 |
| Bà Vũ Thị Hiền Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, cùng đại diện các sở, ban, ngành và đông đảo người dân, du khách tham dự |
Chén trà mở đầu câu chuyện
Sáng 17/10, Suối Giàng đón khách trong không khí rộn ràng của ngày hội. Lễ hội Trà Shan tuyết Suối Giàng năm 2026 với chủ đề “Hương sắc giữa ngàn mây” chính thức khai mạc tại xã Văn Chấn, tỉnh Lào Cai. Đây là một trong những hoạt động thuộc chuỗi Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026, diễn ra từ ngày 16 đến 18/10.
Dự lễ khai mạc có bà Vũ Thị Hiền Hạnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, cùng đại diện các sở, ban, ngành và đông đảo người dân, du khách.
Ngày hội bắt đầu bằng những tiết mục văn nghệ mang âm hưởng núi rừng. Tiếng hát, tiếng khèn hòa cùng sắc màu trang phục truyền thống khiến không gian vùng cao thêm náo nức. Những gian hàng giới thiệu trà Shan tuyết và sản vật địa phương cũng thu hút khách ghé thăm.
Người đến từ miền xuôi có thể chưa quen cái lạnh se se của vùng cao, chưa biết tên từng bản làng, nhưng trước một ấm trà nóng, khoảng cách dường như ngắn lại. Chủ nhà rót trà, khách nâng chén. Chuyện trò ban đầu có thể chỉ là hỏi thăm đường đi, thời tiết, rồi dần chuyển sang chuyện cây chè, chuyện làm ăn và cuộc sống nơi lưng núi.
Ở Suối Giàng, trà không chỉ để uống. Chén trà còn là cách người dân tiếp khách, là nếp sinh hoạt đã gắn bó với nhiều thế hệ đồng bào Mông. Bởi vậy, tổ chức lễ hội trà cũng là dịp để người dân kể câu chuyện của quê hương bằng chính sản vật mình làm ra.
Muốn hiểu Suối Giàng, không nhất thiết phải bắt đầu bằng những lời giới thiệu dài. Hãy ngồi xuống bên một ấm trà, nhìn làn khói mỏng bay lên rồi nghe người bản kể về những gốc chè già. Câu chuyện ấy giản dị, nhưng trong đó có cả ký ức và sinh kế của một vùng đất.
Những gốc chè già giữ hồn núi
Suối Giàng nằm ở vùng núi cao, nơi khí hậu mát mẻ, sương mây thường bao phủ. Nổi bật giữa không gian ấy là quần thể chè Shan tuyết cổ thụ, có những cây đã tồn tại hàng nhiều trăm năm. Thân cây xù xì, cành vươn rộng, trên những búp chè non có lớp lông tơ trắng mịn. Từ đặc điểm ấy, cái tên Shan tuyết trở nên gần gũi với người yêu trà.
Quần thể chè cổ thụ nơi đây có khoảng 400 cây được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Những thân chè lớn đã đi qua nhiều thế hệ người dân, chứng kiến bao đổi thay của bản làng.
Có những thứ càng lâu năm càng trở nên quý giá. Cây chè cũng vậy. Giá trị của nó không chỉ nằm ở số búp thu được mỗi vụ, mà còn ở sức sống bền bỉ, chất lượng nguyên liệu và câu chuyện văn hóa được lưu giữ qua thời gian.
Với người dân địa phương, chăm chè không phải việc chỉ làm trong một vài ngày hội. Đó là công việc gắn với đời sống thường nhật. Từ lựa chọn búp, thu hái, chế biến đến bảo quản thành phẩm, mỗi công đoạn đều ảnh hưởng đến chất lượng trà.
Đứng dưới những tán chè cổ thụ, người ta dễ nhận ra rằng thiên nhiên đã trao cho Suối Giàng một lợi thế không phải nơi nào cũng có. Nhưng lợi thế ấy chỉ thực sự trở thành tài sản lâu dài khi con người biết giữ gìn.
Nếu những cây chè già bị tổn thương, những cánh rừng quanh vùng chè bị thu hẹp, hay việc khai thác chỉ chạy theo số lượng, thì thương hiệu được gây dựng bao năm cũng khó bền vững. Giữ cây chè vì thế cũng là giữ cảnh quan, giữ môi trường sống và giữ một phần ký ức của cộng đồng.
Lễ hội có thể diễn ra trong ba ngày, nhưng trách nhiệm với những gốc chè cổ thụ phải kéo dài qua từng mùa vụ, từng thế hệ.
 |
| Ông Nông Việt Yên cùng đoàn thi thăm các gian hàng |
Từ búp chè trên cành đến hương vị trong chén
Một trong những điểm nhấn của lễ hội năm nay là đêm tiệc trà Shan tuyết kết hợp trình diễn trang phục các dân tộc, diễn ra tối 17/10. Tại đây, các cơ sở sản xuất và gia đình địa phương giới thiệu bốn dòng sản phẩm chế biến từ chè Shan tuyết cổ thụ gồm bạch trà, lục trà, hoàng trà và hồng trà.
Du khách còn được tìm hiểu cách lựa chọn búp chè, trong đó những kiểu hái như “một tôm”, “một tôm một lá” hay “một tôm hai lá” tạo nên sự khác biệt về nguyên liệu và hương vị.
Cùng từ một vùng chè, qua cách thu hái và chế biến khác nhau, người làm trà có thể tạo ra những sản phẩm với đặc điểm riêng. Đằng sau mỗi gói trà là công sức của người trồng, người hái, người sao chè và những gia đình đang tìm cách đưa sản vật quê mình đến gần hơn với thị trường.
Với người chưa quen thưởng trà, có thể chỉ cần nhận ra vị chát nhẹ lúc đầu, hương thơm thoảng và vị ngọt còn đọng lại sau khi uống. Với người sành trà, câu chuyện có thể đi xa hơn, từ độ non của búp, cách chế biến đến nhiệt độ nước và thời gian hãm.
Nhưng dù cảm nhận theo cách nào, điều quan trọng là người thưởng trà hiểu thêm về nơi sản sinh ra thức uống ấy.
Lễ hội vì thế không chỉ là dịp giới thiệu sản phẩm. Đây còn là cơ hội để các cơ sở chế biến, hợp tác xã và hộ sản xuất gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm đối tác tiêu thụ. Khi sản phẩm được giới thiệu trực tiếp đến khách hàng, người làm trà có thêm điều kiện lắng nghe thị hiếu, cải thiện chất lượng và tìm hướng phát triển phù hợp.
Tuy nhiên, trà ngon chưa đủ để bảo đảm đầu ra ổn định. Người sản xuất còn cần bao bì phù hợp, thông tin nguồn gốc rõ ràng, quy trình chế biến bảo đảm vệ sinh và khả năng duy trì chất lượng giữa các lô hàng. Muốn khách mua một lần rồi quay lại, sản phẩm phải giữ được chữ tín.
Đó là công việc không thể hoàn thành chỉ bằng một mùa lễ hội. Nhưng từ những cuộc gặp gỡ, những chén trà được trao tận tay du khách, hành trình xây dựng thương hiệu có thêm những bước đi cụ thể.
Sắc áo bản làng trong ngày hội
Trà kể câu chuyện của núi rừng bằng hương vị; trang phục truyền thống kể chuyện cộng đồng bằng sắc màu và hoa văn.
Trong khuôn khổ đêm tiệc trà, hội thi trình diễn trang phục các dân tộc thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Mười thí sinh đại diện cho các dân tộc Mông, Thái, Dao và Kinh giới thiệu những nét đặc trưng trong trang phục truyền thống.
Mỗi bộ trang phục có cách phối màu, đường thêu và cách sử dụng khác nhau. Trang phục của người Dao đỏ nổi bật với sắc đỏ, đen cùng những chi tiết thêu tay; người Thái duyên dáng trong áo cóm, khăn piêu; trang phục Mông gợi nhắc đến kỹ thuật làm vải lanh, ghép vải và những đường xếp nếp thủ công.
Những bộ trang phục ấy không đơn thuần để làm đẹp trên sân khấu. Chúng gắn với nếp sống, phong tục, quan niệm thẩm mỹ và ký ức của từng cộng đồng.
Ngày hội trở nên có ý nghĩa hơn khi người trẻ không chỉ mặc trang phục truyền thống để trình diễn, mà còn hiểu vì sao cha ông làm ra từng hoa văn, vì sao có những cách phối màu được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Với khách phương xa, đây là dịp để biết thêm về văn hóa các dân tộc ở Văn Chấn. Với người dân địa phương, đó cũng là cơ hội để niềm tự hào về bản sắc được khơi dậy và tiếp nối.
Dẫu vậy, giữ gìn văn hóa không thể chỉ trông vào vài tiết mục trong chương trình lễ hội. Những giá trị ấy cần hiện diện trong đời sống thường ngày, trong gia đình, trong sinh hoạt cộng đồng và trong cách người trẻ học hỏi từ người đi trước.
Khi tiếng khèn vẫn được cất lên trong bản, khi người mẹ còn kiên nhẫn truyền cho con cách làm trang phục, khi những câu chuyện của người già được lắng nghe, văn hóa mới thực sự có sức sống lâu dài.
 |
| Du khách thưởng Trà nhìn làn khói mỏng bay rồi nghe người tiếp trà kể về những gốc chè già nhiều năm tuổi. |
Để hương trà mang lại cuộc sống tốt hơn
Lễ hội Trà Shan tuyết Suối Giàng năm 2026 đặt ra một câu chuyện lớn hơn việc thu hút du khách trong vài ngày: làm thế nào để giá trị của cây chè cổ thụ trở thành nguồn sinh kế bền vững cho người dân?
Suối Giàng có cảnh quan đẹp, khí hậu đặc trưng, vùng chè lâu năm và bản sắc văn hóa riêng. Những điều kiện ấy có thể kết nối thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm, từ tham quan vườn chè, tìm hiểu quy trình chế biến, thưởng trà đến khám phá đời sống bản làng. Định hướng phát triển du lịch gắn với nông sản và văn hóa địa phương cũng đã được lãnh đạo xã Văn Chấn nhấn mạnh tại lễ khai mạc.
Nhưng khách đến rồi đi, điều gì còn lại với người dân mới là thước đo đáng quan tâm.
Một hộ gia đình có thêm thu nhập từ việc bán trà, một người trẻ tìm được công việc tại quê nhà, một gia đình có thể giới thiệu món ăn truyền thống cho khách, hay một cơ sở sản xuất ký được hợp đồng tiêu thụ ổn định - những kết quả ấy có thể không tạo ra tiếng vang ngay lập tức, nhưng trực tiếp làm thay đổi đời sống.
Muốn vậy, người dân cần được tham gia vào chuỗi giá trị, chứ không chỉ đứng bên lề phục vụ du lịch. Họ cần có cơ hội nâng cao chất lượng sản phẩm, học cách làm dịch vụ, giới thiệu văn hóa bản địa và tiếp cận thị trường. Các cơ sở kinh doanh cũng cần liên kết với người trồng chè để lợi ích được chia sẻ công bằng hơn.
Phát triển du lịch càng cần đi đôi với bảo vệ cảnh quan và tôn trọng đời sống cộng đồng. Bản làng không nên trở thành nơi chỉ được nhìn ngắm, còn người dân chỉ làm những gì khách muốn thấy. Những phong tục, nếp sống và không gian sinh hoạt riêng cần được tôn trọng.
Bởi điều khiến một vùng đất có sức hấp dẫn lâu dài không chỉ là cảnh đẹp, mà còn là con người sống chân thành với quê hương, biết giữ gìn những gì mình đang có và có điều kiện cải thiện cuộc sống bằng chính những giá trị ấy.
Với Suối Giàng, mỗi gốc chè cổ thụ có thể là điểm khởi đầu cho một hành trình như thế. Từ cây chè, người dân làm ra sản phẩm; từ sản phẩm, họ kể câu chuyện quê hương; từ câu chuyện ấy, du khách hiểu hơn về bản làng và muốn trở lại.
 |
| Du khách chụp ảnh lưu niêm bên gốc cây chè tổ |
Ngày hội khép lại, câu chuyện vẫn còn
Chiều xuống trên vùng cao, mây lại tìm về những sườn núi. Tiếng nói cười của ngày hội rồi sẽ lắng dần, các gian hàng được thu dọn, du khách trở về với công việc thường ngày. Nhưng với người làm chè, ngày mai vẫn là một ngày lao động bình thường, vẫn có những việc phải làm trên nương, trong vườn và nơi chế biến.
Điều còn lại sau lễ hội không chỉ là những bức ảnh đẹp hay lời khen về một điểm đến hấp dẫn. Đó còn phải là sự quan tâm lớn hơn đối với cây chè cổ thụ, là cơ hội tiêu thụ sản phẩm tốt hơn cho người dân, là những người trẻ muốn gắn bó với quê hương và những nét văn hóa được tiếp nối tự nhiên trong đời sống.
“Hương sắc giữa ngàn mây” vì thế không chỉ là tên gọi của lễ hội năm 2026. Đó còn là hình ảnh của Suối Giàng trong mắt những người đã từng đến đây: mây trắng trên núi, búp chè phủ tuyết, chén trà nóng giữa tiết trời se lạnh và tình cảm chân thành của người dân bản địa.
Một chén trà có thể uống hết trong vài phút, nhưng câu chuyện về nơi làm ra nó còn theo người thưởng thức trên suốt chặng đường trở về.
Và nếu sau mỗi mùa lễ hội, cây chè được bảo vệ tốt hơn, sản phẩm của người dân bán được thuận lợi hơn, văn hóa bản làng được gìn giữ và cuộc sống thêm đủ đầy, thì hương trà Suối Giàng sẽ không chỉ thơm giữa ngàn mây. Hương trà ấy còn đọng lại trong niềm vui của những gia đình đã bao đời gắn bó với núi rừng.
