Đừng đợi cơn hen cấp mới dùng thuốc

Giao mùa dễ kích hoạt cơn hen

Cuối tháng 8, thời tiết miền Bắc bắt đầu chuyển mùa, nhiệt độ và độ ẩm biến động rõ rệt trong ngày. Sáng sớm se lạnh, trưa nóng hanh, chiều tối có mưa; cùng với đó là nguy cơ nhiễm virus đường hô hấp gia tăng. Những yếu tố này có thể khiến triệu chứng hen phế quản tái phát, thậm chí xuất hiện đợt cấp.

Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng - Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, không khí lạnh hoặc khô đột ngột có thể kích thích đường thở, gây co thắt phế quản ở người bệnh hen. Khi kết hợp với các yếu tố khởi phát khác như nhiễm trùng đường hô hấp, dị nguyên hoặc thay đổi thời tiết, tình trạng viêm đường thở có thể trở nên nghiêm trọng hơn.

Thực tế lâm sàng cho thấy, ngay cả những người bệnh đang kiểm soát hen khá tốt cũng có thể xuất hiện cơn hen cấp khi thời tiết thay đổi, tiếp xúc với không khí lạnh, mưa hoặc các yếu tố kích thích khác.

Vì vậy, giao mùa là thời điểm người bệnh hen cần đặc biệt chú ý kiểm soát bệnh, thay vì chờ đến khi khó thở mới xử trí.

Chỉ dùng thuốc cắt cơn là chưa đủ

Theo TS.BS Nguyễn Hữu Trường, một sai lầm thường gặp ở người bệnh hen là tâm lý “đỡ khó thở thì ngừng thuốc”.

TS.BS Nguyễn Hữu Trường thăm khám cho bệnh nhân đang điều trị tại Trung tâm Dị ứng miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai

Sau khi sử dụng thuốc cắt cơn và cảm thấy dễ thở hơn, nhiều người cho rằng bệnh đã được kiểm soát. Tuy nhiên, thuốc cắt cơn chủ yếu giúp giãn phế quản, cải thiện nhanh triệu chứng trong thời gian ngắn, trong khi tình trạng viêm đường thở - cơ chế quan trọng của bệnh hen - vẫn có thể tồn tại.

Chỉ dựa vào thuốc cắt cơn mà bỏ qua thuốc kiểm soát hen theo chỉ định có thể khiến bệnh không được kiểm soát tốt, làm tăng nguy cơ xuất hiện các đợt cấp.

Người bệnh cần phân biệt rõ thuốc cắt cơn và thuốc kiểm soát hen. Thuốc kiểm soát, trong đó có corticosteroid dạng hít (ICS) theo chỉ định, có vai trò kiểm soát tình trạng viêm đường thở và giảm nguy cơ đợt cấp. Việc lựa chọn thuốc, liều lượng và thời gian điều trị cần được bác sĩ quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Chủ động kiểm soát bệnh khi thời tiết thay đổi

Để hạn chế nguy cơ lên cơn hen trong thời điểm giao mùa, người bệnh cần tuân thủ kế hoạch điều trị đã được bác sĩ hướng dẫn.

Trước hết, không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc kiểm soát hen, ngay cả khi triệu chứng đã ổn định. Thuốc cần được sử dụng đúng liều, đúng thời gian và đúng kỹ thuật. Người bệnh cũng cần mang theo thuốc cắt cơn theo hướng dẫn của bác sĩ khi cần thiết.

Bên cạnh đó, cần hạn chế tiếp xúc với những yếu tố có thể kích hoạt cơn hen như khói thuốc lá, bụi, hóa chất, dị nguyên đã được xác định và không khí lạnh. Khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc ban đêm, người bệnh nên giữ ấm phù hợp, tránh để cơ thể thay đổi nhiệt độ quá đột ngột.

Giữ vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh đường hô hấp và chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cũng là những biện pháp cần thiết.

Người bệnh hen nên tái khám định kỳ để bác sĩ đánh giá mức độ kiểm soát bệnh, chức năng hô hấp và điều chỉnh phác đồ khi cần, đặc biệt trước giai đoạn thời tiết thay đổi.

Nếu khó thở tăng dần, khò khè nhiều, tức ngực, nói khó do hụt hơi hoặc triệu chứng không cải thiện sau khi sử dụng thuốc cắt cơn theo hướng dẫn, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá và xử trí kịp thời.

Khuyến cáo người cao tuổi

Người cao tuổi mắc hen cần đặc biệt chú ý khi thời tiết giao mùa. Không tự ý ngừng thuốc kiểm soát chỉ vì triệu chứng đã ổn định; sử dụng thuốc đúng liều, đúng thời gian và đúng kỹ thuật theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi ra ngoài vào sáng sớm hoặc ban đêm, cần giữ ấm phù hợp, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột; đồng thời hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi, hóa chất, dị nguyên đã xác định và không khí lạnh.

Người bệnh nên tái khám định kỳ để đánh giá mức độ kiểm soát hen và chức năng hô hấp. Nếu khó thở tăng dần, khò khè nhiều, tức ngực, nói khó do hụt hơi hoặc triệu chứng không cải thiện sau khi dùng thuốc cắt cơn theo hướng dẫn, cần đến cơ sở y tế kịp thời.