Người cao tuổi với trí tuệ nhân tạo (AI)

Nhiều người cho rằng AI là câu chuyện của giới trẻ. Thực tế lại khác. Với NCT, AI không chỉ là một công cụ mới mà còn là cơ hội để tiếp tục cống hiến trong giai đoạn mà trước đây thường được xem là tuổi nghỉ ngơi.

Điều đặc biệt của AI là khả năng khuếch đại tri thức và kinh nghiệm. Nếu sức khỏe và tốc độ tiếp thu công nghệ thường là lợi thế của tuổi trẻ, thì vốn sống, kinh nghiệm nghề nghiệp, khả năng phân tích và tư duy hệ thống lại là thế mạnh của NCT. AI không thay thế những giá trị đó mà giúp chúng phát huy hiệu quả hơn.

Ảnh minh họa.

Tôi bắt đầu tiếp cận AI khi đã ở tuổi gần 70. Ban đầu chỉ là sự tò mò cùng nhu cầu giải quyết những thủ tục hành chính, pháp lý mình không thạo. Nhưng càng sử dụng, tôi càng nhận thấy AI có thể hỗ trợ nghiên cứu, tổng hợp tài liệu, tra cứu thông tin quốc tế, dịch thuật, biên tập bài viết và phát triển ý tưởng nhanh hơn rất nhiều. Những công việc trước đây có thể mất hàng tuần nay được rút ngắn xuống còn vài giờ. Điều đó giúp NCT tiếp tục tham gia các hoạt động chuyên môn, tư vấn, nghiên cứu và phản biện xã hội một cách hiệu quả, đặc biệt giúp hạn chế những sai sót do chủ quan và khách quan, và hỗ trợ phát hiện nhiều hành vi thủ đoạn lừa đảo qua mạng.

Trong quá trình hoạt động nghề nghiệp và xã hội, tôi nhận thấy Việt Nam đang sở hữu một nguồn lực đặc biệt quý giá: Hàng triệu NCT đã tích lũy kinh nghiệm qua nhiều thập kỷ lao động, nghiên cứu, quản lý, sản xuất và xây dựng đất nước. Đó là một “kho tri thức quốc gia” vô cùng lớn. Nếu không có cơ chế lưu giữ và truyền lại, phần lớn kinh nghiệm ấy sẽ mai một theo thời gian.

AI mở ra khả năng mới để khai thác nguồn lực này. NCT có thể ghi lại ký ức nghề nghiệp, chia sẻ bài học kinh nghiệm, tham gia xây dựng cơ sở dữ liệu tri thức, hướng dẫn thế hệ trẻ và đóng góp ý kiến cho các vấn đề phát triển đất nước. Những tri thức ấy, khi được số hóa và tổ chức hợp lý, sẽ trở thành tài sản chung cho xã hội.

Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Trong kỷ nguyên đó, NCT không chỉ là đối tượng được chăm sóc mà còn cần được tạo điều kiện để tiếp tục đóng góp. AI chính là một trong những công cụ giúp biến điều đó thành hiện thực.

Tôi tin rằng điều quan trọng nhất không phải là tuổi tác mà là tinh thần học hỏi. NCT hoàn toàn có thể làm quen với AI từng bước, từ những việc đơn giản như tìm kiếm thông tin, hỗ trợ soạn thảo văn bản, học ngoại ngữ, theo dõi sức khỏe đến tham gia các hoạt động nghiên cứu, tư vấn và sáng tạo nội dung.

Lịch sử dân tộc cho thấy ở mọi thời kỳ, NCT luôn giữ vai trò quan trọng trong việc truyền lửa, giữ gìn giá trị và dẫn dắt cộng đồng. Trong thời đại AI cũng vậy. Nếu biết tận dụng công nghệ mới, NCT không chỉ theo kịp thời đại mà còn có thể tiếp tục phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và trách nhiệm công dân để góp phần vào sự phát triển của đất nước.

Kỷ nguyên AI không phải là dấu chấm hết của tuổi già. Trái lại, đó có thể là sự khởi đầu của một giai đoạn cống hiến mới, nơi kinh nghiệm được nhân lên bởi công nghệ và tri thức được chuyển giao hiệu quả hơn cho các thế hệ tương lai.

Thật mong được chia sẻ kinh nghiệm thường xuyên hơn trong một cơ chế nào đó - đại loại như “Câu lạc bộ NCT dùng AI” do Tạp chí Người cao tuổi khởi xướng?.