Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế này. Nghe tiếng bố, Hiệp và Khuê, đứa mười lăm, đứa mười hai đang ở ngoài phòng học liền chạy vào. Trên bàn ăn, như có phép lạ, hiện lên sáu đĩa bánh trôi, sáu bát bánh chay, tất cả đều trắng phau.

Bà cười hiền hậu: - Thế ba bố con không biết hôm nay là ngày Tết Hàn thực à? - Hoan hô bà! - Mấy bố con ăn đi. Lát nữa đến lượt ông, bà và mẹ Hiệp, Khuê và Mi. Khuê láu cháu: Bà ơi, thế bà làm lấy hả bà? - Ừ, bà mua bột về. Còn đường thì bố cháu hồi đi Quảng Ngãi các bạn cho hãy còn. Làm hai loại bánh này dễ thôi mà.

Ấy là ngày mùng Ba tháng Ba, Tết bánh trôi bánh chay. Còn sáng nay vừa từ trên giường bước xuống, bố đã chun mũi hít hít: Mùi gì mà thơm thơm, cay cay và say say thế nhỉ? Thì ra từ mấy hôm nay bà đi chợ về mua một cân gạo nếp cẩm chỉ giã chứ không say, nấu chín lên, tãi ra, để nguội rồi rắc men lên, ủ vào rá lót lá chuối hơ lửa, giấu kín trong buồng bếp. Và bây giờ là rượu nếp cẩm đang tỏa hương:

- Nào, cả nhà. Hôm nay là ngày Tết Đoan Ngọ. Rượu nếp đây. Mận đây. Mỗi người ăn một bát con rượu nếp và một quả mận trước khi mặt trời mọc. Để giết sâu bọ. Để cho nó sạch ruột theo như ông bà ta dạy.

Nghe bà nói, bố rưng rưng:

Chết thôi. Con và mẹ mấy đứa bận bù đầu. Chẳng còn biết đến thời gian nữa! Không có bà làm sao có được cái Tết này. Làm sao lũ trẻ biết được bao nhiêu điều tốt đẹp của dân tộc, đất nước!

Nghe bố nói vậy, bà cười nhóm nhém:

- Bà già rồi, bà chỉ biết có vậy thôi!

Minh họa Trần nhương
Minh họa Trần Nhương

Thế đấy! Tháng Ba trời đang oi nồng bỗng nhiên trở lạnh. Nhờ có bà nên mới biết: Nàng Bân may áo cho chồng. May ba tháng dòng, mới được cửa tay. Vì vậy Trời thương nên đổ lạnh để nàng có cớ đem áo cho chồng mặc. Có bà ngày Rằm mùng Một, trên bàn thờ có đĩa xôi gấc đỏ tươi và hương nhang thơm bay tỏa khắp nhà. Bà là sợi dây nối với các phong tục lễ hội cổ truyền. Bà thắp hương đều đặn trên bàn thờ tổ tiên. Sáng thứ Bảy, bố mẹ hai đứa trẻ còn ngủ, bà đã cầm chổi quét ngõ cùng bà con dân phố. Bằng chứng nhận Gia đình văn hóa có được là nhờ bà.Có bà, có Tết mùng Ba tháng Ba, Tết mồng Năm tháng Năm. Có bà, mùa sấu chín, nhà có lọ sấu muối để dành nấu canh sấu dầm quanh năm. Tháng Tám ta trên sân thượng, trong nắng hanh vàng rười rượi, củ cải bà mua về xắt ra, đang héo dần phơi, muối để dành Tết ăn.

Gia đình bé Mi là gia đình gương mẫu. Năm nào cũng được phường, quận biểu dương. Điều đó thể hiện trước hết là ở phòng khách. Phòng khách rộng chừng chín mét vuông. Ba bề là tường, tường nào cũng chi chít giấy khen bằng khen. Bằng khen sáng loáng ô kính. Giấy khen xanh đỏ tím vàng đủ màu. Có cái đã bạc màu thời gian. Có cái ép nhựa, giấy trắng bóng.

Kỉ lục bằng khen giấy khen là bố. Bố có Huân chương Kháng chiến chống Mỹ. Bố là kĩ sư cơ khí. Đã nhiều năm là chiến sĩ thi đua ngành công nghiệp, nhiều năm là kiện tướng sáng kiến. Có cả bằng khen của Chính phủ Lào vì có hồi bố sang đó làm chuyên gia. Mẹ cũng chẳng kém, vì mẹ có đến chục cái bằng khen. Mẹ là cô giáo dậy giỏi, là phụ nữ gương mẫu. Lại có lần đoạt giải nữ công gia chánh và giải Nhất môn cầu lông. Con cháu trong nhà thì kể từ anh Hiệp lớp 10, em Khuê lớp 7 cũng có 7, 8 cái bằng khen giấy khen. Học sinh giỏi. Kiện tướng cờ vua. Giải nhất kì thi Toán toàn quận. Bé nhất nhà là em Mi. Em Mi 5 tuổi đang học mẫu giáo mầm non, ngoài Phiếu bé ngoan còn có đến năm sáu cái giấy khen. Khách đến chơi, ai cũng ngắm nghía từng chiếc giấy khen, bằng khen với vẻ ngưỡng mộ không che giấu. Ba mảng tường trong phòng khách là niềm tự hào của cả gia đình. Lại cũng là nơi bà nội hằng ngày lau chùi tu sửa cho ngay ngắn sạch sẽ.

Chính là một hôm thấy bà nội cầm cái phất trần phủi bụi những chiếc bằng khen, giấy khen, huân chương huy chương của cả nhà, bé Mi bỗng kêu thật to và cả nhà cùng giật mình ngơ ngác hết nhìn bà lại nhìn nhau. Bé Mi đã phát hiện ra một điều lạ và hết sức chính xác: Cả nhà ai cũng có giấy khen, bằng khen. Chỉ có bà nội là không!

Chính bà cũng giật mình. Nhưng liền đó bà cười: Bà có thành tích gì đâu mà khen với thưởng! Rồi bà nhìn mọi người âu yếm và như là trần tình, bà bảo: Sáu bảy mươi năm nay, bà vẫn chỉ là bà. Ông đi bộ đội thì bà ở nhà nuôi con rồi nuôi cháu. Còn trẻ thì bà đi cầy đi cấy. Có tuổi thì bà trông nom vườn tược, nuôi con gà con lợn. Bây giờ, bà đã gần tám mươi thì bà ở nhà quét quáy dọn dẹp, trông nhà trông cửa. Hằng ngày, bà chỉ có mỗi một việc là sáng đưa bé Mi đi học, chiều đón bé Mi về. Công ty điện, nhà máy nước đến thu tiền thì bà đóng. Buổi chiều, bà đi ra chợ, mua bìa đậu, lạng thịt, nấu bữa cơm cho cả gia đình ăn. Tối, tổ dân phố gọi thì bà đi họp thay cho cả nhà. Vậy thôi! Bà có công tích gì mà có giấy khen bằng khen. Nếu khen thưởng bà thì hóa ra phải khen cả chục triệu người à!

Năm bà nội 58 tuổi, có người xem đường chỉ tay bà , nói: Nếu bà vượt được cái hạn 59 tuổi thì sẽ sống đến 90 tuổi. Chả hiểu vận hạn là thế nào, năm bà 59 tuổi có thấy ốm đau tai nạn gì đâu. Qua tuổi 60, ngoảnh đi ngoảnh lại, một năm ba vụ lúa không bỏ qua một ngày cấy cầy gặt hái, bà vào tuổi 70 từ lúc nào. Chẳng rức đầu xổ mũi chứ đừng nói là ốm đau phải uống thuốc, phải đi nằm viện. Tới gần 80 bà vẫn còn đi cấy đi gặt, chỉ không gồng gánh được thôi. Con cháu ngăn cản mãi bà mới chịu ở nhà làm vườn và trông nom nhà cửa, nuôi lợn nuôi gà. Kính lão đắc thọ, Nhà nước tặng bà một cái áo vàng, một chiếc khăn vàng. Và mỗi tháng trợ cấp cho bà 180.000 đồng. Nhận tiền, bà đưa số tiền đó cho bố. Bố bảo: Mẹ giữ lấy đi. Bà nói: Không! Để cho trẻ con chúng nó đóng tiền học thêm. Bố nói: Con lo đủ cho các cháu rồi. Bà nói: Tôi cũng có ối rồi! Thì ra, nay bán buồng chuối, mai bán đám rau khoai, lại có lúc đi cấy thuê, cuốc mướn, được đồng nào bà đã dành dụm lại. Bà nói có ối, nhưng là bao nhiêu thì bà không nói.

Thấm thoắt bà đã gần 90. Bà vẫn khỏe. Vẫn chẳng biết ốm đau là gì. Vẫn chẳng uống qua một viên thuốc B1. Vẫn không ăn sáng, vẫn ngày hai bữa cơm rau. Các nhà khoa học về dinh dưỡng đến thăm, hỏi: Bí quyết gì mà bà khỏe thế? Bà bảo: Tôi không biết. Hỏi tiếp: Bà ăn uống thế nào? Bà chưa kịp trả lời, Hiệp Khuê Mi đã nhao nhao: Bà ăn tiết kiệm lắm. Chỉ tinh dưa cà thôi. Mà mặn khiếp. Mọi người cười: Giếng đâu thì dắt anh ra. Kẻo anh chết khát vì cà nhà em. Các nhà khoa học nói: Bà ăn nhạt đi nhé. Với lại, bà già rồi, cần ăn đủ chất, đừng bóp mồm bóp miệng. Bà bảo: Ăn thế nào từ bé đã quen miệng rồi. Với lại, giờ không như con cháu; con cháu chúng ăn năm làm ra mười, mình ăn bao nhiêu là mất bấy nhiêu, không làm thêm được cái gì. Bố làu bàu: Bà lao động gần một thế kỉ rồi còn chưa đủ hay sao! Bà chẳng nói gì và đâu vẫn hoàn đấy.

Đầu năm nay bà đã vào tuổi 95. Sau Tết, bà gọi bố lại, nói: Mẹ tính nếu mẹ nằm xuống thì cũng đủ tiền mua cỗ hậu sự và thuê thợ kèn rồi, các con khỏi phải lo. Bố gạt đi: Mẹ nói gở cái gì thế! Bà cười: Ừ thì cứ phòng xa thế! Chiều ấy, bà cầm cuốc vun mấy gốc đao giềng ở ngoài vườn, vãi ngô cho đàn gà ăn, rồi đun một nồi nước lá xả, tắm gội thật lâu. Sau đó, bà pha một ấm chè đặc, ngồi uống, rồi đi nằm. Đến bữa, con cháu gọi, bà nói, vẫn còn no, không ăn.

Sáng sau, bố vào buồng vắt màn cho bà, sờ chân tay bà thì thấy đã bắt đầu lạnh. Bà đi về cõi khác lặng lẽ, thanh thản. Con cháu làm đám tang cho bà, tính ra không phải bỏ thêm đồng nào. Cỗ ván 2 triệu. Đám thợ kèn quý bà không nhận tiền công. Lễ tang ăn uống mất 1 triệu nữa. Còn 2 triệu mọi người tính: đem đi gửi tiết kiệm lấy lãi để xây mộ và hằng năm cúng giỗ bà. Một đời người đã đi qua, lặng thầm giản dị, chẳng phiền hà ai!

Truyện ngắn của Ma Văn Kháng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Những cánh rừng đều xanh

Những cánh rừng đều xanh

Trở về quê sau bao năm lăn lộn, phóng tầm mắt nhìn quanh, những cánh rừng đã phục sinh. Quê hương vùng lõm, kí ức tuổi thơ là những mảng rừng xám xịt da beo với những đống tro nguội lạnh sau một trận lửa rừng rực.
Đồng đội

Đồng đội

Quyết vừa tới nhà, vứt “phịch” chiếc ba lô lộn ngược một cái nơi hè, vừa thở vừa nói với chị dâu:
Hoa hồng Vu lan...

Hoa hồng Vu lan...

Chị mới dọn về xóm, xây cái nhà nhỏ, định cư luôn. Con trai chị với con tôi chung lớp 5, ngày nào cũng qua nhà chơi. Thằng nhỏ lễ phép, chỉ phải cái hơi… sa đà: Sa vô chơi là quên luôn trời đất; bữa cơm nào mẹ cũng phải vác roi đi kiếm! Vài lần trò chuyện xã giao mới biết: Té ra chị Hân cũng mẹ đơn thân.
Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Gánh nặng nợ nước, xem nhẹ thù nhà

Dựa trên câu chuyện lịch sử có thật: Hưng đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn gác lại thù nhà, chuyên tâm phò tá triều đình nhà Trần ba lần đánh tan quân Nguyên Mông, bảo vệ đất nước...
Hội Minh thề

Hội Minh thề

Năm 1561 Thái hoàng Thái hậu Vũ Thị Ngọc Toản (vợ của Thái thượng hoàng Mạc Đăng Dung) lập nên ấp Lan Niểu (nay là làng Hòa Liễu, xã Thuận Thiên, huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng). Bà quyên góp tôn tạo ngôi chùa cổ Thiên Phúc (nay là chùa Hòa Liễu, di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2013). Phần quyên góp còn dư sau khi tôn tạo chùa, bà cho mua ruộng để chia cho dân cày và làm ruộng công, lập quỹ giúp đỡ người nghèo, neo đơn… Để phòng xảy ra tư lợi, bà cùng dân làng lập ra Hội Minh thề và Hịch Minh thề. Hội Minh thề được duy trì nghiêm cẩn trong suốt thời gian nhà Mạc trị vì. Rồi có thời gian bị lãng quên. Năm 2002 Hội Minh thề được chính quyền và Nhân dân địa phương phục dựng. Hội Minh thề được triều nhà Nguyễn thế kỷ thứ XIX sắc phong bốn chữ vàng “Mỹ tục khả phong”…

Tin khác

Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ
Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.

Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn
Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại Báo Biên Phòng.

Người thầy của tôi

Người thầy của tôi
Cho tới giờ mỗi khi nhắc lại và biết ơn nhất, tôi vẫn luôn nghĩ về thầy Tiêu Âm, người thầy đã dìu dắt tôi suốt những tháng năm cấp hai và cũng là người đã cổ vũ tôi rất nhiều khi tôi đến với nghề viết.

Một vòng nhân gian

Một vòng nhân gian
Ni cô Tuệ Tâm đang quét dọn những lá vàng rụng của đêm qua. Buổi sáng không khí bao giờ cũng trong lành, tĩnh lặng như nghe được cả tiếng lá rơi. Ni cô vừa chăm chú theo từng nhát chổi đưa đi đưa lại, vừa niệm Nam mô.

Con chim sẻ cụt chân

Con chim sẻ cụt chân
Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ít thóc, còn An đi theo chỉ để hụ hợ như… xách chim bắt được chẳng hạn. Sở dĩ An đi là muốn kiếm con chim, để nướng cho bà ngoại mình bồi dưỡng. Bà của An là thương binh. Trước kia bị thương ở chân, đang ốm.
Xem thêm
Sôi động Ngày Quốc tế NCT và “Tháng hành động vì NCT Việt Nam”

Sôi động Ngày Quốc tế NCT và “Tháng hành động vì NCT Việt Nam”

Mặc dù là ngày nghỉ cuối tuần, cơn mưa rào buổi sớm không ngăn được những đoàn xe nối đuôi nhau tiến vào khu vực hội trường UBND quận Hà Đông, TP Hà Nội.
Sôi động phong trào bóng chuyền hơi người cao tuổi

Sôi động phong trào bóng chuyền hơi người cao tuổi

Hội NCT các cấp TP Hải Phòng đã sôi nổi tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, tạo sân chơi bổ ích, hấp dẫn NCT
Hội đồng họ Ngô TP. Hồ Chí Minh: Phát huy tinh thần thương thân tương ái, lá lành đùm lá rách

Hội đồng họ Ngô TP. Hồ Chí Minh: Phát huy tinh thần thương thân tương ái, lá lành đùm lá rách

Vừa qua, tại Trung tâm hội nghị tiệc cưới Hoàng Long, số 2 Lê Duẩn, quận 1, TP. Hồ Chí Minh, khai mạc Đại hội đại biểu họ Ngô TP. Hồ Chí Minh lần thứ 2, nhiệm kỳ 2022-2027. Tới dự có đại diện họ Ngô Việt Nam, đại diện họ Ngô ở một số tỉnh, thành phố, đại diện các dòng họ Phùng, Hồ, Phạm.... và gần 300 đại biểu họ Ngô đang sinh sống, học tập và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh.
Top 25 “Hoa khôi sông Vàm 2022” có nhiều hoạt động quảng bá du lịch

Top 25 “Hoa khôi sông Vàm 2022” có nhiều hoạt động quảng bá du lịch

Top 25 thí sinh “Hoa khôi sông Vàm 2022” tham gia các hoạt động nhằm quảng bá du lịch tỉnh Long An.
Lệ Quyên và Hoàng Phương gửi tới khán giả đêm nhạc “Tình lỡ” vẹn tròn xúc cảm

Lệ Quyên và Hoàng Phương gửi tới khán giả đêm nhạc “Tình lỡ” vẹn tròn xúc cảm

Ngày 26/8 vừa qua, khán giả yêu nhạc miền Bắc đã được thưởng thức những bản tình ca sâu lắng được thể hiện bởi giọng ca Lệ Quyên và Hoàng Phương trong đêm nhạc Soul of the Forest chủ đề “Tình lỡ” diễn ra tại Flamingo Đại Lải.
Những địa điểm du lịch lý tưởng dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9

Những địa điểm du lịch lý tưởng dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9

Kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay kéo dài 4 ngày là cơ hội lý tưởng cho những chuyến đi du lịch xa cùng gia đình và bạn bè. Có rất nhiều địa điểm lý tưởng cho bạn tha hồ lựa chọn.
Xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Tây Ban Nha, 01h45 ngày 28/9, Nations League trên kênh nào?

Xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Tây Ban Nha, 01h45 ngày 28/9, Nations League trên kênh nào?

Ngày mới Online cập nhật kênh xem trực tiếp Bồ Đào Nha vs Tây Ban Nha, tại Nations League 2022/23 diễn ra lúc 01h45 ngày 28/9 phục vụ quý độc giả quan tâm.
Xem trực tiếp Việt Nam vs Ấn Độ, 19h00 ngày 27/09, cúp Hưng Thịnh trên kênh nào?

Xem trực tiếp Việt Nam vs Ấn Độ, 19h00 ngày 27/09, cúp Hưng Thịnh trên kênh nào?

Ngày mới Online cập nhật kênh xem trực tiếp Việt Nam vs Ấn Độ, trận giao hữu quốc tế cúp Hưng Thịnh diễn ra lúc 19h00 ngày 27/09 phục vụ quý độc giả quan tâm.
Xem trực tiếp Italia vs Anh, 01h45 ngày 24/9, UEFA Nations League trên kênh nào?

Xem trực tiếp Italia vs Anh, 01h45 ngày 24/9, UEFA Nations League trên kênh nào?

Ngày mới Online cập nhật kênh xem trực tiếp Italia vs Anh, UEFA Nations League diễn ra lúc 01h45 ngày 24/9 phục vụ quý độc giả quan tâm.
Xem trực tiếp phim Rồi 30 năm sau tập 7, THVL1, 20h00 ngày 26/9/2022 trên kênh nào?

Xem trực tiếp phim Rồi 30 năm sau tập 7, THVL1, 20h00 ngày 26/9/2022 trên kênh nào?

Xem trực tiếp phim Rồi 30 năm sau tập 7 được phát sóng trên kênh truyền hình Vĩnh Long 1 (THVL1) lúc 20h00 ngày 26/9 với những tình tiết hấp dẫn.
Xem trực tiếp phim Rồi 30 năm sau tập 5, THVL1, 20h00 ngày 23/9/2022 trên kênh nào?

Xem trực tiếp phim Rồi 30 năm sau tập 5, THVL1, 20h00 ngày 23/9/2022 trên kênh nào?

Xem trực tiếp phim Rồi 30 năm sau tập 5 được phát sóng trên kênh truyền hình Vĩnh Long 1 (THVL1) lúc 20h00 ngày 23/9 với những tình tiết hấp dẫn.
Lịch phát sóng phim "The Law cafe - Tiệm cafe Luật" của Lee Seung Gi

Lịch phát sóng phim "The Law cafe - Tiệm cafe Luật" của Lee Seung Gi

"Tiệm cafe Luật" (tên tiếng Anh: The Law cafe, tên tiếng Hàn: 법대로 사랑하라) là bộ phim truyền hình Hàn Quốc thuộc thể loại hài hước, tình cảm.
Phiên bản di động