Nhớ bà nội tôi

Bà nội tôi về với tiên tổ đã 51 năm nhưng vào sáng mùng Một Tết Nguyên đán hằng năm khi mừng tuổi cho các con, các cháu là tôi lại nhớ bà nội.

Bà nội tôi tên là Trần Thị Sen, quê ở xã Yên Mỹ, huyện Thanh Trì, TP Hà Nội. Quê vùng đất ngoài bãi sông Hồng mỗi năm đều có nước lũ nên không cấy được lúa mà chỉ trồng ngô 1 vụ thu hoạch vào mùa Hè làm lương thực ăn quanh năm. Các bữa chính là cơm quấy bột ngô ngâm mà muốn có bột ngô ngâm thì mấy anh em phải thay nhau giã trong cối đá rồi giần lấy bột, giã đi giã lại rồi tiếp tục giần bột cho đến khi chỉ còn cái “mày ngô” thì thôi để nấu cám cho lợn ăn. Đến đầu những năm 60 của thế kỉ trước, mấy nhà góp tiền chung nhau đóng cối đá để xay ngô thì mấy anh em không phải giã mà thay vào đó là kéo cối xay có nhẹ nhàng hơn, nhưng với mấy anh em mới 8-10 tuổi thì cũng “bở hơi tai” mới xay xong rổ ngô ngâm rồi giần lấy bột nấu cơm. Thương cháu nên hôm nào từ ruộng đồng về sớm hơn bố mẹ, bà lại vào kéo cối xay mấy lượt giần bột giúp cháu.

Năm 6 tuổi, tôi đi học vỡ lòng, mẹ bận bịu việc đồng nên bà khâu ghép mấy miếng vải nâu sồng cắt từ cái áo cũ rồi cặm cụi ngồi khâu cho tôi cái túi đi học. Chỉ có quyển vở ô-li, cái bảng, viên phấn với mảnh vải nhỏ làm khăn lau bảng bỏ tất cả vào túi rất gọn, không sợ rơi vãi dọc đường. Tôi còn nhớ mỗi khi đi học về, bà lại bảo học được chữ gì về kể cho bà biết, mặc dù bà không biết đọc, không biết viết chữ quốc ngữ. Bà luôn nhắc anh em chúng tôi: Phải cố mà học cho bằng bạn bằng bè.

Nhớ lời bà dặn nên đi học về, sau bữa cơm tối, mấy anh em lại nằm trên phản chụm đầu chung quanh ngọn đèn dầu hỏa mà đọc, mà viết... Mỗi khi tôi được điểm 9, điểm 10, bà rất vui, thi thoảng lại dúi cho mớ tóc rối của bà chải đầu bị rụng để mang ra đổi kẹo của anh hàng kẹo kéo bán rong trên đường làng, khi hết tóc rối thì bà lại cho mấy xu mua viên kẹo bột ở quán cụ Chè gần nhà. Những hôm đi học cả ngày ở trường được mẹ nắm cho nắm cơm bằng mảnh lá chuối tiêu khô thoang thoảng hương vườn, còn bà lo cháu đói lại cho mấy xu mua cái bánh đa khoai ăn thêm.

Vào sáng mùng Một Tết Nguyên đán, bà lại gọi các cháu nội, ngoại dắt tay nhau đứng một hàng để bà “mừng tuổi” và tôi là cháu trưởng đích tôn nên được nhận tiền “mừng tuổi” đầu tiên. Không biết bà tích trữ tiền lẻ từ khi nào mà trong cái túi khâu từ mảnh vải vỏ áo bông cũ của bà có đủ tiền xu, tiền giấy có mệnh giá 1 xu, 2 xu, 5 xu, 1 hào, 2 hào. Trước khi “mừng tuổi”, bà xoa đầu mỗi cháu và hỏi lấy tiền xu hay tiền giấy rồi bà vừa đưa vừa chúc sức khỏe, chăm học, ngoan ngoãn quét nhà, trông em... giúp bố mẹ. Tôi để ý thấy các em trai thường xin bà tiền xu và các em gái thì xin bà tiền giấy. Sau này, mẹ tôi cũng chuẩn bị tiền lẻ và mừng tuổi các cháu nội ngoại giống như bà nội.

Năm 1970, tôi thi đỗ vào đại học nên bà mừng lắm. Khi đó bà đã hơn 70 tuổi, lại có bệnh hen suyễn nên sức khỏe không được tốt nhưng thỉnh thoảng bà lại gọi vào bên giường rồi hỏi: Đại học thì học những gì hở cháu? Học đại học có khó lắm không?... Sáng 20/10/1970, bố đèo tôi bằng xe đạp lên tựu Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội ở số 19 phố Lê Thánh Tông theo giấy gọi do thầy Phó Hiệu trưởng Dương Hữu Thời kí. Trước khi đi, bà chống gậy ra mở nắp chum ngô, lục lọi một hồi rồi lấy ra một gói nhỏ bọc giấy vỏ bao xi-măng, bà gỡ mấy lớp giấy bọc mới lấy ra được túi giấy đựng mấy cái bánh vừng vòng đưa cho tôi bảo đến trường ăn cho đỡ đói. Tôi cảm ơn bà, cầm gói bánh rồi đưa cho bà và bảo: Bà cho các em ăn. Cháu lớn rồi ạ! Học hết năm thứ nhất, tôi có giấy gọi nhập ngũ vào ngày 6/9/1971. Do năm ấy có trận lũ lịch sử, bà và mấy đứa em nhỏ phải sơ tán đến nhà người quen ở xã khác trong huyện nên tôi không thể gặp để chào bà, đành viết mấy dòng vào tờ giấy gửi lại cho bố, khi nào bà về nhà thì bố đọc cho bà nghe. Sau mấy tháng huấn luyện ở Bắc Giang, tôi cùng đơn vị vào chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị từ ngày 28/6 đến 16/9/1972.

Thời gian đó, đường thư ra Bắc, thư vào Quảng Trị bị ảnh hưởng chiến tranh nên đi khá chậm, sau khi Hiệp định Pa-ri (27/1/1973), tôi mới nhận được mấy lá thư của gia đình báo tin bà nội đã mất. Nhớ bà, thương bà, tôi viết một lá thư dài gửi về gia đình. Tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng miền Nam giành chiến thắng 30/4/1975, tôi cùng một số lính sinh viên được ra quân chuyển ngành về học tiếp đại học. Cuối năm 1975, bố tôi và các chú, các cô tổ chức lễ “Thay áo-sang cát” cho bà. Còn nhớ hôm đó trời mưa phùn gió bấc, các con, các cháu nội, ngoại của bà mặc áo mưa sùm sụp mà vẫn rét cóng. Tôi và đứa em con ông chú ruột chân trần bấm bùn khiêng tiểu sành ra nghĩa trang rồi cùng đại gia đình đưa bà về “nhà mới”.

Nhớ lời bà căn dặn, mấy anh em tôi và các em con chú ruột tôi đều bảo ban, nhắc nhở nhau chăm chỉ học hành, giúp bố mẹ việc nhà, lớn lên một chút thì chăm bẵm mảnh đất 5% trồng rau màu cho bữa ăn hằng ngày. Có lẽ thế mà mấy anh em đều thi đỗ đại học, cao đẳng, trung cấp... làm cán bộ công chức cơ quan, doanh nghiệp, làm thầy, cô giáo dạy học. Khi có con rồi có cháu, vợ chồng tôi nhớ lời bà dạy luôn nhắc nhở chúng chăm học, ngoan ngoãn, thảo hiền làm việc nhà giúp bố mẹ. Chiều 30 Tết hằng năm, hai vợ chồng lại ra mộ ông, mộ bà làm sạch cỏ, trồng cây hoa, thắp hương mời ông, mời bà về vui tết với các con, các cháu.

Sáng mùng Một Tết, hai vợ chồng mừng tuổi các cháu lại nhớ về những em trai, em gái dắt tay nhau xếp hàng chờ bà nội xoa đầu chúc học giỏi, ngoan hơn năm ngoái rồi “mở hàng” những đồng tiền xu, tiền giấy năm nào...

Khúc Văn Quý

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đôi dép cao su huyền thoại của ông tôi

Đôi dép cao su huyền thoại của ông tôi

Ông tôi là người đã trực tiếp tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ cho đến kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bởi vậy, kí ức đậm sâu nhất trong ông là những năm tháng kháng chiến gian khổ mà hào hùng, và những kỉ vật vô giá với ông vẫn là những kỉ vật thời chiến. Trong đó, ấn tượng nhất là đôi dép cao su cùng ông đi qua hai cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc!
Niềm vui của ông tôi

Niềm vui của ông tôi

Bà mất, con cháu ở xa về đầy đủ lo việc hiếu cho bà xong thì lại “mỗi người mỗi ngả”, còn nhà cửa, công việc, bỏ sao được. Vườn, nhà chỉ còn ông, một mình lủi thủi vào ra.
Bà ngoại tôi

Bà ngoại tôi

Bà ngoại tôi mất năm bà 103 tuổi. Cả một năm sau ngày bà mất, gần như nhà ngoại lúc nào cũng có người đến thắp hương. Nhiều người đến, kể những kỉ niệm về ông bà ngoại, rồi mọi người lại cùng nhau nức nở.
Tình yêu bình dị của ông bà tôi

Tình yêu bình dị của ông bà tôi

Ông Lê Đình Bạ và vợ là bà Hoàng Thị Châu, năm nay đều đã ngoài 90 tuổi. Ông từng tham gia hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Chút quà của ngoại mãi còn vấn vương

Chút quà của ngoại mãi còn vấn vương

Sinh ra và lớn lên tại một miền quê nghèo của dải đất miền Trung đầy nắng gió. Tuổi thơ tôi gắn với bao kỉ niệm đẹp về bà ngoại. Đến tận bây giờ, hình ảnh của ngoại vẫn luôn in hằn trong kí ức tôi với nhiều cảm xúc khó tả.

Tin khác

Bà ngoại tôi là người dũng cảm

Bà ngoại tôi là người dũng cảm
Những năm 1949-1953, quê tôi bị giặc Pháp chiếm đóng; giặc Pháp và bọn tay sai ra sức đàn áp cách mạng. Cán bộ của ta phải hoạt động bí mật. Nhiều cán bộ cách mạng của ta vô cùng gian khổ mà anh dũng.

Hình bóng bà mãi trong tim...

Hình bóng bà mãi trong tim...
Bà nội tôi tên là Hoàng Thị Liễu, người làng Tiên Hòa, xã Hà Lĩnh, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Cả cuộc đời bà sống thầm lặng và dành trọn yêu thương, sự hi sinh cho gia đình, cho con cháu. Tôi cảm thấy mình may mắn và tự hào vì được là cháu của bà. Những kỉ niệm về bà, với tôi, chính là món quà quý giá, chẳng gì sánh bằng.

Ông tôi - tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước

Ông tôi - tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước
Ông tôi mất gần 10 năm nay nhưng về miền quê Đức Chánh, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, hỏi về cụ Nguyễn Thăng Văn, ai cũng nhớ và tự hào về một người lính yêu nước thiết tha, một người con ưu tú của quê hương Đức Chánh.

Ông ngoại trong lòng tôi

Ông ngoại trong lòng tôi
Ông ngoại mất khi tôi còn rất nhỏ nhưng trong số con cháu trong nhà, tôi may mắn hơn cả, vì thường xuyên được ở cạnh và gần gũi với ông.

Những cuốn sách quý của ông tôi

Những cuốn sách quý của ông tôi
Có lẽ, niềm đam mê đọc sách trong tôi có được là từ ông. Với tôi, ông không chỉ là người yêu sách mà còn là người biết khơi dậy niềm yêu thích việc đọc cho những người xung quanh.

Chuyện về ông nội tôi

Chuyện về ông nội tôi
Ông nội tôi, cụ Hoàng Thanh Liêm, sinh ra ở làng quê nghèo thuộc xã Đốc Tín, huyện Mỹ Đức, TP Hà Nội. Thuở thiếu thời, ông được cha mẹ cho theo thầy học chữ quốc ngữ, khi trưởng thành, ông theo nghiệp “gõ đầu trẻ”.

Lòng ngoại mênh mông tựa biển trời

Lòng ngoại mênh mông tựa biển trời
Bà ngoại tôi dù đã đi về miền mây trắng từ nhiều năm trước, nhưng tấm lòng nhân hậu, vị tha của bà luôn là tấm gương sáng để con cháu chúng tôi noi theo.

Lời khuyên và điều ước của ông nội tôi

Lời khuyên và điều ước của ông nội tôi
Ông nội tôi tên Hồ Chí Trọng, người dân tộc Bru Vân Kiều mang họ Hồ ở bản miền núi Cửa Mẹc, xã Ngân Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình.

Từ lời chỉ dạy, khuyên bảo của ông bà ngoại

Từ lời chỉ dạy, khuyên bảo của ông bà ngoại
Cứ đến ngày húy nhật ông bà ngoại, mẹ tôi cùng các dì, các cậu lại đến nhà cậu (em trai mẹ tôi nhưng là trưởng nam của ông bà) đông đủ cùng các cháu, chắt làm giỗ, thắp nén tâm hương tưởng nhớ bậc sinh thành. Khi công việc xong xuôi, mẹ tôi cùng các dì, các cậu lại ôn những kỉ niệm về ông bà.

Thúng khoai của bà

Thúng khoai của bà
Đang hưởng thú điền viên yên lành, ngày chăm sóc cây cảnh, tối nghe cải lương, đột nhiên bà đề nghị với ba mẹ:

Đâu rồi tiếng gậy khua của bà?

Đâu rồi tiếng gậy khua của bà?
Bà nội tôi mất đã 50 năm, nhưng tôi vẫn nhớ tiếng gậy khua của bà. Nhiều lúc anh em tôi gọi điện cho nhau, rồi tự hỏi: “Đâu rồi tiếng gậy khua của bà?”

Bà giữ lửa hồng trong căn bếp ấm

Bà giữ lửa hồng trong căn bếp ấm
Hình ảnh bà nội ngồi bên bếp lửa hồng luôn in đậm trong tâm trí tôi. Tôi đã quen với hình ảnh đó suốt cả tuổi thơ của mình và bây giờ nó trở thành một miền kí ức đặc biệt trong tôi.

Tấm lòng vị tha của ông tôi

Tấm lòng vị tha của ông tôi
Vào dịp Quốc khánh 2/9 năm ngoái, gia đình bác cả từ Hà Nội về quê thăm ông bà tôi bằng chiếc xe ô tô 7 chỗ đen bóng, rất đẹp. Vừa vào nhà, bác cả thưa với ông bà tôi: “Nhân dịp nghỉ lễ, con đưa vợ con và các cháu về thăm ông bà.

Không thể nào quên những kỉ niệm về ông

Không thể nào quên những kỉ niệm về ông
Thời gian thấm thoắt thoi đưa, ông tôi cũng về bên đồng đội cho trọn tình vẹn nghĩa. Cách đây 13 năm về trước, trong đôi mắt của ông tôi lại lắng đọng những nỗi buồn. Ông thường thẫn thờ, đi ra đi vào mang những kỉ vật chiến trường ra hoài niệm.

Bà ngoại giỏi việc nước, đảm việc nhà

Bà ngoại giỏi việc nước, đảm việc nhà
Bà ngoại tôi sinh ra và lớn lên ở vùng quê Trung du, trong một gia đình nông dân xã Trung Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Gia đình đông anh em nên từ nhỏ hằng ngày bà đã phải đi chăn trâu cắt cỏ giúp các việc trong nhà; khi lớn lên bà tham gia sản xuất cùng với bà con.
Xem thêm
Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Đến nay đã ngoài 80 tuổi, nhưng cụ Tín vẫn còn khỏe mạnh, minh mẫn. Tủ sách của gia đình cụ có hàng ngàn quyển. Nhìn thấy sách nhiều không còn chỗ để, cụ phải buộc lại để trên nóc tủ, cô con dâu của cụ một lần về chơi nói:
Bà giáo già sáng bán vé số, tối mang ánh sáng tri thức cho trẻ em nghèo

Bà giáo già sáng bán vé số, tối mang ánh sáng tri thức cho trẻ em nghèo

cụ bà Nguyễn Thị Ba, men từng con hẻm nhỏ ở Bình Dương bán từng tờ vé số, bà giáo gieo mầm tri thức cho những mảnh đời bất hạnh tại lớp học tình thương.
Một mối tình bình dị và son sắt

Một mối tình bình dị và son sắt

Họ gặp và yêu nhau trong những năm tháng chiến tranh. Ngày cưới không mâm cao cỗ đầy, không sơn hào hải vị, không tiệc tùng. Quần áo chỉ là bộ đồ lính giản đơn... vậy là họ đã nên duyên vợ chồng. Mặc dù vậy mà hơn 50 năm qua, họ luôn sống hạnh phúc. Đó là chuyện tình của bà Tô Thị Thanh Bưởi, sinh 1950 và ông Nguyễn Kim Quang, sinh 1949, hiện ở xã Lộc An, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Vị đại đức có tấm lòng từ bi, bác ái

Vị đại đức có tấm lòng từ bi, bác ái

Đại đức Thích Phước Huệ, Phó Ban trị sự Phật giáo tỉnh Đồng Tháp, Trưởng Ban trị sự Phật giáo huyện Tam Nông, Trụ trì chùa Quê hương, xã Phú Đức là 1 trong 49 cá nhân điển hình tiên tiến, tiêu biểu của huyện Tam Nông đã được biểu dương, khen thưởng do có thành tích xuất sắc trong học và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, giai đoạn 2021 - 2024...
Nồi cháo tình thương cho bệnh nhân nghèo

Nồi cháo tình thương cho bệnh nhân nghèo

Phát huy đạo lí tốt đẹp của dân tộc “thương người như thể thương thân, lá lành đùm lá rách”, nhóm “Vòng tay nhân ái” gồm những NCT ở thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức nấu cháo cho bệnh nhân nghèo tại các bệnh viện.
Tìm thấy thi thể nam sinh lớp 8 mất tích khi bơi ra biển cứu bạn ở Quảng Nam

Tìm thấy thi thể nam sinh lớp 8 mất tích khi bơi ra biển cứu bạn ở Quảng Nam

Theo Công an xã Tam Nghĩa, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam cho biết, lực lượng cứu hộ và người dân địa phương đã tìm được thi thể học sinh mất tích trong lúc bơi ra biển cứu bạn.
Nên hạn chế trẻ dùng điện thoại

Nên hạn chế trẻ dùng điện thoại

Vừa rồi, có phụ huynh than thở với tôi về chuyện con họ “nghiện” điện thoại dẫn đến học hành sa sút. Trước đây, cháu rất ham học và học giỏi. Những buổi tối, sau khi học bài, ôn bài chuẩn bị cho ngày hôm sau đến lớp là cháu xem tivi một chút rồi đi ngủ.
“Kế hoạch nhỏ” do người lớn thực hiện!?

“Kế hoạch nhỏ” do người lớn thực hiện!?

Tôi có đứa cháu trai năm nay học lớp 5. Từ năm cháu học lớp 1 đến lớp 4, cứ vào cuối năm học là cháu lại xin tôi 5-6kg báo cũ để thực thi phong trào “Kế hoạch nhỏ” do nhà trường phát động.
Miền Bắc trời chuyển mưa lớn từ chiều tối nay

Miền Bắc trời chuyển mưa lớn từ chiều tối nay

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đêm qua (14/5), ở khu vực Bắc bộ cục bộ có mưa to với lượng mưa từ 19h ngày 14/5 đến 3h ngày 15/5 có nơi trên 30mm như: Ma Ký (Lai Châu) 30.8mm, Đàm Thủy (Cao Bằng) 31.6mm, Quảng Lâm (Quảng Ninh) 56.4mm,…
Phiên bản di động