Xe ôm công nghệ: Bến đỗ việc làm cho người cao tuổi

Mỗi chuyến xe là một kết nối

Có thể nói, đối với NCT, việc chạy xe ôm công nghệ vừa là tiếp nối nghề cũ, vừa là một “nghề mới” - bởi đòi hỏi họ phải làm quen với smartphone, thao tác với ứng dụng, quản lý cuốc xe qua màn hình thay vì những cái vẫy tay ven đường.

Chia sẻ lí do chọn nghề này, ông Nguyễn Văn Tân, 66 tuổi, quê Ninh Bình cho biết: Dù có lương hưu, nhưng khoản tiền ấy chưa đủ cho chi phí sinh hoạt, và nhất là mong muốn hỗ trợ con cháu ở quê nên ông Tân quyết lên Hà Nội cùng chiếc xe wave cũ kiếm thêm thu nhập.

“Tôi đăng kí làm tài xế của hãng BeBike cách đây 3 năm, tôi thường chạy từ 6 giờ sáng đến 9 giờ, rồi nghỉ trưa, chiều lại chạy từ 16 giờ đến 19 giờ”. Ông Tân cũng chia sẻ: Tài xế BeBike thường được hưởng 70 - 82% doanh thu mỗi cuốc xe, phần còn lại thuộc về Be dưới dạng phí chiết khấu. Tỷ lệ chia này cao hơn so với nhiều hãng khác nhằm khuyến khích tài xế gắn bó. Ngoài ra, hãng Be cũng thường xuyên tung ra các gói thưởng theo tuần, theo số chuyến, giúp tài xế gia tăng thu nhập đáng kể.

Chẳng thế mà, có những ngày thuận lợi, thu nhập của ông Tân lên tới 500-600 nghìn đồng, trừ xăng dầu còn khoảng 400 nghìn đồng. Tháng cũng được gần chục triệu đồng. Nhiều đồng nghiệp của ông tính toán, nếu chăm chỉ cày cuốc, làm đều 8-10 tiếng/ngày, thu nhập ròng khoảng 8-10 triệu đồng/tháng. Đây là con số không nhỏ, thậm chí còn cao hơn lương hưu của nhiều người. Tất nhiên, không phải ai cũng đạt được mức ấy. Có người chỉ chạy thêm vài giờ mỗi ngày, kiếm 100-200 nghìn đồng, coi như khoản phụ. Nhưng dù nhiều hay ít, thu nhập ấy đem lại cảm giác chủ động, giúp lao động cao tuổi như chúng tôi thấy mình vẫn có thể tự nuôi sống bản thân.

Còn ông Lê Văn Thái, 60 tuổi, quê Thanh Hóa chọn đầu quân cho hãng GrabBike là vì tuổi tác. Ông Thái cho biết, nếu ông ít tuổi hơn, ông sẽ đầu quân cho hãng Xanh SM, bởi hãng này sử dụng 100% xe điện thân thiện môi trường. Tài xế của hãng này nhận khoảng 75 - 80% cước phí, tương đương GrabBike, nhưng được hỗ trợ pin và trạm sạc. Còn với hãng Grab, ngoài trừ phí chiết khấu tài xế còn bị trừ phí sử dụng ứng dụng (khoảng 5.000 - 10.000 đồng mỗi chuyến, tùy dịch vụ). Với tài xế Grab, nếu chạy 8-10 tiếng mỗi ngày thì thu nhập dao động khoảng 300-400 nghìn đồng…

Ông Thái cũng chia sẻ, việc chạy xe khiến cơ thể vận động hằng ngày, tinh thần thoải mái hơn. Với ông, mỗi chuyến xe là một cuộc trò chuyện, một sự kết nối với xã hội…

Lợi thế và thách thức riêng

Thoạt nhìn, ai cũng nghĩ nghề này đòi hỏi sức trẻ, sự nhanh nhẹn. Nhưng thực tế, NCT lại có một số lợi thế riêng. Đầu tiên, đó là kinh nghiệm đường phố. Với ông Tân, sau vài năm đi lại, ông rành hết các ngõ ngách tại Hà Nội, biết tránh tắc đường, biết điểm đón trả hợp lý. Vì thế, ông có rất nhiều khách hàng thân thiết. Bên cạnh đó, với sự chu đáo, nhiệt tình, đa số khách hàng hài lòng và đánh giá 5 sao sau mỗi chuyến đi của ông. Khi được nhiều đánh giá tốt từ khách hàng thì nền tảng ưu tiên chuyến. Đó là cách ông Tân làm nghề và kiếm thêm thu nhập một cách thuận lợi.

Tuy vậy, để gắn bó lâu dài với nghề, NCT phải đối mặt với không ít thách thức. Ông Thái chia sẻ, thách thức đầu tiên là sức khỏe. Bởi, lái xe nhiều giờ liên tục có thể gây đau lưng, mỏi mắt, ảnh hưởng tim mạch. Không ít NCT phải tự đặt giới hạn: chỉ chạy vài giờ mỗi ngày, còn lại dành cho nghỉ ngơi.

Tiếp đến là sự cạnh tranh, rồi việc tiếp cận công nghệ. Đặc biệt, việc giới hạn độ tuổi lái xe từ các hãng là rào cản lớn nhất với NCT. Ông Thái cho biết, một số nền tảng quy định độ tuổi tối đa cho tài xế xe máy hoặc ô tô. Như tôi, hết năm nay, tôi chuyển sang nền tảng khác hoặc chuyển sang chạy xe ôm truyền thống vì hết tuổi quy định…

Cần thêm chính sách hỗ trợ

Theo bà Nguyễn Thị Lan - chuyên gia tư vấn nguồn nhân lực độc lập, kinh tế nền tảng tạo cơ hội cho nhiều nhóm yếu thế, trong đó có NCT. Nhưng Nhà nước cần phối hợp với doanh nghiệp để có quy định rõ ràng về giới hạn tuổi, điều kiện sức khỏe, cùng các gói bảo hiểm phù hợp. Đây là yếu tố then chốt để biến nghề xe ôm công nghệ thành việc làm bền vững, chứ không phải giải pháp tạm bợ. Cụ thể, nên nới độ tuổi tham gia đối với những người đủ sức khỏe; xem xét bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn riêng cho tài xế cao tuổi; tổ chức khám định kỳ, tư vấn chế độ làm việc, nghỉ ngơi hợp lý dành cho NCT...

Trong vòng quay hối hả của đô thị, những bánh xe của NCT vẫn lăn đều. Mỗi chuyến xe không chỉ chở khách từ điểm này đến điểm khác, mà còn chuyên chở cả một thông điệp: tuổi già không đồng nghĩa với ngừng cống hiến, và lao động. Với NCT, được lao động, đóng góp công sức cho cộng đồng ở bất kì ngành nghề nào là cách để họ sống vui, sống khỏe và sống có ý nghĩa…