Giải phóng Tây Nguyên và những chuyện nhân nghĩa ở Cheo Reo

Mỗi kì kỉ niệm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), những kí ức về tháng 3 ở Tây Nguyên năm 1975 cứ tràn đầy trong tôi. Nhân kỉ niệm 46 năm ngày giải phóng miền Nam, xin ghi lại mấy mẩu chuyện đầy nhân nghĩa, thấm đậm tình người của Bộ đội Cụ Hồ và đồng bào các dân tộc nơi đây trong những ngày đánh chặn địch ở Cheo Reo - đường 7 (thị xã Ayunpa, tỉnh Gia Lai) nổi tiếng năm 1975.
Sau khi ta tấn công giải phóng thị xã Buôn Ma Thuột, địch tổ chức phản công tái chiếm nhưng thất bại, nên hoảng sợ rút chạy khỏi Kon Tum và Pleiku, Trung đoàn 64, Sư đoàn 320 của chúng tôi được lệnh cấp tốc cơ động về nam Cheo Reo chặn quân địch rút chạy. Nhiều năm ở Tây Nguyên, bộ đội chịu đựng gian khổ cùng đồng bào, đói ăn nhạt muối, hi sinh nhiều, nay một trận đột phá chiến lược đã giải phóng thị xã Buôn Ma Thuột, rung chuyển cả Tây Nguyên, nên anh em rất phấn khởi, mặc dù đã gần chục ngày tấn công, truy kích địch phải chịu đói ăn, thiếu ngủ, mệt nhoài.

Đêm 16/3, đơn vị bí mật vượt dãy núi Chư Niêng, gần sáng 17/3 vừa đến khu rừng khộp cách cầu Sông Bờ 2 km thì máy bay, pháo binh địch bắn phá dọn đường cho quân của chúng tháo chạy. Gặp quân ta đánh chặn, bọn chúng chống cự yếu ớt rồi bỏ chạy hoặc đầu hàng, vì đã quá hoang mang, rệu rã. Trung đoàn 64 cùng các đơn vị bạn đã thực hiện tốt kế hoạch truy kích, đánh chặn làm tan rã cả Quân đoàn 2 và Quân khu 2 của địch. Chưa bao giờ ta lại bắt được nhiều tù binh ngụy như thế. Nhưng cũng có rất nhiều tình huống phát sinh ngoài dự kiến như công tác khai thác, làm chính sách tù hàng binh và nhất là lo ăn uống cho các gia đình ngụy quân, ngụy quyền cùng chạy theo.

Quân Giải phóng đánh chiếm Bộ Tư lệnh Sư đoàn 23 ngụy (Ảnh tư liệu).
Quân Giải phóng đánh chiếm Bộ Tư lệnh Sư đoàn 23 ngụy (Ảnh tư liệu).

Chiều hôm ấy trận đánh kết thúc, một trung đội đang truy quét tàn quân địch gần bờ sông Ba, phát hiện một tên lính ngụy núp trong bụi cây trâm bầu, tay ôm chặt một cái làn nhựa, bộ đội ta quát: “Giơ tay lên”, hắn vội đặt cái làn nhựa xuống đất, chắp hai tay vái và lắp bắp: “Con lạy các ông giải phóng, các ông bắn con cũng được, nhưng xin hãy tha cho con gái con được sống làm người”, rồi tay chỉ vào chiếc làn, run rẩy khóc lóc. Trong làn là một hài nhi còn sống được quấn vội bằng mảnh áo lính. Người hàng binh cho biết, anh ta là lính Quân đoàn 2, cùng vợ chạy từ Pleiku xuống đây, dọc đường vợ trở dạ sinh đứa bé không may bị chết. Đột nhiên có tiếng pháo rít, cả mấy anh bộ đội vội khom lưng che cái làn. Anh Luật, Trung đội trưởng bảo: “Một người viết cho nó cái giấy chứng nhận Quân giải phóng đã tha để nó vào buôn xin sữa cho con bú, ai còn gì ăn được bỏ cả ra đây cho bố con nó”. Thế là mấy anh em gom được vài thanh lương khô đưa cho tên lính ngụy tội nghiệp. Anh ta ngơ ngác nhìn bộ đội ta rồi sụp lạy và xách cái làn liêu xiêu chạy vào trong buôn. Đã 46 năm, không biết bây giờ người lính ngụy và cháu nhỏ khi ấy cuộc sống ra sao?!.

Năm 1994, một người lính có nhiều năm chiến đấu, gắn bó với Mặt trận Tây Nguyên quyết định đưa gia đình từ miền Bắc vào Tây Nguyên sinh sống. Anh tìm mua nhà ở thị xã Pleiku tỉnh Gia Lai. Không rõ duyên số thế nào mà anh được giới thiệu đến gặp chủ nhà đang cần bán để sang Mỹ định cư. Chủ nhà cho biết, con của ông bà là con lai, được ông bà nuôi từ nhỏ. Mấy năm trước cháu sang định cư ở Mỹ, do bố cháu là lính Mỹ từng đóng quân ở Tây Nguyên. Ông bà cũng là dân chạy di tản từ Pleiku tháng 3/1975, bị dồn lại ở đường 7 - Cheo Reo. Con nuôi của ông bà khi đó khoảng 1 tuổi bị lạc mất người thân, được bộ đội ta chăm nuôi và sau đó giao cho ông bà nhận nuôi giúp. Cuối câu chuyện, ông tâm sự: “Trong những ngày đạn bom tang tóc ở đường 7 - Cheo Reo, tôi chứng kiến bộ đội Giải phóng rất là nhân đạo, họ nhường đồ ăn, nước uống cho dân, lại còn đỡ đẻ cho phụ nữ nữa. Cảm ơn bộ đội Giải phóng, cảm ơn các chú đã giúp gia đình tôi được nuôi cháu nhỏ từ hôm ấy và có cơ hội ngày hôm nay”.

Bà chủ hiệu tạp hóa ở số nhà 154 Hùng Vương, TP Pleiku, tỉnh Gia Lai khoảng 60 tuổi, quê gốc Bình Định, sinh tại Kon Tum kể: “Tháng 3/1975, gia đình tôi chạy từ Kon Tum tới Phú Bổn thì gặp giao tranh giữa Quân Giải phóng và quân Ngụy đang rút chạy trên đường 7. Không may tôi bị mảnh đạn vào mông, máu chảy nhiều được mọi người dìu chạy vào rừng. Đang lo sợ thì được mấy chú bộ đội miền Bắc đưa vào trạm quân y. Ban đầu em hoảng loạn vì nghe tuyên truyền là Cộng sản ác lắm. Nhưng các chú đã băng bó cứu chữa cho tôi và nhiều người dân, nhiều trẻ em trước cả những chú thương binh khác. Cùng những lời động viên an ủi chân tình và nhường suất ăn, sau mấy ngày được chăm sóc ở trạm Quân y, các chú gửi tôi và những người dân mới được cứu chữa lại cho đồng bào trong vùng Cheo Reo để hành quân đi chiến đấu tiếp. Tiếc là khi đó chúng tôi thật vô tình, không hỏi tên các chú bộ đội đã cứu mình. Đã mấy chục năm, tình cảm và việc làm nhân hậu của các anh bộ đội giải phóng, các y bác sĩ trạm Quân y ngày ấy (có lẽ thuộc Sư đoàn 320) cứ sống mãi trong lòng chúng tôi và những người di tản trên đường 7 hồi tháng 3/1975”. Nghe chuyện của bà, tôi nói: “Không chỉ bộ đội Tây Nguyên, mà gặp bộ đội giải phóng bất cứ ở đâu, thuộc đơn vị nào cũng sẵn lòng giúp đỡ, cứu chữa cho dân, chăm sóc các cháu nhỏ như thế, dù họ đang thiếu thốn, khó khăn”.

Ông Phan Cự Hảo, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thị xã Ayunpa cho biết: “Ở đây có hàng chục đứa trẻ ngày ấy trong đoàn người của các gia đình ngụy quân, ngụy quyền di tản từ Kon Tum, Pleiku chạy đến đây rồi bị bỏ rơi hay thất lạc, được bộ đội ta cứu giúp, gửi lại các gia đình đồng bào các buôn, bản bên đường chăm nuôi, nay đã lớn khôn, vẫn sống tại đây, lập gia đình, cùng Nhân dân địa phương xây dựng quê hương mới. Như cô Nguyễn Thị Yến, ở phường Sông Bờ, khi bị bỏ rơi mới 5 ngày tuổi, được bà Văn Thị Liễu mang về nuôi dưỡng; hay ở buôn Phu Ma Miong, xã Iar Tô có cháu bé là người Kinh bị bỏ rơi lúc đó mới 5 tuổi, được một gia đình dân tộc cưu mang, nhận nuôi đặt tên là Kso Hyer, hiện nay Kso Hyer đã trở thành người Gia Rai”.

Gần 46 năm qua, nhiều người, nhiều gia đình được đoàn tụ, trong đó có một số thân phận đã từng thất lạc tháng 3/1975 trên đường 7 - Cheo Reo, Phú Bổn. Nhưng vẫn có nhiều người chưa có may mắn tìm lại được người thân. Nhưng nhờ tình người của bộ đội Giải phóng và Nhân dân nơi đây mà họ đã “Có cuộc sống đầy đủ trên mảnh đất này, được sống với đồng bào nơi đây tôi rất vui, cảm thấy mình may mắn lắm rồi” như lời của chị Kso Hyer, ở xã Iar Tô.

Nguyễn Nhân Tỏ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Tối 14/5, ghi nhận 59 ca nhiễm Covid-19 trong nước

Tối 14/5, ghi nhận 59 ca nhiễm Covid-19 trong nước

Tối 14/5, Bộ Y tế công bố thêm 60 ca mắc mới Covid-19, trong đó có 59 ca nhiễm ghi nhận trong nước và 1 ca nhiễm nhập cảnh được cách ly ngay.
Từ 0h ngày 15/5, TP Hồ Chí Minh tạm dừng các tuyến xe khách đến các vùng có dịch

Từ 0h ngày 15/5, TP Hồ Chí Minh tạm dừng các tuyến xe khách đến các vùng có dịch

Đây là thông tin được Sở Giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh phát đi. Theo đó, Sở yêu cầu các bến xe tạm dừng đón, trả khách tại các tỉnh, thành có dịch bệnh từ 0 giờ ngày 15/5 cho đến khi có thông báo mới.
Hà Nội: Lịch trình di chuyển 3 ca dương tính với SARS-CoV-2 thuộc Công ty Sland

Hà Nội: Lịch trình di chuyển 3 ca dương tính với SARS-CoV-2 thuộc Công ty Sland

Theo thông tin cập nhật đến 13h ngày 14/5 của Sở Y tế Hà Nội, 3 ca dương tính mới với SARS-CoV-2 ghi nhận trên địa bàn thành phố cùng làm việc tại Công ty Sland.
TP Hồ Chí Minh: Trục xuất 52 người nước ngoài nhập cảnh trái phép

TP Hồ Chí Minh: Trục xuất 52 người nước ngoài nhập cảnh trái phép

Công an TP Hồ Chí Minh trong hai ngày 7-8/5/2021 đã trục xuất 52 người nước ngoài nhập cảnh trái phép.
TP Hồ Chí Minh: Cảnh giác trước chiêu trò gọi điện giả mạo nhân viên điện lực Việt Nam

TP Hồ Chí Minh: Cảnh giác trước chiêu trò gọi điện giả mạo nhân viên điện lực Việt Nam

Công an TP Hồ Chí Minh vừa phát đi cảnh báo người dân cần cảnh giác với các cuộc gọi giả mạo nhân viên điện lực Việt Nam hòng lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Tin khác

Trưa 14/5 ghi nhận 16 ca mắc Covid-19 tại nhiều tỉnh, thành

Trưa 14/5 ghi nhận 16 ca mắc Covid-19 tại nhiều tỉnh, thành
Trưa 14/5, Bộ Y tế công bố thêm 16 ca mắc mới Covid-19, đều là các ca ghi nhận trong nước tại Bắc Ninh, Bệnh viện K cơ sở Tân Triều, Lạng Sơn, Nam Định, Thái Bình và Hưng Yên.

Thị xã Đông Triều diễn tập tổ chức bầu cử trong khu vực dân cư phong tỏa do dịch bệnh Covid-19

Thị xã Đông Triều diễn tập tổ chức bầu cử trong khu vực dân cư phong tỏa do dịch bệnh Covid-19
Trước tình hình dịch Covid-19 đang có những diễn biến phức tạp, thực hiện sự chỉ đạo của Hội đồng bầu cử tỉnh Quảng Ninh, ngày 13/5, thị xã Đông Triều đã tổ chức diễn tập tổ chức bầu cử ĐBQH khóa XV và Đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 – 2026 trong khu vực dân cư bị phong tỏa do dịch bệnh.

Khởi tố, bắt tạm giam 7 bị can liên quan đến sai phạm tại Bệnh viện Tim Hà Nội

Khởi tố, bắt tạm giam 7 bị can liên quan đến sai phạm tại Bệnh viện Tim Hà Nội
Căn cứ kết quả điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra Quyết định khởi tố vụ án, Quyết định khởi tố bị can, Lệnh khám xét và Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với 7 bị can về tội “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”.

Sáng 14/5 thêm 29 ca Covid-19 trong nước, riêng Bắc Giang ghi nhận 10 ca

Sáng 14/5 thêm 29 ca Covid-19 trong nước, riêng Bắc Giang ghi nhận 10 ca
Sáng 14/5, Bộ Y tế công bố thêm 30 ca mắc mới Covid-19, trong đó có 29 ca nhiễm trong nước và một ca nhập cảnh được cách ly ngay.

Chiều 13/5 thêm 19 ca nhiễm Covid-19 trong nước

Chiều 13/5 thêm 19 ca nhiễm Covid-19 trong nước
Chiều 13/5, Bộ Y tế công bố thêm 31 ca Covid-19, trong đó ca 19 ca nhiễm ghi nhận trong nước và 12 ca nhiễm nhập cảnh được cách ly ngay.

Hà Nội: Đình chỉ hoạt động Phòng khám đa khoa quốc tế Thu Cúc

Hà Nội: Đình chỉ hoạt động Phòng khám đa khoa quốc tế Thu Cúc
Sở Y tế Hà Nội đình chỉ Phòng khám đa khoa quốc tế Thu Cúc để xác minh và xử lý các thông tin liên quan tới quá trình tiếp nhận, xử lý ca bệnh Covid-19 ghi nhận ngày 12/5.
Xem thêm
Tối 14/5, ghi nhận 59 ca nhiễm Covid-19 trong nước

Tối 14/5, ghi nhận 59 ca nhiễm Covid-19 trong nước

Tối 14/5, Bộ Y tế công bố thêm 60 ca mắc mới Covid-19, trong đó có 59 ca nhiễm ghi nhận trong nước và 1 ca nhiễm nhập cảnh được ...
Từ 0h ngày 15/5, TP Hồ Chí Minh tạm dừng các tuyến xe khách đến các vùng có dịch

Từ 0h ngày 15/5, TP Hồ Chí Minh tạm dừng các tuyến xe khách đến các vùng có dịch

Đây là thông tin được Sở Giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh phát đi. Theo đó, Sở yêu cầu các bến xe tạm dừng đón, trả khách tại ...
Hà Nội: Lịch trình di chuyển 3 ca dương tính với SARS-CoV-2 thuộc Công ty Sland

Hà Nội: Lịch trình di chuyển 3 ca dương tính với SARS-CoV-2 thuộc Công ty Sland

Theo thông tin cập nhật đến 13h ngày 14/5 của Sở Y tế Hà Nội, 3 ca dương tính mới với SARS-CoV-2 ghi nhận trên địa bàn thành phố cùng ...
Nghĩ về văn hóa đọc hiện nay

Nghĩ về văn hóa đọc hiện nay

Hiện có rất nhiều khái niệm nói về văn hóa đọc (VHĐ). Tuy nhiên nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng: Đó là thái độ ứng xử đọc, giá trị ...
Hơn 1 triệu thí sinh đăng kí dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Hơn 1 triệu thí sinh đăng kí dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông

Theo thông tin từ Cục Quản lí chất lượng, Bộ GD&ĐT đã có tổng số 1.014.972 thí sinh đăng kí dự thi tốt nghiệp THPT năm 2021.
Chỉ tiêu thành tích năm sau cao hơn năm trước khiến giáo dục không thật

Chỉ tiêu thành tích năm sau cao hơn năm trước khiến giáo dục không thật

“Chúng ta luôn có thói quen đánh giá qua trường lớp, qua chỉ tiêu thành tích mà quên rằng chất lượng giáo dục phải được đánh giá thực tế” - ...
Những chuyển biến tích cự ở Bệnh viện Bạch Mai

Những chuyển biến tích cự ở Bệnh viện Bạch Mai

Bệnh viện Bạch Mai là một trung tâm Y tế chuyên sâu hàng đầu của cả nước, trải qua 110 năm hình thành và phát triển, là tuyến cao nhất ...
Lá thư của mẹ

Lá thư của mẹ

Câu chuyện cảm động về tình cảm của một cựu lính chiến với người mẹ thân yêu của mình khiến tôi không cầm lòng được.
Người cao tuổi Xuân Cẩm phát huy truyền thống quê hương cách mạng

Người cao tuổi Xuân Cẩm phát huy truyền thống quê hương cách mạng

Người cao tuổi xã Xuân Cẩm, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang luôn nêu cao vai trò "Tuổi cao - Gương sáng"
Phiên bản di động