Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Bình: Cần quy định rõ nguyên tắc phối hợp liên ngành trong công tác người cao tuổi

Tham gia thảo luận tổ vào sáng 21/10, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh), đề nghị làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa các bộ, ngành; đồng thời hoàn thiện quy định quản lý cơ sở chăm sóc và đẩy mạnh chuyển đổi số trong thực hiện chính sách đối với người cao tuổi.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam phát biểu thảo luận tổ sáng 21/10

Chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm đa ngành

Theo đại biểu Nguyễn Thanh Bình, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người cao tuổi đã có những bước điều chỉnh quan trọng.

Về quy định chuyển giao đầu mối quản lý nhà nước về công tác người cao tuổi sang Bộ Y tế, đại biểu Nguyễn Thanh Bình cho rằng đây là hướng điều chỉnh phù hợp, gắn với yêu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Tuy nhiên, công tác người cao tuổi có tính liên ngành cao, liên quan đến nhiều lĩnh vực như văn hóa, thể thao, giáo dục, khoa học và công nghệ, thông tin, tổ chức hội và an sinh xã hội.

Theo đại biểu, Luật Người cao tuổi hiện hành quy định cụ thể trách nhiệm của các bộ tại Điều 29. Trong khi đó, dự thảo chuyển sang quy định trách nhiệm của các bộ theo phân công của Chính phủ tại khoản 3 Điều 28, đồng thời bãi bỏ Điều 29. Cách tiếp cận này tạo sự linh hoạt trong phân công nhiệm vụ, nhưng cần có cơ chế phối hợp đủ rõ để bảo đảm các bộ, ngành vẫn chủ động thực hiện trách nhiệm của mình đối với người cao tuổi.

Thực tế, nhu cầu của người cao tuổi không chỉ dừng ở chăm sóc sức khỏe mà còn bao gồm đời sống văn hóa, tinh thần, thể thao, học tập suốt đời, tiếp cận thông tin, chuyển đổi số và tham gia các hoạt động xã hội. Nếu thiếu quy định cụ thể về trách nhiệm phối hợp, việc chuyển đầu mối quản lý có thể dẫn đến cách hiểu công tác người cao tuổi chủ yếu thuộc phạm vi của ngành Y tế, trong khi nhiều chính sách cần sự tham gia đồng bộ của các ngành.

Từ đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý Điều 28 theo hướng giữ vững nguyên tắc phối hợp liên ngành; giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm của từng bộ, ngành đối với công tác người cao tuổi, trong đó có công tác hội người cao tuổi. “Tránh tình trạng “dồn hết việc cho ngành Y tế” trong khi chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm đa ngành thuộc hệ thống an sinh xã hội”, đại biểu nhấn mạnh.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh phải đi đôi với bảo đảm an toàn chăm sóc

Đối với sửa đổi khoản 2 Điều 20 Luật Người cao tuổi về cơ sở chăm sóc người cao tuổi, đại biểu Nguyễn Thanh Bình cơ bản thống nhất với yêu cầu bảo đảm phù hợp, thống nhất với Luật Đầu tư. Tuy nhiên, đại biểu lưu ý việc điều chỉnh quy định về điều kiện kinh doanh cần gắn với yêu cầu quản lý chất lượng dịch vụ, bởi người cao tuổi là nhóm đối tượng cần được bảo vệ trước những nguy cơ mất an toàn, chăm sóc không bảo đảm hoặc bị bạo hành.

Theo đại biểu, việc đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Các cơ sở chăm sóc cần đáp ứng những yêu cầu tối thiểu về cơ sở vật chất, an toàn y tế, nhân lực và quy trình chăm sóc phù hợp với nhu cầu của người cao tuổi.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết việc quản lý hoạt động của các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, đồng thời quy định việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, bao gồm các yêu cầu tối thiểu về cơ sở vật chất, an toàn y tế và định mức nhân lực.

Cùng với đó, cần làm rõ cơ chế phối hợp và trách nhiệm thanh tra, kiểm tra định kỳ của chính quyền địa phương theo địa bàn, phù hợp với thẩm quyền của từng cấp. Qua đó, kịp thời phát hiện, xử lý các cơ sở hoạt động không bảo đảm an toàn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người cao tuổi.

Xây dựng Cơ sở dữ liệu về người cao tuổi tích hợp đồng bộ với VneID

Một nội dung được đại biểu Nguyễn Thanh Bình đặc biệt quan tâm là ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong thực hiện chính sách đối với người cao tuổi.

Theo đại biểu, việc xác nhận đối tượng, lập danh sách hưởng trợ cấp xã hội và cấp thẻ bảo hiểm y tế ở một số nơi vẫn còn thực hiện thủ công, qua nhiều khâu hành chính. Điều này có thể làm chậm quá trình giải quyết chế độ, gây phiền hà và dẫn đến nguy cơ bỏ sót quyền lợi của người dân.

Để khắc phục những bất cập này, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu người cao tuổi, bảo đảm kết nối, tích hợp đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VneID) và các hệ thống dữ liệu y tế có liên quan, phục vụ quản lý và thực hiện chính sách.

Theo hướng tiếp cận này, dữ liệu được cập nhật và kết nối hiệu quả sẽ tạo điều kiện đơn giản hóa quy trình xác định đối tượng, lập danh sách thụ hưởng, thực hiện chế độ chúc thọ, mừng thọ, cấp thẻ bảo hiểm y tế và chi trả trợ cấp an sinh xã hội. Qua đó, giảm giấy tờ, giảm khâu trung gian, hạn chế tình trạng bỏ sót đối tượng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Đại biểu cũng nhấn mạnh mục tiêu tiến tới chủ động thực hiện các chính sách khi người dân đủ điều kiện theo quy định, thay vì để người cao tuổi phải tự tìm hiểu, kê khai và đi lại qua nhiều cơ quan. Việc chi trả không dùng tiền mặt cần được thúc đẩy phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm người cao tuổi có thể tiếp cận thuận lợi, nhất là những người sống ở vùng khó khăn hoặc hạn chế khả năng sử dụng công nghệ.