mà thay bằng nỗi niềm bâng khuâng, rưng rức. Là bởi bà tôi giờ đã là người thiên cổ.
Một mối tình bình dị và son sắt

Một mối tình bình dị và son sắt

Họ gặp và yêu nhau trong những năm tháng chiến tranh. Ngày cưới không mâm cao cỗ đầy, không sơn hào hải vị, không tiệc tùng. Quần áo chỉ là bộ đồ lính giản đơn... vậy là họ đã nên duyên vợ chồng. Mặc dù vậy mà hơn 50 năm qua, họ luôn sống hạnh phúc. Đó là chuyện tình của bà Tô Thị Thanh Bưởi, sinh 1950 và ông Nguyễn Kim Quang, sinh 1949, hiện ở xã Lộc An, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Bí quyết trường thọ của cụ ông 110 tuổi ở Lâm Đồng

Bí quyết trường thọ của cụ ông 110 tuổi ở Lâm Đồng

Bước vào tuổi 110, nhưng cụ Vũ Đình Bảng, sinh năm 1914, ở Lâm Đồng, vẫn minh mẫn, khỏe mạnh, hàng ngày vẫn cuốc đất, làm vườn, nấu nướng và hướng dẫn, nhắc nhở con cháu đọc sách, chia sẻ kinh nghiệm trong cuộc sống. Vậy bí quyết nào giúp cụ Bảng trường thọ đến vậy? Chúng ta cùng tìm hiểu về bí quyết sống khỏe, sống ý nghĩa của cụ.
Thế giới trong mắt người già

Thế giới trong mắt người già

Tôi cũng không hiểu, thế giới trong mắt người già là gì mà sao lúc nào cũng hay sợ sệt, đề phòng, lo lắng. So với sức sống tuổi hai mươi của tôi, tận hưởng và hết mình, nó cách một khoảng rất xa...
Gói 3.000 chiếc bánh chưng tặng trò nghèo dịp Tết ở Thanh Hóa

Gói 3.000 chiếc bánh chưng tặng trò nghèo dịp Tết ở Thanh Hóa

200 đoàn viên thanh niên các xã, thị trấn huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa) cùng bộ đội biên phòng gói 2.000 chiếc bánh chưng trao tặng cho trò nghèo dịp Tết.
Sẽ phát động Cuộc vận động "xóa nhà tạm, nhà dột nát" trên toàn quốc

Sẽ phát động Cuộc vận động "xóa nhà tạm, nhà dột nát" trên toàn quốc

Sáng 24/1, Hội nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ 9, khóa IX, nhiệm kỳ 2019-2024 đã diễn ra tại Hà Nội, nhằm thảo luận, cho ý kiến một số nội dung công tác trong năm 2024.
Truy tặng Bằng khen cho Phó trưởng Công an phường hy sinh khi làm nhiệm vụ

Truy tặng Bằng khen cho Phó trưởng Công an phường hy sinh khi làm nhiệm vụ

Ông Trần Hữu Thủy Giang, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, Chủ tịch UBND tỉnh vừa ban hành quyết định về việc truy tặng bằng khen cho Trung tá Trần Duy Hùng, Phó trưởng Công an phường Thủy Vân, TP. Huế đã hy sinh khi làm nhiệm vụ.
Không khí lạnh quay trở lại, miền Bắc chuyển mưa và rét

Không khí lạnh quay trở lại, miền Bắc chuyển mưa và rét

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện nay ở phía Bắc có một bộ phận không khí lạnh đang di chuyển xuống phía Nam.
Từ 1/7 triển khai thu thập ADN, giọng nói để làm thẻ căn cước

Từ 1/7 triển khai thu thập ADN, giọng nói để làm thẻ căn cước

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa mới ban hành Quyết định 175/QĐ-TTg về kế hoạch triển khai thi hành Luật Căn cước.
Bộ Công an đề xuất quy định trừ điểm giấy phép lái xe

Bộ Công an đề xuất quy định trừ điểm giấy phép lái xe

Bộ Công an đang lấy ý kiến các cơ quan, hiệp hội liên quan dự thảo báo cáo giải trình một số nội dung mới trong dự thảo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 6 vừa qua.
Phiên bản di động