Bài III: Hợp đồng vô hiệu và việc xử lí khối tài sản hiện hữu
Chúng tôi chưa bàn đến tính pháp lí và nội dung các hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp; vì sao hợp đồng tín dụng được xác lập năm 2014, 2015, mà hợp đồng thế chấp mãi đến 2017 mới xác lập? Mà chỉ xin so sánh tổng số tiền vay của hai dự án đã được giải chấp là 361 tỉ đồng (185 + 176), trong lúc tài sản đã hình thành hợp pháp, do chính MB định giá là 309 + 396 = 705 tỉ đồng, tức là tỉ lệ vốn vay ở hai hợp đồng tín dụng chỉ ở mức 50/50, để đưa ra một câu hỏi là Công ty Bạch Việt có lạm dụng tín nhiệm, hay lừa đảo chiếm đoạt tài sản của MB hay không?
Nếu là “lạm dụng…”, sao đến 31/12/2017 Công ty Bạch Việt vẫn làm nghĩa vụ thanh toán cho MB cả hai dự án được 107 tỉ đồng, trong đó có 100 tỉ đồng tiền lãi và 7 tỉ đồng tiền gốc? Nhưng khi ông Đinh Tiến Sử vừa bị khởi tố, bắt tạm giam về tội “Tổ chức mại dâm” vào tháng 1/2018, thì MB lại phát đơn tố cáo ông Sử “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”? Đặc biệt, khi ông Sử đang bị tạm giam, thì MB liên tục vào tận trại giam Công an tỉnh Khánh Hòa gặp ông Sử, để đưa ra yêu cầu đòi quản lí khách sạn 4 sao Bavico Nha Trang, rồi đưa lực lượng đến chiếm giữ khách sạn Bavico Đà Lạt trong 4 tháng?
Theo chúng tôi, ông Đinh Tiến Sử là một doanh nhân. Việc thực hiện các dự án là căn cứ trên quy định của pháp luật, sự cho phép của các cơ quan có thẩm quyền. Cũng giống như việc huy động vốn từ MB, hay nhà đầu tư thứ cấp, đều dựa trên hợp đồng tín dụng, hợp đồng hợp tác đầu tư. Do đó, nếu có vi phạm, trước hết phải xem xét đó là vi phạm cái gì, ở khâu nào, ai vi phạm, nguyên nhân chủ quan và khách quan, hướng khắc phục tháo gỡ như thế nào, chứ không thể đổ lên đầu cho một phía.
Khách sạn Bavico Nha Trang và Bavico Đà Lạt đều xây dựng trên đất quốc phòng, nằm trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa thuộc Quân Khu V và tỉnh Lâm Đồng thuộc Quân Khu VII. Việc kí hợp đồng hợp tác đầu tư, do Bộ Chỉ huy Quân sự, Bộ Tư lệnh Quân khu, hay Bộ Quốc phòng, thuộc thẩm quyền các đơn vị quân đội. Do đó, hậu quả của việc chấm dứt hợp đồng, nếu do yếu tố người kí không đúng thẩm quyền, thì đó là trách nhiệm của quân đội, chứ không thuộc về doanh nghiệp. Từ các lí do đó có thể thấy: Nếu hợp đồng vô hiệu, theo chỉ đạo của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, thì ngoài việc tài sản của ai người đó nhận về, theo quy định của pháp luật về dân sự, Bộ Tư lệnh Quân khu V và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Lâm Đồng, còn phải bồi thường một khoản tiền phạt cho Công ty Bạch Việt, vì lí do không đúng thẩm quyền vẫn kí, gây thiệt hại về vật chất và uy tín cho doanh nghiệp. Nhưng hợp đồng vô hiệu phải được một cấp tòa xét xử, quyết định hoặc được hai bên thỏa thuận, thông qua một cơ quan trung gian có thẩm quyền. Nếu là hợp đồng vô hiệu, thì đất vẫn là của quân đội, nhưng tài sản gắn liền trên đất đã hình thành hợp pháp, là của Công ty Bạch Việt. Vậy hai khách sạn này sẽ được xử lí như thế nào, ai là người giải quyết? Khi thế chấp MB, cũng như bất kì ngân hàng nào, nguyên tắc định giá tài sản để thế thấp và số tiền vay, sẽ không tương xứng với tài sản thế chấp như trên vừa chứng minh.
 |
| Quyết định truy nã đặc biệt ông Đinh Tiến Sử của Cơ quan ĐTHS Bộ Quốc phòng |
Do đó, để bảo đảm quyền lợi của mỗi bên, pháp luật quy định phải thông qua một cơ quan khác, là thi hành án, để tổ chức định giá, đấu giá nhằm bảo đảm quyền lợi cho các bên. Luật pháp quy định rất đầy đủ, chặt chẽ và rõ ràng về quy trình tổ chức đấu giá tài sản, chứ không hề đơn giản giao cho bên được thế chấp muốn giải quyết như thế nào thì giải quyết.
Để thực hiện chủ trương “Hợp đồng vô hiệu”, sau khi làm việc với Bộ Tư lệnh Quân khu V, Công ty Bạch Việt và MB đã mời Công ty CP đầu tư và thẩm định quốc tế Đông Dương (Công ty Đông Dương), tiến hành thẩm định tài sản tại Bavico Nha Trang. Ngày 30/10/2019, Công ty có Báo cáo thẩm định giá số 03/2019/QTĐD, kèm theo Giấy thẩm định số SGDD 001019, chứng nhận tài sản là khách sạn 4 sao Bavico Nha Trang, 24 tầng, 323 phòng khách sạn và căn hộ du lịch, có giá 1.041 tỉ đồng. Bavico Đà Lạt chưa thẩm định, nhưng theo một số chuyên gia, giá trị cũng không nhỏ, khoảng 900 tỉ đồng chứ không ít. Như vậy, tổng tài sản của Công ty Bạch Việt ở Bavico Nha Trang và Bavico Đà Lạt lên đến gần 2.000 tỉ đồng (chứ không phải gần 705 tỉ đồng như Biên bản định giá vào năm 2017 của MB). Trong lúc đó, tiền vay MB và các nhà đầu tư thứ cấp ở hai nơi chỉ có khoảng 600 tỉ đồng. Đó là chưa nói đến tài sản của Công ty Bạch Việt hiện có ở nhiều nơi như TP Hồ Chí Minh, Vũng Tàu, Nam Định, Đà Nẵng, Cần Thơ… So sánh như vậy là để nói: Công ty Bạch Việt chưa hết khả năng chi trả, công nợ của Công ty vẫn trong tầm kiểm soát.
Hợp đồng vô hiệu, đã là tranh chấp dân sự, chứ không phải hình sự như hiện nay Cơ quan ĐTHS đang khởi tố ông Đinh Tiến Sử, về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Nhưng giải quyết tranh chấp trong vụ này theo hướng hợp đồng vô hiệu, không phải là bài toán dễ. Đại diện Công ty Bạch Việt cho biết: Trong bối cảnh Công ty đang bị dồn vào chân tường, nếu quân đội có phép màu xử lí vụ việc, theo phương án hợp đồng vô hiệu, thì quả là một hồng phúc cho Công ty, Tổng giám đốc Đinh Tiến Sử sẽ không bị buộc tội: “Lừa dảo chiếm đoạt tài sản”. Hợp đồng vô hiệu có thể là một phương án tốt, nhưng e chừng khó khả thi.
Công ty Bạch Việt và ông Đinh Tiến Sử, đã dấn thân vào thương trường, thì chấp nhận mọi rủi ro, dám làm, dám chịu, ông cũng sẵn sàng tìm mọi biện pháp tháo gỡ khó khăn. Thực tế, nếu không có vụ án “Tổ chức mại dâm” và ông Sử không bị bắt giam, thì việc giải quyết tranh chấp với các nhà đầu tư thứ cấp đã gọn gang, bằng sự thế chân của một nhà đầu tư khác. Hiện ông Đinh Tiến Sử vẫn sẵn sàng đón nhận việc thanh lí hợp đồng, thanh toán khoản nợ vay, tiền lãi MB và thoái vốn nhà đầu tư thứ cấp, bằng cách cho phép ông thực hiện một trong hai phương án: Tiếp tục quản lí kinh doanh, hoặc tìm đối tác chuyển nhượng hai khách sạn, trên cơ sở kết quả thẩm định giá của Công ty Đông Dương, hoặc Bộ Tài chính, cộng với sự hỗ trợ về thủ tục pháp lí của các cấp có thẩm quyền và ngành chức năng. Đặc biệt, không hình sự hóa vụ tranh chấp dân sự như đang diễn ra.
Hợp đồng vô hiệu, không có nghĩa dễ dãi giao khối tài sản lớn đến gần 2.000 tỉ đồng cho MB, khi vốn vay chỉ có 350 tỉ đồng, để MB bán khối tài sản đó cho một đối tác nào đó, như ý định của MB, rồi xử lí các khoản nợ liên quan, mặc dù thời hạn Hợp đồng tín dụng chỉ mới đi một phần ba chặng đường. Đó là một ý đồ không tốt, hay nói cách khác, có thể là kiểu xiết nợ không thể chấp nhận trong nền kinh tế nhiều thành phần.
