Sáng 18/10/2018, ông Đào Văn Vũ, Phó Chủ tịch UBND huyện đảo Cô Tô đã chủ trì buổi làm việc giữa các ban, ngành của huyện với đại diện Báo Người cao tuổi và gia đình ông Hương. Nhiều “uẩn khúc” để phát lộ qua buổi làm việc này.
Đề cập đến nội dung khiếu nại thứ nhất, ông Hương trình bày: Năm 1995, huyện Cô Tô thu hồi của gia đình ông 1.900m2 đất (400m2 đất ở và 1.500m2 đất vườn) để xây dựng các cơ quan của huyện, nhưng mới chỉ đền bù 18 triệu đồng và cấp cho gia đình 100m2 tái định cư, hiện 1.082m2 chưa được đền bù.
Qua các tài liệu của ông Hương cung cấp và tài liệu của UBND huyện giải quyết, thì việc gia đình ông Hương bị huyện thu hồi 1.900m2 là đúng sự thật. Ghi nhận hộ ông Hương vì sự nghiệp xây dựng huyện đảo, đã hi sinh quyền lợi, chấp nhận chuyển diện tích đất ở và đất vườn của gia đình cho địa phương và chỉ được 100m2 đất tái định cư, gia đình ông chưa được bồi thường đúng theo hạn mức 400m2 (hạn mức của vùng biên giới hải đảo 400 - 500m2). Việc bồi thường giải phóng mặt bằng cả phía ông Hương và UBND huyện Cô Tô, đều không lưu giữ và đưa ra chứng cứ pháp luật về phương án bồi thường chi tiết, do đó không thể phân định thông tin nào là có cơ sở. UBND tỉnh Quảng Ninh căn cứ kết luận của UBND huyện Cô Tô, để bác khiếu nại của ông Hương. Nhưng do ông Hương khiếu nại quyết định của UBND tỉnh quá thời hiệu, nên không được giải quyết theo Luật Khiếu nại năm 2011 (Điều 9 quy định thời hiệu khiếu nại 90 ngày).
 |
| Buổi làm việc của UBND huyện Cô Tô với Báo Người cao tuổi. |
Nội dung chính của buổi làm việc xoay quanh nội dung khiếu nại thứ 2. Ông Hương nêu: “Trên địa bàn huyện Cô Tô, do ngập mặn nên còn nhiều vùng đất bỏ hoang. Năm 1979, gia đình bà Tâm Sắt ra đảo đã quản lí khu đất ven biển thuộc tiểu khu 3, cấy lúa không hiệu quả, nên bỏ hoang, sau đó thị trấn sử dụng khu đất này làm bãi rác và nghĩa địa. Khi nghĩa địa chuyển đi nơi khác, nước mặn tràn vào, rải thác tràn qua khu đất hoang, gia đình tôi đã xin bà Tâm Sắt, đã bỏ công sức khai hoang cải tạo 2.760m2 từ năm 2009 - 2010 và trồng được 1.500 cây phi lao (hiện vẫn còn rất nhiều cây phi lao trên diện tích này là vật chứng). Từ khi có đê biển, gia đình tôi tôn thêm đất màu để trồng bầu bí, đất đã sử dụng ổn định 7-8 năm, phù hợp với quy định của Luật Đất đai năm 2013 và khoản 7, Điều 20, mục a khoản 3, Điều 22, Nghị định 43/CP, có vật chứng là cây phi lao trên đất và nhiều hộ dân làm nhân chứng.
Trong Văn bản số 69/UBTT của UBND thị trấn Cô Tô cũng nêu nguồn gốc 2.760m2 đất ở tiểu khu 3 là: “Trước đây là đất nhiễm mặn không một gia đình nào canh tác được nên UBND thị trấn đã làm bãi tha ma và nơi tập kết rác thải xây dựng trong một thời gian thì chuyển đi nơi khác... Thấy vậy gia đình ông bà (Hương) đã phun thuốc trừ cỏ nhằm chiếm đất nhưng không canh tác. Đến năm 2013, ông bà đã mang cây thông ra trồng”. Cần nói rõ là gia đình tôi trồng phi lao từ năm 2010, chứ không phải năm 2013 mới mang thông ra trồng. Báo cáo của thị trấn là sai về thời gian và sai về cây trồng trên thực tế. Tuy thời điểm sử dụng đất xác định khác nhau, nhưng đều xác định thửa đất 2.760 m2 đất gia đình tôi đã khai hoang sử dụng đúng mục đích nông nghiệp, trước khi có Luật Đất đai năm 2013 và trước thời điểm quy hoạch đất đai của huyện Cô Tô được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt ngày 12/3/2014. Như vậy, thửa đất của gia đình tôi có nguồn gốc khai hoang từ “đất thùng đấu, đầu ghềnh cuối bãi”, để đưa vào sử dụng cho mục đích nông nghiệp từ trước năm 2013 là hành vi được khuyến khích theo khoản 7, Điều 20 và mục a, khoản 3, Điều 22, Nghị định số 43/2014/NĐ-CP “Người đang sử dụng đất vi phạm được tạm thời sử dụng cho đến khi Nhà nước thu hồi đất, nhưng phải giữ nguyên hiện trạng đang sử dụng đất và phải kê khai đăng kí đất đai theo quy định”. Vì vậy cuối năm 2017, thị trấn Cô Tô cưỡng chế thu hồi 2.760m2 đất và 50 cột bê tông, 11 cột gỗ, chặt phá 119 cây chuối trồng trên nền diện tích lấn chiếm, là không đúng với mục 1 Điều 36 - Điều khoản chuyển tiếp của Nghị định 102/2014/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai, là xử lí trái pháp luật, chưa thấu tình đạt lí và vi phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình tôi”.
Đó là những căn cứ mới theo pháp luật ông Hương đưa ra tại buổi làm việc ngày 18/10, đại diện các ban, ngành không đưa ra được các căn cứ pháp luật để bác bỏ căn cứ ông Hương viện dẫn. Theo đó, ông Hương tạm thời được sử dụng đất đến khi UBND thị trấn có quyết định thu hồi phục vụ dự án công ích, do HĐND huyện Cô Tô phê duyệt và được hỗ trợ bồi thường công cải tạo đất và hoa màu cây lâu năm trên đất như quy định của Luật Đất đai.
Tiếp cận với hồ sơ xử lí hành chính và cưỡng chế của UBND thị trấn Cô Tô từ ngày 18/9 đến 14/12/2017, qua các văn bản của UBND thị trấn, thấy việc trích dẫn pháp luật còn sơ sài, thiếu căn cứ. Cụ thể xử lí ông Hương lấn chiếm đất công theo khoản, điều nào của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP? Việc xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai theo điều khoản nào của Nghị định 102/2014/NĐ-CP? Bên cạnh đó, UBND thị trấn ban hành Quyết định số 123/QĐ-XPVPHC ngày 31/10/2017 và Quyết định số 144/QĐ-CCXP 20/11/2017 cưỡng chế hộ ông Hương, về hành chính trong lĩnh vực đất đai, sau 16-36 ngày, UBND thị trấn phải ban hành 2 Quyết định số 149/QĐ-SĐXPVPHC và số 150/QĐ-SĐCCSP (cùng ngày 6/12, lí do sửa đổi, bổ sung Quyết định số 123 và số 144 vì “có sai sót về nội dung… đính chính một số sai sót về kĩ thuật trình bày”. Cụ thể trích nhầm điều, khoản của Luật Xử lí vi phạm hành chính, nhầm điều khoản của Nghị định số 102/2014/NĐ-CP với Nghị định số 81/2013/NĐ-CP và Nghị định số 166/2013/NĐ-CP.
Sự thật trên cho thấy sự cẩu thả, thiếu căn cứ, do vậy ông Hương có căn cứ pháp luật để bác bỏ kết luận giải quyết khiếu nại của UBND thị trấn Cô Tô và có quyền khiếu nại lên UBND huyện Cô Tô. Hiện UBND huyện đã hướng dẫn ông Hương đề nghị nội dung này để được huyện giải quyết.
Tại buổi làm việc, ông Hương tố cáo gia đình ông Bùi Văn Quả lấn chiếm 1.448m2 đất công, được cấp sổ đỏ, hiện đã làm nhà và phân lô bán cho 3 hộ dân.
Tiếp cận hồ sơ tại UBND thị trấn Cô Tô, thấy rõ diện tích 1.048m2 của hộ ông Quả nguồn gốc là đất phục hóa (không rõ đất phục hóa của ai) trồng cây lâu năm từ năm 1995, được UBND huyện Cô Tô cấp sổ đỏ theo Quyết định số 584/QĐ-UBND ngày 2/11/2016. Khi đăng kí sử dụng, đây là đất trồng cây hàng năm, thời hạn sử dụng 50 năm, không có tài sản gắn liền với đất, được giao quyền sử dụng đất không thu tiền sử dụng.
Như vậy, tố cáo của gia đình ông Hương là có cơ sở. Tuy nhiên theo khoản 4 và 5, Điều 20, Nghị định số 43/2014/NĐ-CP, gia đình ông Quả có lấn chiếm đất nhưng ở ổn định không tranh chấp, được UBND thị trấn xác nhận, thì được công nhận quyền sử dụng đất, theo hạn mức do UBND tỉnh quy định; nếu vượt hạn mức quy định thì diện tích vượt hạn mức phải chuyển sang thuê. Hiện UBND huyện Cô Tô chưa làm rõ nội dung này. Mặt khác đây là đất nông nghiệp trồng cây lâu năm, chưa có hồ sơ xin chuyển đổi mục đích, nay đã cho xây nhà phân lô bán là trái pháp luật. Ông Hương không đồng ý với cách giải quyết của UBND thị trấn nên khiếu tố lên UBND huyện Cô Tô.
Ông Hương tố cáo ông Quả lấn chiếm 400m2 đất, qua xác minh ông Quả thừa nhận đổ đất màu vào diện tích này nhưng không thừa nhận lấn chiếm. Hiện UBND thị trấn đã xử lí ông Quả về hành vi tự ý đổ đất màu lên đất của địa phương.
Kiến nghị của ông Hương xin chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất ở và đề nghị UBND huyện phê duyệt dự án cho gia đình ông thuê đất mở trang trại chăn nuôi bò. Hai kiến nghị này được UBND huyện hướng dẫn làm đơn để xem xét theo thẩm quyền và chính sách của địa phương vùng hải đảo.
Đinh Quyết Thắng
