Bà nội

Buổi chiều, bố đi làm về. Vào bàn ăn, vừa mở lồng bàn, bố đã reo: Trời! Bà cho cả nhà ăn những gì mà trông đã thấy ngon thế này. Nghe tiếng bố, Hiệp và Khuê, đứa mười lăm, đứa mười hai đang ở ngoài phòng học liền chạy vào. Trên bàn ăn, như có phép lạ, hiện lên sáu đĩa bánh trôi, sáu bát bánh chay, tất cả đều trắng phau.

Bà cười hiền hậu: - Thế ba bố con không biết hôm nay là ngày Tết Hàn thực à? - Hoan hô bà! - Mấy bố con ăn đi. Lát nữa đến lượt ông, bà và mẹ Hiệp, Khuê và Mi. Khuê láu cháu: Bà ơi, thế bà làm lấy hả bà? - Ừ, bà mua bột về. Còn đường thì bố cháu hồi đi Quảng Ngãi các bạn cho hãy còn. Làm hai loại bánh này dễ thôi mà.

Ấy là ngày mùng Ba tháng Ba, Tết bánh trôi bánh chay. Còn sáng nay vừa từ trên giường bước xuống, bố đã chun mũi hít hít: Mùi gì mà thơm thơm, cay cay và say say thế nhỉ? Thì ra từ mấy hôm nay bà đi chợ về mua một cân gạo nếp cẩm chỉ giã chứ không say, nấu chín lên, tãi ra, để nguội rồi rắc men lên, ủ vào rá lót lá chuối hơ lửa, giấu kín trong buồng bếp. Và bây giờ là rượu nếp cẩm đang tỏa hương:

- Nào, cả nhà. Hôm nay là ngày Tết Đoan Ngọ. Rượu nếp đây. Mận đây. Mỗi người ăn một bát con rượu nếp và một quả mận trước khi mặt trời mọc. Để giết sâu bọ. Để cho nó sạch ruột theo như ông bà ta dạy.

Nghe bà nói, bố rưng rưng:

Chết thôi. Con và mẹ mấy đứa bận bù đầu. Chẳng còn biết đến thời gian nữa! Không có bà làm sao có được cái Tết này. Làm sao lũ trẻ biết được bao nhiêu điều tốt đẹp của dân tộc, đất nước!

Nghe bố nói vậy, bà cười nhóm nhém:

- Bà già rồi, bà chỉ biết có vậy thôi!

Minh họa Trần nhương
Minh họa Trần Nhương

Thế đấy! Tháng Ba trời đang oi nồng bỗng nhiên trở lạnh. Nhờ có bà nên mới biết: Nàng Bân may áo cho chồng. May ba tháng dòng, mới được cửa tay. Vì vậy Trời thương nên đổ lạnh để nàng có cớ đem áo cho chồng mặc. Có bà ngày Rằm mùng Một, trên bàn thờ có đĩa xôi gấc đỏ tươi và hương nhang thơm bay tỏa khắp nhà. Bà là sợi dây nối với các phong tục lễ hội cổ truyền. Bà thắp hương đều đặn trên bàn thờ tổ tiên. Sáng thứ Bảy, bố mẹ hai đứa trẻ còn ngủ, bà đã cầm chổi quét ngõ cùng bà con dân phố. Bằng chứng nhận Gia đình văn hóa có được là nhờ bà.Có bà, có Tết mùng Ba tháng Ba, Tết mồng Năm tháng Năm. Có bà, mùa sấu chín, nhà có lọ sấu muối để dành nấu canh sấu dầm quanh năm. Tháng Tám ta trên sân thượng, trong nắng hanh vàng rười rượi, củ cải bà mua về xắt ra, đang héo dần phơi, muối để dành Tết ăn.

Gia đình bé Mi là gia đình gương mẫu. Năm nào cũng được phường, quận biểu dương. Điều đó thể hiện trước hết là ở phòng khách. Phòng khách rộng chừng chín mét vuông. Ba bề là tường, tường nào cũng chi chít giấy khen bằng khen. Bằng khen sáng loáng ô kính. Giấy khen xanh đỏ tím vàng đủ màu. Có cái đã bạc màu thời gian. Có cái ép nhựa, giấy trắng bóng.

Kỉ lục bằng khen giấy khen là bố. Bố có Huân chương Kháng chiến chống Mỹ. Bố là kĩ sư cơ khí. Đã nhiều năm là chiến sĩ thi đua ngành công nghiệp, nhiều năm là kiện tướng sáng kiến. Có cả bằng khen của Chính phủ Lào vì có hồi bố sang đó làm chuyên gia. Mẹ cũng chẳng kém, vì mẹ có đến chục cái bằng khen. Mẹ là cô giáo dậy giỏi, là phụ nữ gương mẫu. Lại có lần đoạt giải nữ công gia chánh và giải Nhất môn cầu lông. Con cháu trong nhà thì kể từ anh Hiệp lớp 10, em Khuê lớp 7 cũng có 7, 8 cái bằng khen giấy khen. Học sinh giỏi. Kiện tướng cờ vua. Giải nhất kì thi Toán toàn quận. Bé nhất nhà là em Mi. Em Mi 5 tuổi đang học mẫu giáo mầm non, ngoài Phiếu bé ngoan còn có đến năm sáu cái giấy khen. Khách đến chơi, ai cũng ngắm nghía từng chiếc giấy khen, bằng khen với vẻ ngưỡng mộ không che giấu. Ba mảng tường trong phòng khách là niềm tự hào của cả gia đình. Lại cũng là nơi bà nội hằng ngày lau chùi tu sửa cho ngay ngắn sạch sẽ.

Chính là một hôm thấy bà nội cầm cái phất trần phủi bụi những chiếc bằng khen, giấy khen, huân chương huy chương của cả nhà, bé Mi bỗng kêu thật to và cả nhà cùng giật mình ngơ ngác hết nhìn bà lại nhìn nhau. Bé Mi đã phát hiện ra một điều lạ và hết sức chính xác: Cả nhà ai cũng có giấy khen, bằng khen. Chỉ có bà nội là không!

Chính bà cũng giật mình. Nhưng liền đó bà cười: Bà có thành tích gì đâu mà khen với thưởng! Rồi bà nhìn mọi người âu yếm và như là trần tình, bà bảo: Sáu bảy mươi năm nay, bà vẫn chỉ là bà. Ông đi bộ đội thì bà ở nhà nuôi con rồi nuôi cháu. Còn trẻ thì bà đi cầy đi cấy. Có tuổi thì bà trông nom vườn tược, nuôi con gà con lợn. Bây giờ, bà đã gần tám mươi thì bà ở nhà quét quáy dọn dẹp, trông nhà trông cửa. Hằng ngày, bà chỉ có mỗi một việc là sáng đưa bé Mi đi học, chiều đón bé Mi về. Công ty điện, nhà máy nước đến thu tiền thì bà đóng. Buổi chiều, bà đi ra chợ, mua bìa đậu, lạng thịt, nấu bữa cơm cho cả gia đình ăn. Tối, tổ dân phố gọi thì bà đi họp thay cho cả nhà. Vậy thôi! Bà có công tích gì mà có giấy khen bằng khen. Nếu khen thưởng bà thì hóa ra phải khen cả chục triệu người à!

Năm bà nội 58 tuổi, có người xem đường chỉ tay bà , nói: Nếu bà vượt được cái hạn 59 tuổi thì sẽ sống đến 90 tuổi. Chả hiểu vận hạn là thế nào, năm bà 59 tuổi có thấy ốm đau tai nạn gì đâu. Qua tuổi 60, ngoảnh đi ngoảnh lại, một năm ba vụ lúa không bỏ qua một ngày cấy cầy gặt hái, bà vào tuổi 70 từ lúc nào. Chẳng rức đầu xổ mũi chứ đừng nói là ốm đau phải uống thuốc, phải đi nằm viện. Tới gần 80 bà vẫn còn đi cấy đi gặt, chỉ không gồng gánh được thôi. Con cháu ngăn cản mãi bà mới chịu ở nhà làm vườn và trông nom nhà cửa, nuôi lợn nuôi gà. Kính lão đắc thọ, Nhà nước tặng bà một cái áo vàng, một chiếc khăn vàng. Và mỗi tháng trợ cấp cho bà 180.000 đồng. Nhận tiền, bà đưa số tiền đó cho bố. Bố bảo: Mẹ giữ lấy đi. Bà nói: Không! Để cho trẻ con chúng nó đóng tiền học thêm. Bố nói: Con lo đủ cho các cháu rồi. Bà nói: Tôi cũng có ối rồi! Thì ra, nay bán buồng chuối, mai bán đám rau khoai, lại có lúc đi cấy thuê, cuốc mướn, được đồng nào bà đã dành dụm lại. Bà nói có ối, nhưng là bao nhiêu thì bà không nói.

Thấm thoắt bà đã gần 90. Bà vẫn khỏe. Vẫn chẳng biết ốm đau là gì. Vẫn chẳng uống qua một viên thuốc B1. Vẫn không ăn sáng, vẫn ngày hai bữa cơm rau. Các nhà khoa học về dinh dưỡng đến thăm, hỏi: Bí quyết gì mà bà khỏe thế? Bà bảo: Tôi không biết. Hỏi tiếp: Bà ăn uống thế nào? Bà chưa kịp trả lời, Hiệp Khuê Mi đã nhao nhao: Bà ăn tiết kiệm lắm. Chỉ tinh dưa cà thôi. Mà mặn khiếp. Mọi người cười: Giếng đâu thì dắt anh ra. Kẻo anh chết khát vì cà nhà em. Các nhà khoa học nói: Bà ăn nhạt đi nhé. Với lại, bà già rồi, cần ăn đủ chất, đừng bóp mồm bóp miệng. Bà bảo: Ăn thế nào từ bé đã quen miệng rồi. Với lại, giờ không như con cháu; con cháu chúng ăn năm làm ra mười, mình ăn bao nhiêu là mất bấy nhiêu, không làm thêm được cái gì. Bố làu bàu: Bà lao động gần một thế kỉ rồi còn chưa đủ hay sao! Bà chẳng nói gì và đâu vẫn hoàn đấy.

Đầu năm nay bà đã vào tuổi 95. Sau Tết, bà gọi bố lại, nói: Mẹ tính nếu mẹ nằm xuống thì cũng đủ tiền mua cỗ hậu sự và thuê thợ kèn rồi, các con khỏi phải lo. Bố gạt đi: Mẹ nói gở cái gì thế! Bà cười: Ừ thì cứ phòng xa thế! Chiều ấy, bà cầm cuốc vun mấy gốc đao giềng ở ngoài vườn, vãi ngô cho đàn gà ăn, rồi đun một nồi nước lá xả, tắm gội thật lâu. Sau đó, bà pha một ấm chè đặc, ngồi uống, rồi đi nằm. Đến bữa, con cháu gọi, bà nói, vẫn còn no, không ăn.

Sáng sau, bố vào buồng vắt màn cho bà, sờ chân tay bà thì thấy đã bắt đầu lạnh. Bà đi về cõi khác lặng lẽ, thanh thản. Con cháu làm đám tang cho bà, tính ra không phải bỏ thêm đồng nào. Cỗ ván 2 triệu. Đám thợ kèn quý bà không nhận tiền công. Lễ tang ăn uống mất 1 triệu nữa. Còn 2 triệu mọi người tính: đem đi gửi tiết kiệm lấy lãi để xây mộ và hằng năm cúng giỗ bà. Một đời người đã đi qua, lặng thầm giản dị, chẳng phiền hà ai!

Truyện ngắn của Ma Văn Kháng

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Dòng sông tuổi thơ

Dòng sông tuổi thơ

Trong cuộc đời mỗi con người, ai cũng phải trải qua những buồn vui, sóng gió đẩy đưa... Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc.

Tin khác

Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn
Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại Báo Biên Phòng.

Người thầy của tôi

Người thầy của tôi
Cho tới giờ mỗi khi nhắc lại và biết ơn nhất, tôi vẫn luôn nghĩ về thầy Tiêu Âm, người thầy đã dìu dắt tôi suốt những tháng năm cấp hai và cũng là người đã cổ vũ tôi rất nhiều khi tôi đến với nghề viết.

Một vòng nhân gian

Một vòng nhân gian
Ni cô Tuệ Tâm đang quét dọn những lá vàng rụng của đêm qua. Buổi sáng không khí bao giờ cũng trong lành, tĩnh lặng như nghe được cả tiếng lá rơi. Ni cô vừa chăm chú theo từng nhát chổi đưa đi đưa lại, vừa niệm Nam mô.

Con chim sẻ cụt chân

Con chim sẻ cụt chân
Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ít thóc, còn An đi theo chỉ để hụ hợ như… xách chim bắt được chẳng hạn. Sở dĩ An đi là muốn kiếm con chim, để nướng cho bà ngoại mình bồi dưỡng. Bà của An là thương binh. Trước kia bị thương ở chân, đang ốm.

Giọt nước mắt muộn màng

Giọt nước mắt muộn màng
“Ông đi đâu đấy? Chắc ông lại sang sông chứ gì?” Tôi cười, gọi khi ông Vĩ dắt xe máy đi phía sau cách tôi một quãng. Ông Vĩ quay lại nhìn tôi, gật đầu. Tôi thật ái ngại cho ông. Đúng là thân làm tội đời. Tám mốt tuổi đầu mà vẫn long đong chỗ ăn chỗ ở, sống chui sống lủi.

Day dứt

Day dứt
Chiếc Kia Morning đưa Phương Thảo vượt qua cửa khẩu Mộc Bài đến trung tâm tỉnh Battambang. Theo địa chỉ, lái xe người Việt kiều còn khá trẻ, tiếp tục đưa chị qua thị trấn huyện Sisophon, đến một làng quê yên tĩnh nằm sát chân núi gần giáp biên giới Thái Lan.

Tia nắng mùa Xuân

Tia nắng mùa Xuân
Bình phải dò dẫm hồi lâu, cố gắng lách nghiêng người giữa cái khe hở được tạo thành bởi hai dãy nhà liền kề, mới tới được vị trí cần đặt chiếc đèn pin.

Tết về quê ngoại

Tết  về quê ngoại
Má xếp lại mớ tiền lẻ cho ngay thẳng rồi dắt vào trong túi khéo léo dùng kim băng cài lại, một ít má sắp qua chỗ khác để gọn trong một cái hộp có ghi chữ “Ngoại” to đùng như sợ nhầm. Cái hộp ấy má thường hay để dành để khi nào được chút ít lại lặn lội về thăm ngoại, ngày đó má làm dâu xa xứ...

Chậu lan thầy cho ngày Tết

Chậu lan thầy cho ngày Tết
Thế là Tết này trong vườn cây cảnh nhà tôi lại không có lan rồi! Cái thú chơi hoa lan ai cũng biết là nó cao sang, thanh nhã, nên xưa đã có câu: Vua chơi địa lan, quan chơi cây cảnh và chỉ có ai có duyên mới có được cái thú tao nhã ấy. Tôi thì vô duyên với lan hay sao mà chăm chút thì lan không ra hoa. Và được dò lan nào thầy giáo Trinh của tôi tặng cho là mất dò lan ấy.
Xem thêm
Đạo diễn phim Người đẹp Tây Đô - NSƯT Lê Cung Bắc qua đời

Đạo diễn phim Người đẹp Tây Đô - NSƯT Lê Cung Bắc qua đời

Theo thông tin từ người thân, đạo diễn- NSƯT Lê Cung Bắc vừa qua đời vào lúc 1h53 sáng 13/6 tại nhà riêng ở quận 10- TPHCM sau một thời ...
Di sản Huế mở cửa đón khách trở lại từ chiều 11/6

Di sản Huế mở cửa đón khách trở lại từ chiều 11/6

Kể từ 13 giờ ngày 11/6, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế sẽ mở cửa đón khách tham quan trở lại. Cùng với đó, nhiều di tích ...
Hỗ trợ di tích tư nhân ở Hội An mở cửa đón khách

Hỗ trợ di tích tư nhân ở Hội An mở cửa đón khách

Từ đầu tháng 7/2021, Quảng Nam sẽ triển khai hỗ trợ cho 13 di tích tư nhân có tên trong ô vé tham quan phố cổ Hội An để bù ...
New World Phu Quoc Resort chính thức ra mắt thị trường nghỉ dưỡng cao cấp

New World Phu Quoc Resort chính thức ra mắt thị trường nghỉ dưỡng cao cấp

Ngày 30/5/2021, New World Phu Quoc Resort - khu nghỉ dưỡng do Tập đoàn Sun Group đầu tư và New World Hotels & Resorts quản lý vận hành – đã ...
Du lịch Sa Pa vươn tầm: Nhìn từ cú hích cáp treo Fansipan

Du lịch Sa Pa vươn tầm: Nhìn từ cú hích cáp treo Fansipan

Đối với những người gắn bó với Sa Pa, cáp treo Fansipan là một “cú hích” ngoạn mục khiến ngành du lịch của thị trấn trong sương khởi sắc.
Việt Nam -Từ con số 0 thành điểm đến hàng đầu thế giới

Việt Nam -Từ con số 0 thành điểm đến hàng đầu thế giới

Nhờ có những bước tiến dài cả về “lượng” và “chất”, đạt được những kỳ tích về giải thưởng quốc tế, du lịch Việt Nam đã rút ngắn khoảng cách ...
Lịch sử đối đầu Việt Nam - UAE trước thềm trận "chung kết" bảng G

Lịch sử đối đầu Việt Nam - UAE trước thềm trận "chung kết" bảng G

Việt Nam và UAE có nhiều duyên nợ và mới chỉ có 2 lần chúng ta đánh bại đối thủ Tây Á này.
Tiền vệ Christian Eriksen đã tỉnh táo và ổn định

Tiền vệ Christian Eriksen đã tỉnh táo và ổn định

Tiền vệ Christian Eriksen đã tỉnh táo và ổn định sau khi thực hiện các bài kiểm tra tại bệnh viện thành phố Copenhagen và trận Đan Mạch - Phần ...
Huấn luyện viên Park Hang-seo: "Tuyển Việt Nam sẽ thắng UAE"

Huấn luyện viên Park Hang-seo: "Tuyển Việt Nam sẽ thắng UAE"

Huấn luyện viên Park Hang-seo đã có những chia sẻ sau trận thắng 2-1 trước Malaysia ở vòng loại World Cup 2022.
Triệu Lệ Dĩnh - Phùng Thiệu Phong ly hôn

Triệu Lệ Dĩnh - Phùng Thiệu Phong ly hôn

Cặp đôi Triệu Lệ Dĩnh, Phùng Thiệu Phong vừa ly dị sau 3 năm kết hôn. Thông tin cặp sao ly hôn đang gây xôn xao làng giải trí xứ ...
Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm qua đời

Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm qua đời

Nhà thơ Hoàng Nhuận Cầm vừa đột ngột qua đời chiều 20/4, tại Hà Nội, thọ 69 tuổi.
S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

S-Generation là dự án gì mà mà khiến loạt sao cùng góp mặt trong MV còn Quang Đăng tức tốc biên đạo “Vũ điệu hồi sinh”?

Trong chương trình “Bữa trưa vui vẻ” phát sóng hồi đầu tháng 4, hai nghệ sĩ khách mời là divo Tùng Dương và biên đạo múa Quang Đăng đã có ...
Phiên bản di động