Già hóa dân số: Từ “chăm sóc khi già yếu” đến kiến tạo một tuổi già hạnh phúc

Trong cuộc trao đổi với phóng viên, bà Nguyễn Thị Kim Thanh, Tổng Giám đốc Công ty CP Quốc tế Nhân Ái, chia sẻ về mô hình Daycare “sáng đón đi, tối đưa về”, ứng dụng công nghệ, phát triển nhân lực và xây dựng hệ sinh thái chăm sóc NCT, hướng tới một cách sống mới để NCT được chăm sóc toàn diện, gắn kết gia đình và tiếp tục phát huy giá trị trong cộng đồng.

Tổng Giám đốc Nguyễn Thị Kim Thanh.

PV: Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Theo bà, chúng ta cần thay đổi như thế nào trong quan niệm về chăm sóc NCT?

Bà Nguyễn Thị Kim Thanh: Theo tôi, điều quan trọng nhất là phải thay đổi tư duy: Từ “nuôi dưỡng khi tuổi già” sang “chăm sóc chủ động để có một tuổi già khỏe mạnh và hạnh phúc”. Trước đây, chăm sóc NCT thường được hiểu là chăm lo khi họ đã yếu, bệnh hoặc không còn khả năng tự chăm sóc. Nhưng với tốc độ già hóa dân số hiện nay, cách tiếp cận này sẽ không còn phù hợp. NCT cần được chăm sóc ngay từ khi còn khỏe thông qua theo dõi sức khỏe, dinh dưỡng, vận động, phục hồi chức năng, chăm sóc tinh thần và duy trì các mối quan hệ xã hội. Tôi cho rằng mục tiêu của chăm sóc NCT không phải là giúp họ sống phụ thuộc lâu hơn, mà là giúp họ duy trì sự độc lập lâu hơn và có một cuộc sống tuổi già chất lượng.

Vì vậy, các trung tâm chăm sóc NCT cũng không nên chỉ được nhìn nhận như một dịch vụ xã hội. Đây cần được xem là một bộ phận của hệ thống an sinh, chăm sóc sức khỏe và nền kinh tế bạc. NCT không chỉ là đối tượng cần chăm sóc mà còn là một chủ thể của xã hội, có nhu cầu về sức khỏe, nhà ở, dinh dưỡng, vui chơi, du lịch, học tập, giao lưu và nhiều dịch vụ khác. Khi nhìn nhận như vậy, chúng ta sẽ thấy cần xây dựng cả một hệ sinh thái: chăm sóc ban ngày, chăm sóc tại nhà, chăm sóc dài hạn, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, công nghệ và đào tạo nhân lực.

Đây cũng là một ngành kinh tế - xã hội có tiềm năng rất lớn trong tương lai.

PV: Theo bà, đâu là giá trị cốt lõi khiến mô hình Daycare “sáng đón đi, tối đưa về” phù hợp với gia đình Việt Nam?

Bà Nguyễn Thị Kim Thanh: Từ thực tế nhiều năm làm việc với các gia đình, chúng tôi nhận thấy một nhu cầu rất rõ: Gia đình vẫn muốn trực tiếp chăm sóc cha mẹ, nhưng ngày càng khó có đủ thời gian và chuyên môn để chăm sóc toàn diện cho họ. Con cái đi làm, con cháu đi học, trong khi NCT cần được vận động, giao tiếp, theo dõi sức khỏe và có các hoạt động phù hợp mỗi ngày. Daycare giải quyết khoảng trống đó.

“Sáng đón đi, tối đưa về” nghe rất đơn giản, nhưng phía sau là một triết lý chăm sóc: Ban ngày NCT được chăm sóc chuyên nghiệp, được luyện tập, phục hồi, giao lưu và tham gia các hoạt động phù hợp; cuối ngày họ trở về quây quần với gia đình. Chúng tôi không muốn thay thế gia đình. Chúng tôi muốn đồng hành để giúp gia đình chăm sóc cha mẹ tốt hơn.

Tại Nhân Ái Daycare, chúng tôi hướng đến chăm sóc toàn diện theo ba yếu tố Thân - Tâm - Trí. NCT không chỉ được chăm sóc sức khỏe mà còn được vận động, phục hồi chức năng, chăm sóc tinh thần, giao lưu và duy trì hoạt động trí tuệ.

Lãnh đạo Trung ương Hội và lãnh đạo Công ty CP Quốc tế Nhân Ái tại Hội chợ Xuân Nhân Ái 2026.

Qua thực tế triển khai, tôi cho rằng để mô hình này nhân rộng cần có bốn yếu tố quan trọng: Thứ nhất là tiêu chuẩn và quy trình chăm sóc rõ ràng, bảo đảm an toàn và chất lượng. Thứ hai là đội ngũ nhân lực được đào tạo chuyên nghiệp, không chỉ có kỹ năng chăm sóc mà còn phải có sự thấu hiểu và lòng yêu nghề. Thứ ba là sự kết nối giữa Daycare - gia đình - cơ sở y tế - phục hồi chức năng - chăm sóc tại nhà, tạo thành một chuỗi chăm sóc liên tục. Thứ tư là tạo điều kiện của Nhà nước về quy hoạch đất đai, mặt bằng và cơ sở để phổ cập được Daycare ở các khu dân cư, các địa phương nhằm tạo điều kiện cho NCT được tiếp cận dễ dàng thuận tiện.

Tôi tin Daycare sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống chăm sóc NCT, đặc biệt tại các đô thị.

PV: Trong bối cảnh già hóa dân số và chuyển đổi số, mô hình chăm sóc NCT tương lai cần thay đổi như thế nào?

Bà Nguyễn Thị Kim Thanh: Tôi cho rằng công nghệ sẽ thay đổi mạnh mẽ ngành chăm sóc NCT, nhưng có một nguyên tắc không thay đổi: Công nghệ không thể thay thế con người trong sự chăm sóc.

Công nghệ có thể giúp theo dõi sức khỏe, quản lý hồ sơ chăm sóc, cảnh báo nguy cơ té ngã, hỗ trợ quản lý thuốc, dinh dưỡng và vận động. Dữ liệu cũng giúp nhân viên chăm sóc đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn, đồng thời giúp gia đình hiểu rõ hơn về tình trạng của cha mẹ. Nhưng khi một NCT buồn, cô đơn hoặc cần một bàn tay nắm lấy tay mình, công nghệ không thể thay thế được sự hiện diện của một con người. Vì vậy, theo tôi, công nghệ phải giúp con người chăm sóc tốt hơn, chứ không phải thay thế sự chăm sóc của con người.

Nhân Ái đang từng bước chuẩn hóa hệ thống theo hướng đó, từ quy trình, tiêu chuẩn, đào tạo nhân lực đến quản lý chất lượng. Chúng tôi cũng đang phát triển phần mềm quản trị, nhằm số hóa các quy trình chăm sóc và quản lý dữ liệu, qua đó hỗ trợ đội ngũ chăm sóc nâng cao chất lượng dịch vụ.

Song song với công nghệ, chúng tôi đặc biệt chú trọng đào tạo nguồn nhân lực. Bởi trong ngành này, công nghệ có thể tạo ra năng suất, nhưng con người mới tạo ra chất lượng và sự tử tế.

Trong tương lai, Nhân Ái hướng tới kết nối các lĩnh vực Daycare - Home Care - Long-term Care - Làng hưu trí - Đào tạo - Công nghệ - Nghiên cứu và phát triển, từng bước hình thành một hệ sinh thái chăm sóc NCT toàn diện. Mục tiêu cuối cùng không phải là xây dựng thật nhiều cơ sở dưỡng lão, mà là góp phần tạo ra một cách sống mới cho tuổi già: Nơi NCT được chăm sóc chủ động, duy trì sự độc lập, có kết nối với gia đình và cộng đồng, và tiếp tục cảm nhận được giá trị của mình.

Tôi tin rằng một xã hội già hóa thành công không chỉ là xã hội có nhiều người sống thọ hơn, mà là xã hội giúp NCT sống khỏe hơn, sống vui hơn và sống có ý nghĩa hơn.

PV: Trân trọng cảm ơn Tổng Giám đốc Nguyễn Thị Kim Thanh!