Bảo đảm an toàn chỗ ở cho người cao tuổi, người yếu thế

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam phát biểu thảo luận tổ sáng 22/10. Ảnh Lê Kiên

Ưu tiên tầng thấp, y tế tại chỗ cho người cao tuổi

Góp ý vào dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh), cho rằng ba dự án luật có tác động rộng đến mọi nhóm đối tượng trong xã hội. Đại biểu nêu bốn đề xuất liên quan người cao tuổi và nhóm yếu thế.

Thứ nhất, bổ sung nguyên tắc thiết kế bao trùm và bảo đảm an toàn công trình nhà ở (Điều 6, 60, 111). Theo đại biểu, dự thảo đã siết quy định phòng cháy, chữa cháy (như bãi sạc xe điện) và chỗ để xe cho người khuyết tật, nhưng chưa làm rõ yêu cầu về an toàn thiết kế đối với người yếu thế. Theo đại biểu, khi cháy nổ xảy ra tại chung cư, thang máy phải ngừng hoạt động, người cao tuổi, người khuyết tật, người vận động khó khăn khó tự thoát hiểm từ tầng cao. Vì vậy, đại biểu đề nghị giao Chính phủ hướng dẫn việc ưu tiên bố trí căn hộ tầng thấp (từ tầng 1 đến tầng 3) cho hộ gia đình có người cao tuổi, người khuyết tật, người vận động khó khăn khi thuê, mua nhà ở xã hội. Áp dụng tiêu chuẩn thiết kế bao trùm ngay từ khâu xây dựng cũng tiết kiệm hơn so với cải tạo về sau.

Cũng tại nội dung này, đại biểu đề nghị đối với vùng có nguy cơ thiên tai, địa chấn cao (như Tây Bắc, Tây Nguyên), việc xây nhà ở, nhất là chung cư cao tầng, phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về thiết kế kháng chấn; Chính phủ ban hành danh mục vùng nguy cơ và quy chuẩn áp dụng.

Thứ hai, nghiên cứu bố trí không gian cho Trạm hoặc Tổ y tế cộng đồng tại các khu chung cư quy mô lớn (Điều 6, 111). Theo đại biểu, tại đô thị lớn, nhiều người cao tuổi sống một mình hoặc ở cùng con cháu đi làm cả ngày; khi đột quỵ, tim mạch, nếu chờ xe cấp cứu từ bệnh viện lớn qua các điểm ùn tắc thì dễ bỏ lỡ “thời gian vàng”. Trạm, Tổ y tế tại chỗ sẽ phục vụ sơ cứu, ứng cứu khẩn cấp trước khi chuyển bệnh nhân đi viện.

Thứ ba, phát huy giám sát cộng đồng (Điều 60, 126) để tránh tình trạng trục lợi chính sách. Đại biểu đề nghị cụ thể hóa cơ chế phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức quần chúng được giao nhiệm vụ (như Hội Người cao tuổi các cấp) trong bình xét, thẩm định, công khai danh sách đối tượng mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội; đồng thời giao Ủy ban nhân dân cấp xã chủ trì, phối hợp với Mặt trận và các tổ chức ở thôn, xóm, tổ dân phố công khai danh sách, xác minh thực trạng chỗ ở của từng hộ trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Nguy cơ mất chỗ ở của người hưu trí

Cùng quan tâm đến cư dân lớn tuổi ở chung cư cũ, đại biểu Tô Huy Vũ (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội) đánh giá cao sự chuẩn bị khẩn trương, đồng bộ của Chính phủ và cơ quan soạn thảo ba dự án luật. Theo đại biểu, đây là cơ hội xử lý chuỗi vướng mắc liên ngành từ quy hoạch, tiếp cận đất đai, lựa chọn nhà đầu tư, xác định nghĩa vụ tài chính đến giao dịch, bàn giao nhà và cấp giấy chứng nhận.

Đi sâu vào quy định về cải tạo, phá dỡ và xây dựng lại nhà chung cư cũ của dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), đại biểu chỉ ra một bất cập tác động trực tiếp tới người cao tuổi và người hưu trí. Theo đại biểu, cả nước hiện có 2.930 chung cư cũ; riêng Hà Nội có 2.160 chung cư cũ nhưng mới kiểm định được 39%.

Với nhà chung cư xây dựng sau mốc năm 1994, khi hư hỏng buộc phải phá dỡ để xây dựng lại, dự thảo yêu cầu người dân đóng góp kinh phí theo suất đầu tư mới. Người cao tuổi, người nghỉ hưu, người có thu nhập thấp không còn khả năng tạo thu nhập cao nên khó có đủ tiền đóng góp. Theo dự thảo, nếu không đóng góp kinh phí, họ chỉ được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất được phân bổ mà không được tính giá trị căn hộ. Đại biểu cảnh báo quy định này khiến nhóm đối tượng trên có nguy cơ mất chỗ ở đã gắn bó hàng chục năm, hoặc không có điều kiện tiếp tục có chỗ ở mới.

Từ đó, đại biểu Tô Huy Vũ kiến nghị Quốc hội và cơ quan soạn thảo bổ sung ngay vào luật các cơ chế hỗ trợ tài chính thiết thực, như tín dụng ưu đãi trả góp dài hạn hoặc chính sách thuê mua nhà ở dành riêng cho hộ gia đình khó khăn, hộ có người cao tuổi, người nghỉ hưu khi cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.