Đằng sau “cú bẻ lái” của Trung Quốc về COC

Các chuyên gia nhận định, việc Trung Quốc thúc giục các bên liên quan hoàn tất COC trong năm 2021, là nhằm lợi dụng vị trí điều phối viên của Philippines để đạt được thỏa thuận có lợi…

Đầu tháng 11, tại Hội nghị Cấp cao các nước ASEAN tổ chức ở Bangkok, Thái Lan, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường kêu gọi các nhà lãnh đạo Đông Nam Á hoàn thành bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) vào năm 2021.

Trước đó, bằng việc xây dựng các cấu trúc và đảo nhân tạo trái phép trên Biển Đông, Trung Quốc được cho đã cố tình trì hoãn quá trình đàm phán xây dựng COC.

Hiện các nhà đàm phán chưa thống nhất về nhiều điểm chính của bộ quy tắc, bao gồm cả tính ràng buộc pháp lí nếu có. COC được cho có thể trở thành khuôn khổ để giải quyết các tranh chấp thông qua đối thoại.

Nước cờ đã thay đổi

ASEAN, với tư cách là một tổ chức, đã hối thúc các nước nhanh chóng hoàn thành COC. Trước khi thay đổi giọng điệu, Trung Quốc vẫn tuyên bố các yêu sách về chủ quyền trên Biển Đông là vấn đề song phương giữa Bắc Kinh với bốn quốc gia thành viên của ASEAN, bao gồm Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei.

dang sau cu be lai cua trung quoc ve coc
Các tàu chiến và máy bay chiến đấu của Trung Quốc phô diễn sức mạnh quân sự ở Biển Đông

Tại sao Trung Quốc lại dành nhiều sự chú ý hơn cho ASEAN?

Bắc Kinh tuyên bố yêu sách đối với phần lớn diện tích của Biển Đông, được giới hạn bằng “đường 9 đoạn”. Tháng 7/2016, trong vụ kiện từ phía Philippines, tòa trọng tài quốc tế tại Hague, Hà Lan đã bác bỏ yêu sách của Trung Quốc. Theo phán quyết dựa trên Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), đường 9 đoạn không có cơ sở luật pháp quốc tế.

Trung Quốc vẫn phớt lờ phán quyết của tòa án dù nước này là thành viên kí kết UNCLOS. Rõ ràng, Bắc Kinh cho rằng có thể sử dụng COC để “giải thoát” chính mình khỏi phán quyết năm 2016. Tuy Trung Quốc đã thay đổi quan điểm về COC nhưng vẫn còn quá sớm để vui mừng. Thay vào đó, cần cân nhắc động cơ ngầm của Bắc Kinh được phản ánh trong khuôn khổ các cuộc đàm phán.

Chia để trị

Trung Quốc đang đàm phán với 10 quốc gia thành viên riêng lẻ, chứ không làm việc với ASEAN như một tổ chức.

Văn bản thỏa thuận trong giai đoạn đầu tiên được soạn thảo dưới dạng 11 đề xuất riêng biệt, một từ Trung Quốc và một từ mỗi quốc gia thành viên ASEAN (thay vì hai đề xuất, một từ Trung Quốc và một từ ASEAN).

Quan điểm của Bắc Kinh, cho rằng tranh chấp tại Biển Đông là vấn đề song phương giữa Trung Quốc với 4 quốc gia thành viên ASEAN. Cách tiếp cận nói trên giúp Trung Quốc phát huy tối đa sức mạnh và sử dụng biện pháp cứng rắn, nếu cần thiết, để đạt được mục đích của mình.

Bằng cách kêu gọi giải quyết vấn đề song phương với từng quốc gia, Trung Quốc hi vọng có thể sử dụng đòn bẩy kinh tế và chính trị với từng nước riêng lẻ, vốn có ảnh hưởng mạnh mẽ hơn khi hợp tác cùng nhau.

ASEAN đang hướng tới việc trở thành một cộng đồng chung. Tổ chức này vẫn ra tuyên bố thống nhất trong các cuộc đàm phán đối ngoại ngoài khu vực. Tuy nhiên, hiện nhiều quốc gia đã bị Trung Quốc chi phối, hạn chế khả năng lên tiếng chống lại Bắc Kinh tại ASEAN.

Lợi dụng vai trò điều phối viên của Philippines?

Trung Quốc đơn phương đặt ra thời hạn ba năm để hoàn tất bản thảo COC. Khung thời gian được coi là yếu tố then chốt, bởi các nước thành viên ASEAN luân phiên giữ vị trí điều phối viên, chủ trì các cuộc họp ngoại giao của tổ chức trong nhiệm kì ba năm.

Philippines là điều phối viên của ASEAN để đối thoại với Trung Quốc từ năm 2018. Bắc Kinh dường như muốn hoàn tất soạn thảo COC trước khi Philippines hết nhiệm kì vào năm 2021. Điều này cho thấy Manila có thể mang lại thỏa thuận có lợi hơn cho Bắc Kinh so với các điều phối viên khác. Khác với người tiền nhiệm có quan điểm cứng rắn trong tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tỏ ra mềm mỏng hơn với hi vọng giành được viện trợ kinh tế từ Bắc Kinh.

Dùng COC để “bẻ khóa” UNCLOS?

Trong bối cảnh Trung Quốc đang trỗi dậy, nước này ngày càng mong muốn hoàn tất đàm phán COC và ngăn chặn các bên ngoài khu vực khai thác dầu khí tại châu Á.

Theo nguồn tin ngoại giao, Trung Quốc có ba yêu cầu cơ bản liên quan đến COC. Một là COC không được dựa theo quy định trong UNCLOS. Hai là những cuộc tập trận chung với các quốc gia ngoài khu vực phải có sự thống nhất trước của tất các bên tham gia thỏa thuận. Và cuối cùng, các nước kí kết không được phát triển nguồn tài nguyên với những quốc gia ngoài khu vực.

ASEAN không thể chấp nhận những yêu cầu này bởi chúng sẽ vô hiệu hóa phán quyết của tòa án đối với đường 9 đoạn mà Bắc Kinh tuyên bố. Đồng thời, những yêu cầu này cũng nhằm mục đích ngăn chặn Mỹ và châu Âu gia tăng ảnh hưởng tại khu vực.

“ASEAN không vội vàng và không có ý định hoàn thiện COC bằng việc đưa ra các cam kết kì quặc”, một nguồn tin ngoại giao nói với tờ Nikkei Asian Review

Đ.K (Tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

asean thuy sy hop uy ban hop tac chung theo linh vuc lan thu 5

ASEAN - Thụy Sỹ họp Ủy ban Hợp tác chung theo lĩnh vực lần thứ 5

Tại cuộc họp Ủy ban Hợp tác chung theo lĩnh vực ASEAN - Thụy Sỹ (AS-JSCC) lần thứ 5 được tổ chức mới đây theo hình thức trực tuyến, hai bên nhấn mạnh cam kết tăng cường quan hệ Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực ASEAN - Thụy Sỹ…
viet nam dang cai hoi nghi cac lanh dao hoi chu thap do va trang luoi liem do dong nam a

Việt Nam đăng cai Hội nghị các lãnh đạo Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Đông Nam Á

Hội Chữ thập đỏ Việt Nam vừa chủ trì tổ chức Hội nghị trực tuyến các nhà lãnh đạo Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ khu vực Đông Nam Á lần thứ 17. Đây là sự kiện quan trọng của Phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế khu vực Đông Nam Á, được luân phiên tổ chức thường niên tại các quốc gia…
asem thuc day quyen nang kinh te phu nu trong boi canh dai dich covid 19

ASEM thúc đẩy quyền năng kinh tế phụ nữ trong bối cảnh đại dịch Covid-19

Đó là chủ đề buổi đối thoại tại Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM) diễn ra ngày 12/10, tại Hà Nội. Diễn đàn do Bộ Ngoại giao phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tổ chức với sự tham dự của gần 130 đại biểu tại hơn 40 điểm cầu trực tuyến từ 41 nước thành viên ASEM và 7 tổ chức quốc tế và khu vực…
thach thuc chinh tri voi tong thong trump sau khi mac covid 19

Thách thức chính trị với Tổng thống Trump sau khi mắc COVID-19

Mắc COVID-19 là trở ngại mới trong chiến dịch tái tranh cử của Tổng thống Mỹ Donald Trump giữa đại dịch…
asean 2020 ket noi tai chinh ngan hang voi cong dong doanh nghiep

ASEAN 2020: Kết nối tài chính - ngân hàng với cộng đồng doanh nghiệp

Ngày 2/10, tại Hà Nội, hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương ASEAN với Cộng đồng doanh nghiệp (DN) được tổ chức theo hình thức trực tuyến. Đại diện cho cộng đồng DN tham dự hội nghị là các lãnh đạo tập đoàn và DN thuộc Hội đồng tư vấn kinh doanh ASEAN, Hội đồng Kinh doanh EU-ASEAN và Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN…

Tin khác

Tổng thống Trump và vợ nhiễm Covid-19

tong thong trump va vo nhiem covid 19
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông tin với truyền thông, ông và đệ nhất phu nhân Melania đã dương tính với Covid-19. Hiện hai vợ chồng Tổng thống Mỹ đã được cách ly. 

Google đầu tư 1 tỉ USD hợp tác với các hãng tin toàn cầu

google dau tu 1 ti usd hop tac voi cac hang tin toan cau
Google có kế hoạch chi 1 tỉ USD để hợp tác với các hãng tin trên toàn cầu về tin tức trong vòng 3 năm tới.

Mỹ, Trung Quốc đang cố gắng gây áp lực và “quyến rũ” Hàn Quốc?

my trung quoc dang co gang gay ap luc va quyen ru han quoc
Hàn Quốc một lần nữa dường như bị kéo vào cuộc cạnh tranh ngoại giao giữa Mỹ và Trung Quốc khi các nhà ngoại giao hàng đầu của hai nước dự kiến sẽ có chuyến thăm xứ sở kim chi vào tháng tới. Cả hai nền kinh tế lớn nhất nhì thế giới đều có khả năng gây áp lực để "quyến rũ" Seoul...

Xung đột biên giới Armenia-Azerbaijan: Ba rào cản “hạ nhiệt”

xung dot bien gioi armenia azerbaijan ba rao can ha nhiet
Nếu không có sự nhượng bộ từ hai phía, nỗ lực trung gian hòa giải hiệu quả, xung đột biên giới phức tạp và dai dẳng Armenia-Azerbaijan sẽ khó hạ nhiệt trong thời gian ngắn…

Trung Đông - Bản đồ mới và một lộ trình không có sẵn

trung dong ban do moi va mot lo trinh khong co san
Việc thiết lập quan hệ ngoại giao tới đây giữa Israel với hai quốc gia vùng Vịnh (Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) và Bahrain) là một phần của tiến trình hợp tác an ninh vốn đang diễn ra ở Trung Đông từ nhiều năm nay.

Hơn một triệu người đã chết vì đại dịch COVID-19

hon mot trieu nguoi da chet vi dai dich covid 19
Số người thiệt mạng vì COVID-19 trên toàn thế giới đã vượt qua mốc một triệu, trong bối cảnh dịch bệnh có dấu hiệu tấn công đợt hai và ba ở nhiều quốc gia.
Xem thêm
tong thong trump va vo nhiem covid 19

Tổng thống Trump và vợ nhiễm Covid-19

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông tin với truyền thông, ông và đệ nhất phu nhân Melania đã dương tính với Covid-19. Hiện hai vợ chồng Tổng thống Mỹ đã được ...
google dau tu 1 ti usd hop tac voi cac hang tin toan cau

Google đầu tư 1 tỉ USD hợp tác với các hãng tin toàn cầu

Google có kế hoạch chi 1 tỉ USD để hợp tác với các hãng tin trên toàn cầu về tin tức trong vòng 3 năm tới.
hon mot trieu nguoi da chet vi dai dich covid 19

Hơn một triệu người đã chết vì đại dịch COVID-19

Số người thiệt mạng vì COVID-19 trên toàn thế giới đã vượt qua mốc một triệu, trong bối cảnh dịch bệnh có dấu hiệu tấn công đợt hai và ba ...
my khuynh huong hop tac tich cuc hon voi opec

Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Kể từ khi Saudi Arabia và các nước thành viên A rập khác của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ ...
nhat ban dung truoc bien dong hau ki nguyen abe

Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Quyết định từ chức của Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo diễn ra vào thời điểm có những biến động lớn về địa chính trị trong khu vực và trên ...
libya lieu da den luc saif gaddafi tro lai

Libya: Liệu đã đến lúc Saif Gaddafi trở lại?

Thực tiễn đang diễn ra tại Libya cho thấy hình mẫu chế độ Gaddafi không chỉ còn là ước vọng của người dân Libya mà đã định hình...
chinh sach cua my voi trung quoc se ra sao neu ong biden thang cu

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
khai mac hoi nghi cap cao asean lan thu 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương ...
carnival duong pho mo man an tuong cho le hoi du lich bien sam son 2020

Carnival đường phố mở màn ấn tượng cho Lễ hội Du lịch biển Sầm Sơn 2020

Đến hẹn lại lên, dàn xe hoa lộng lẫy, những vũ điệu nóng bỏng của các vũ công châu Âu trong Carnival đường phố sôi động được Sun Group chung ...
Phiên bản di động