Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 37)

Kì 1: Cấu tạo của hệ tim mạch

Hệ tim mạch là gì?

Hệ thống tim mạch hay còn gọi là hệ tuần hoàn, có thể được coi là hệ thống vận chuyển của cơ thể. Hệ thống này có ba thành phần chính đó là: Tim, mạch máu và máu. Trái tim là máy bơm của hệ thống và các mạch máu giống như các đường ống phân phối. Máu có thể được coi như một chất lỏng chứa oxy và chất dinh dưỡng mà cơ thể cần và mang các chất thải cần được loại bỏ.

1. Cấu tạo của tim như thế nào?

Tim nằm ở giữa hai lá phổi, thường nằm bên trái giữa ngực. Chức năng của tim là bơm máu đi khắp cơ thể.

Tim là một khối cơ đặc biệt có kích thước bằng nắm tay, hình dáng gần giống hình nón. Ở người trưởng thành, quả tim dài khoảng 12cm, chỗ rộng nhất có chiều ngang khoảng 9cm và dày khoảng 6cm. Thành của quả tim được tạo thành từ một loại cơ đặc biệt gọi là cơ tim.

Bên ngoài tim là một lớp xơ bao bọc xung quanh, gọi là màng ngoài tim. Lớp màng này giữ trái tim cố định tại chỗ nhưng cho phép tim giãn nở khi đập.

Các buồng tim:

Trái tim có bốn ngăn, bên trái và bên phải mỗi bên có hai buồng, một buồng trên và một buồng dưới. Hai ngăn trên được gọi là tâm nhĩ, hai ngăn bên dưới được gọi là tâm thất. Theo cách chia như vậy, có tâm nhĩ trái và tâm nhĩ phải, tâm thất trái và tâm thất phải. Tâm nhĩ nhận máu từ các nguồn khác nhau đổ về tim. Tâm nhĩ trái nhận máu từ phổi và tâm nhĩ phải nhận máu từ phần còn lại của cơ thể.

Tâm thất bơm máu đến các bộ phận khác nhau của cơ thể. Tâm thất phải bơm máu đến phổi trong khi tâm thất trái bơm máu đến phần còn lại của cơ thể. Tâm thất có thành dày hơn nhiều so với tâm nhĩ, cho phép chúng thực hiện nhiều công việc nặng hơn bằng cách bơm máu đi khắp cơ thể.

2. Mạch máu là gì?

Mạch máu là các đường ống dẫn máu. Tĩnh mạch là những mạch máu mang máu từ cơ thể trở về tim. Động mạch là những mạch máu mang máu từ tim đến cơ thể. Ngoài ra còn có các mạch máu cực nhỏ nối các động mạch và tĩnh mạch với nhau được gọi là mao mạch. Tổng chiều dài của chúng là hơn 160.000 km, đủ để cuốn 4 vòng quanh xích đạo Trái Đất.

Có một số mạch máu chính kết nối với các buồng tim khác nhau. Động mạch chủ là động mạch lớn nhất trong cơ thể chúng ta. Tâm thất trái bơm máu vào động mạch chủ, sau đó mang máu đến phần còn lại của cơ thể thông qua các động mạch nhỏ hơn.

Thân động mạch phổi là động mạch lớn mà tâm thất phải bơm vào. Sau đó tách thành các động mạch phổi để đưa máu đến phổi. Các tĩnh mạch phổi đưa máu từ phổi về tâm nhĩ trái. Tất cả các tĩnh mạch khác trong cơ thể đổ vào tĩnh mạch chủ dưới, hoặc tĩnh mạch chủ trên. Hai tĩnh mạch lớn này sau đó đưa máu từ phần còn lại của cơ thể vào tâm nhĩ phải.

Thành của động mạch và tĩnh mạch gồm 3 lớp: Mô liên kết, cơ trơn và biểu bì, còn thành của mao mạch là lớp biểu bì mỏng.

3. Máu là gì?

Máu là chất cần thiết để giữ chúng ta sống. Máu mang oxy và chất dinh dưỡng đến tất cả các bộ phận của cơ thể để chúng có thể hoạt động. Đồng thời máu cũng mang carbon dioxide và các chất thải khác đến phổi, thận và hệ tiêu hóa để loại bỏ khỏi cơ thể. Máu cũng chứa các thành phần để chống lại nhiễm trùng và vận chuyển các hormone đi khắp cơ thể.

Máu được tạo thành từ các tế bào máu và huyết tương. Huyết tương là một chất lỏng màu vàng có các chất dinh dưỡng, protein, hormone và các chất thải. Các loại tế bào máu khác nhau có những chức năng khác nhau. Màu đỏ của máu là do protein huyết sắc tố (hemoglobin) và sắt. Cơ thể người trưởng thành có khoảng 3-4 g sắt, nhưng sẽ có 1,5 mg sắt được thay thế mỗi ngày. Do đó trong suốt cuộc đời, một người có thể hấp thụ ít nhất 39,4 g sắt.

4. Van là gì?

Van là những vạt mô dạng sợi được tìm thấy giữa các buồng tim và trong các mạch máu. Chúng giống như những cánh cổng ngăn máu chảy ngược chiều.

Các van giữa tâm nhĩ và tâm thất được gọi là van nhĩ thất phải và trái, còn được gọi là van ba lá và van hai lá. Các van giữa tâm thất và động mạch lớn được gọi là van bán nguyệt. Van động mạch chủ được tìm thấy ở đáy của động mạch chủ, trong khi van động mạch phổi được tìm thấy ở đáy của thân động mạch phổi.

Ngoài ra còn có nhiều van được tìm thấy trong các tĩnh mạch khắp cơ thể (để bảo đảm máu dồn về tim tốt). Tuy nhiên, không có van nào được tìm thấy trong bất kì động mạch nào khác ngoài động mạch chủ và thân động mạch phổi.