Hai mươi lăm năm sau...

Ông sống lặng lẽ ở cuối làng Đăm, bằng nghề nhặt giấy loại. Sáng nào cũng vậy, chiếc xe đạp cũ đưa ông qua mấy con phố nhỏ. Người ta vứt vào thùng rác đủ thứ: Vỏ hộp, chai nhựa, báo cũ, những tờ giấy đã hết giá trị. Ông nhặt, phân loại, đem bán.

Riêng giấy, ông có một thói quen mà chẳng ai hiểu: Tờ nào nhàu, ông vuốt cho phẳng. Có những tờ rách đến mấy, ông vẫn kiên nhẫn ghép lại, vuốt từng nếp gấp rồi mới đặt sang một bên.

Ông Mạnh, người bạn cũ, từng cười:

- Bác nhặt giấy loại mà cứ như nhặt thư người yêu.

Ông Sơn cười, không giải thích.

Ông chỉ bảo:

- Đã là giấy thì phải đọc cho hết chuyện của nó.

Sáng cuối Thu, cạnh công viên đầy cúc vàng, ông Sơn cúi xuống một chiếc thùng rác. Một cuộn giấy buộc bằng sợi chun nằm lẫn giữa những tờ báo cũ. Ông tháo dây. Tờ đầu tiên là giấy đăng ký kết hôn.

Chồng: Nguyễn Văn Sơn. Vợ: Nguyễn Thị Loan. Bàn tay ông khựng lại.

Ông đọc lần nữa.

Nguyễn Văn Sơn.

Nguyễn Thị Loan.

Hai cái tên tưởng đã ngủ yên suốt hai mươi lăm năm bỗng hiện ra dưới những nếp giấy nhàu nát.

Ông lật sang tờ thứ hai.

Giấy khai sinh.

Tên cha: Nguyễn Văn Sơn.

Tên mẹ: Nguyễn Thị Loan.

Tên con: Nguyễn Thị Hoan.

Ông ngồi xuống bên thùng rác. Gió từ công viên thổi qua. Những bông cúc vàng rung lên, chạm vào nhau như tiếng ai thì thầm.

Năm 1968, ông Sơn vào Nam chiến đấu. Năm 1971, quê nhà nhận được giấy báo tử. Bà Loan khi ấy vừa sinh con gái. Đứa trẻ chưa kịp biết mặt cha thì cái tên Nguyễn Văn Sơn đã được đặt lên bàn thờ.

Một năm sau, bom đạn lại cướp bà đi. Người dì ruột đưa đứa bé rời làng. Sau đó, chẳng ai biết mẹ con họ ở đâu. Còn ông Sơn, sau một trận bị thương và thất lạc đơn vị, được cứu sống. Ngày trở về, ông mới biết mình đã chết.

Lễ truy điệu đã làm. Giấy báo tử đã trao. Ngôi nhà chỉ còn nền đất. Vợ không còn. Con không biết ở đâu.

Bạn ông khuyên đi tìm. Ông không đi. Không phải ông không muốn gặp con, chỉ là ông sợ một ngày tìm thấy, rồi lại nhận ra mình đã muộn quá nhiều năm.

Ông ở lại quê, làm đủ việc để sống. Rồi một ngày, ông bắt đầu nhặt giấy loại. Những tờ giấy bị vò nát, ông vuốt lại. Có lẽ ông chỉ muốn giữ cho chúng một lần được nguyên vẹn. Ông lật tờ giấy cuối cùng.

Giấy ra viện: Nguyễn Thị Hoan.

Ông nhìn cái tên thật lâu. Rồi gấp cả ba tờ lại. Của ai thì phải trả người ấy.

Căn nhà số 15 nằm đối diện công viên.

Ông Sơn dựng xe, cầm cuộn giấy gõ cửa. Một người phụ nữ mặc áo blouse trắng ra mở.

- Bác tìm ai ạ?

- Tôi nhặt được cái này trong thùng giấy loại. Chắc của nhà mình, chị nhận lấy.

Chỉ vài giây sau, khuôn mặt chị đổi khác.

- Bác nhặt được ở đâu?

- Ngoài kia.

Chị lật từng tờ. Đến tờ giấy khai sinh, bàn tay bỗng run lên. Rồi chị chạy lên gác.

Ông Sơn đứng ngoài phòng khách, nghe tiếng mở tủ.

Một lát sau, chị trở xuống, mang theo ba chiếc khung ảnh. Một khung giấy báo tử. Một Bằng Tổ quốc ghi công. Và một tấm ảnh người lính trẻ.

Ông Sơn cầm tấm ảnh. Người trong ảnh trẻ quá. Mái tóc đen, đôi mắt sáng, khuôn mặt chưa có một nếp nhăn.

Ông nhìn rất lâu.

- Bác biết người này không?

Ông lắc đầu.

- Không.

- Bác tên gì?

- Sơn.

- Họ tên đầy đủ?

- Nguyễn Văn Sơn.

Tấm ảnh rơi khỏi tay người phụ nữ. Chị không nhặt. Chị nhìn ông.

- Bố...

Ông Sơn tưởng mình nghe nhầm.

- Cô gọi ai?

Chị bước tới, nước mắt trào ra.

- Bố.

Ông bám vào thành ghế.

- Cô là...

- Con là Hoan.

Hai người nhìn nhau. Không ai nói gì. Hai mươi lăm năm đứng giữa họ, dài hơn cả một đời người.

Hoan đưa tay nắm lấy bàn tay cha.

- Bố còn khỏe không?

Ông nhìn bàn tay con gái. Bàn tay ấy không còn là bàn tay của đứa trẻ trong tờ giấy khai sinh.

- Bố khỏe.

Một lúc sau, ông hỏi:

- Con có giận bố không?

Hoan lắc đầu.

- Con chưa từng được gặp bố. Con biết giận ai?

Ông quay mặt đi. Nước mắt rơi xuống mu bàn tay. Hoan ôm lấy cha.

Lúc đầu, ông đứng im. Rồi hai cánh tay già nua từ từ khép lại. Ông ôm con gái như ôm một điều gì vừa tìm thấy sau một giấc mơ quá dài.

- Bố xin lỗi con!

- Bố không có lỗi.

Chiều hôm ấy, Hoan đưa bố về nhà. Trên bàn thờ, tấm ảnh người lính trẻ vẫn ở đó. Bên cạnh là giấy báo tử. Ông Sơn đứng nhìn rất lâu. Ông nhận ra khuôn mặt trong ảnh. Không phải vì ông nhớ mình của ngày ấy. Mà vì người phụ nữ đứng cạnh ông đang khóc.

- Loan...

Ông đưa tay chạm lên khung ảnh.

- Anh về rồi.

Hoan đứng sau lưng cha. Không ai nói thêm.

Bữa cơm tối hôm ấy có thêm một người. Lâu lắm rồi, căn nhà mới đủ tiếng người. Sau bữa cơm, chồng Hoan đứng trước bàn thờ, nhìn tờ giấy báo tử đã ngả màu.

- Bố, hạ tờ này xuống nhé?

Ông Sơn nhìn tờ giấy.

Hai mươi lăm năm. Chỉ một tờ giấy mà người ta đã khép lại một cuộc đời.

Ông đưa tay tháo nó xuống.

- Ừ. Hạ xuống đi con.

Tờ giấy được gấp lại.

Ngoài sân, tiếng Hoan vọng vào:

- Bố ơi, uống nước đi bố!

Ông Sơn quay lại.

- Ừ, bố ra đây.

Ông bước xuống bậc cửa. Sau lưng ông, tấm ảnh người lính trẻ vẫn ở trên bàn thờ. Chỉ có tờ giấy báo tử là không còn nữa.

Đêm ấy, lần đầu tiên sau hai mươi lăm năm, Nguyễn Văn Sơn đi ngủ trong tiếng gọi của một người con. Không phải tiếng gọi một người đã chết. Mà là tiếng gọi bố…