Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 21)

Trong các kì trước chúng ta đã cùng tìm hiểu về các tạng Tâm, Tâm bào lạc, Can, Tì, Phế cùng với các phủ đó là Tiểu trường, Tam tiêu, Đởm, Vị và Đại trường. Trong kì này và kì sau tìm hiểu về chức năng của tạng cuối cùng trong cơ thể con người đó là tạng Thận và phủ Bàng Quang…
E. Công năng tạng Thận với sức khỏe con người

Thận nằm ở hạ tiêu, trong sách Y Quán có ghi: “Thận có hai quả, là nơi ở của Tinh. Vị trí nằm ở ngang rốn, cạnh đốt sống thứ mười bốn, cách ra hai bên 1,5 thốn, hình như hạt đậu đỏ, nằm song song với nhau, cạnh hai bên cột sống, có lớp màng nhầy bọc bên ngoài, trong trắng ngoài đen”.

1. Chức năng của tạng Thận

Thận chủ về tàng tinh, chủ cốt tủy, chủ về sinh dục và phát dục của cơ thể, chủ nạp khí, chủ thủy, khai khiếu ra tai, tiền âm, hậu âm và vinh nhuận ra tóc.

1.1. Thận tàng tinh, chủ về sinh dục và phát dục của cơ thể:

Tinh tiên thiên và tinh hậu thiên đều được tàng trữ ở thận, gọi là thận tinh. Tinh biến thành khí nên còn có thận khí.

Thận tinh còn gọi là thận dương, nguyên dương, chân dương, mệnh môn hỏa. Thận tinh và thận khí quyết định sự sinh dục và phát dục của cơ thể từ lúc nhỏ tới già như mọc răng, đến tuổi trưởng thành sinh con cái (gọi là thiên quý thịnh) và lão suy (thiên quý suy).

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 21)

Như trong sách Nội kinh có ghi: “Con gái 7 tuổi thì thiên quý thực, răng thay tóc dài, 14 tuổi thì thiên quý đến mạch nhâm thông với mạch xung, vì vậy lúc đó người con gái thấy kinh. Thường đời người con gái có 7 thiên quy (7x7=49), lúc đó mạch nhâm yếu, mạch xung kém, thiên quý cạn hết, kinh nguyệt không còn, nên thân thể yếu đuối.

Con trai lúc 8 tuổi thận khí thực, tóc tốt, răng thay; đến 16 tuổi thận khí thịnh thiên quý đến, tinh khí đầy; 24 tuổi thận khí điều hòa, thân thể cường tráng mạnh khỏe; 64 tuổi thận khí kém, tóc rụng, răng khô, lục phủ ngũ tạng đều suy yếu, thiên quý cạn nên râu tóc bạc, người mệt mỏi…”.

Thận âm và thận dương nương tựa vào nhau, chế ước lẫn nhau, giữ thế bình quân về âm dương. Nếu thận hư không có hiện tượng hàn hay nhiệt thì gọi là thận tinh hư hay thận khí hư. Nếu có hiện tượng nội nhiệt là do thận âm hư. Nếu có hiện tượng ngoại hàn (sợ lạnh, tay chân lạnh) là do thận dương hư.

1.2. Thận chủ về khí hóa nước

Thận khí có chức năng khí hóa nước, tức là đem nước do đồ ăn uống đưa tới cho các tổ chức cơ thể và bài tiết nước ra ngoài.

Sự chuyển hóa nước trong cơ thể do 3 tạng phụ trách đó là: Tạng tì vận hóa, hấp thu đưa lên phế. Phế túc giáng xuống thận, ở thận được khí hóa những chất trong (có ích) được đưa lên phế phân bố đi toàn thân, những chất đục được đưa xuống bàng quang thải ra ngoài.

Vì vậy trên lâm sàng, căn cứ vào vị trí trở ngại, thầy thuốc chữa chứng phù thũng ở tì, ở phế hay ở thận.

1.3. Thận chủ cốt tủy, thông với não, vinh nhuận ra tóc

Tinh được tàng trữ ở thận, tinh sinh tủy, tủy vào trong xương, nuôi dưỡng xương, nên gọi là thận chủ cốt sinh tủy. Nếu thận hư, làm sự phát dục của cơ thể giảm sút gây hiện tượng chậm mọc răng, chậm biết đi, xương mềm yếu,…

Tủy ở trong cột sống lên não, thận sinh tủy, nên gọi là thận thông với não, không ngừng bổ sung tinh tủy cho não. Thận hư (thường là do tiên thiên) làm não không phát triển, sinh ra các chứng: Trí tuệ chậm phát triển, đần độn, kém thông minh,…

Huyết do tinh sinh ra, tinh tàng trữ ở thận, mà tóc là sản phẩm “thừa ra” của huyết, được huyết nuôi dưỡng, vì vậy nói thận là căn nguyên sinh ra tóc. Sự thịnh suy của thận có quan hệ mật thiết với tóc. Như người bẩm sinh thận khí bất túc thì tóc mọc thưa thớt, thanh niên khỏe mạnh thì tóc tốt nhuận, người già thận khí yếu thì tóc bạc, rụng tóc,… Chính vì vậy mà nói thận vinh nhuận ra ở tóc.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lợi ích của các loại thảo mộc và gia vị quen thuộc

Lợi ích của các loại thảo mộc và gia vị quen thuộc

Các loại thảo mộc và gia vị được dùng hằng ngày với mục đích giúp món ăn ngon miệng hơn. Tuy nhiên, những gia vị này còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe hơn bạn nghĩ.
Nestlé ủng hộ tiếp cận công bằng với vaccine Covid-19 thông qua cơ chế COVAX

Nestlé ủng hộ tiếp cận công bằng với vaccine Covid-19 thông qua cơ chế COVAX

Tiếp nối các nỗ lực sát cánh cùng tuyến đầu phòng chống đại dịch Covid-19, nhân ngày Sức khoẻ Thế giới, ngày 7/4, tập đoàn Nestlé (Thụy Sỹ) công bố khoản đóng góp 2 triệu franc Thụy Sỹ (CHF), tương đương gần 49 tỷ đồng ủng hộ tiếp cận công bằng với vaccine Covid-19 thông qua cơ chế COVAX.
Vắc xin phòng Covid-19 đợt 2: Bắc Ninh là tỉnh đầu tiên thực hiện

Vắc xin phòng Covid-19 đợt 2: Bắc Ninh là tỉnh đầu tiên thực hiện

Tỉnh Bắc Ninh đã bắt đầu triển khai tiêm vắc xin phòng Covid-19 đợt 2 của chương trình Covax Facility cho 311 trường hợp trên địa bàn trong ngày 12/4. Trước đó, địa phương này đã kết thúc triển khai tiêm chủng đợt 1.
Hà Nội: Cứu sống nam thanh niên ngừng tuần hoàn, tím tái toàn thân

Hà Nội: Cứu sống nam thanh niên ngừng tuần hoàn, tím tái toàn thân

Nam thanh niên 26 tuổi ở Hà Nội nhập viện trong tình trạng ngừng tuần hoàn, đồng tử 2 bên giãn tối đa, phản xạ ánh sáng yếu, tím tái toàn thân, tiên lượng rất nặng.
Công ty Mediplantex bị phạt 220 triệu đồng, buộc tiêu hủy thuốc không đạt chất lượng

Công ty Mediplantex bị phạt 220 triệu đồng, buộc tiêu hủy thuốc không đạt chất lượng

Với 3 vi phạm trong sản xuất thuốc, Công ty cổ phần Dược Trung ương Mediplantex vừa bị xử phạt hành chính 220 triệu đồng.

Tin khác

Bệnh dễ gặp ở phổi và lời khuyên phòng bệnh từ bác sĩ

Bệnh dễ gặp ở phổi và lời khuyên phòng bệnh từ bác sĩ
Các bệnh về phổi là một trong những bệnh lí nguy hiểm hàng đầu. Do tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng nhiều, tuổi tác, các thói quen hút thuốc lá, cùng sự trỗi dậy của các virus gây bệnh đường hô hấp là những nguyên nhân chính gây các bệnh về phổi...

Trà Tang thầm, đồ uống dân gian độc đáo

Trà Tang thầm, đồ uống dân gian độc đáo
Tang thầm, hay còn gọi là tang thực, tang táo, tang quả, ô thầm, hắc thầm... là tên gọi dân dã của quả dâu chín, một thứ trái cây hết sức dung dị và rẻ tiền ở nông thôn. Vào khoảng chuyển từ mùa Xuân sang mùa Hạ, tang thầm được bày bán rộng rãi.

Bệnh viện FV tiêm vắc xin phòng dịch Covid-19 cho tuyến đầu chống dịch

Bệnh viện FV tiêm vắc xin phòng dịch Covid-19 cho tuyến đầu chống dịch
Từ 9/4 đến 12/4, Bệnh viện FV, TP Hồ Chí Minh tiến hành tiêm vắc xin phòng Covid-19 của AstraZeneca cho 146 bác sĩ, nhân viên thuộc tuyến đầu chống dịch ngay tại bệnh viện. FV là một trong số ít bệnh viện tư nhân đầu tiên được Bộ Y tế phân bổ vắc xin AstraZeneca để tiêm phòng cho các nhân viên thuộc nhóm nguy cơ cao.

Hà Nội: Thu hồi Viên ngậm Bổ phế chỉ khái lộ không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Hà Nội: Thu hồi Viên ngậm Bổ phế chỉ khái lộ không đạt tiêu chuẩn chất lượng
Sở Y tế Hà Nội vừa yêu cầu Công ty Cổ phần Dược phẩm Hà Nội và Công ty TNHH phát triển thương mại Hiệp Phát thu hồi triệt để lô thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng đối với Viên ngậm Bổ phế chỉ khái lộ (SĐK: VD-31662-19, số lô 202001, ngày sản xuất: 20/8/2020, HSD: 20/8/2023).

Tổng kết chương trình "Phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe người cao tuổi huyện Thường Tín"

Tổng kết chương trình "Phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe người cao tuổi huyện Thường Tín"
Ngày 10/4, Viện Nghiên cứu các vấn đề xã hội phối hợp với UBND huyện Thường Tín, TP Hà Nội và Công ty CP Dịch vụ Thương mại Ngọc Linh ASEAN tổ chức Hội nghị tổng kết chương trình phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe NCT năm 2020, triển khai nhiệm vụ năm 2021.

Chiều 9/4, thêm 14 ca Covid-19 nhập cảnh

Chiều 9/4, thêm 14 ca Covid-19 nhập cảnh
Chiều 9/4, Bộ Y tế công bố thêm 14 ca mắc mới Covid-19, đều là những ca được cách ly ngay sau nhập cảnh.
Xem thêm
Nestlé ủng hộ tiếp cận công bằng với vaccine Covid-19 thông qua cơ chế COVAX

Nestlé ủng hộ tiếp cận công bằng với vaccine Covid-19 thông qua cơ chế COVAX

Tiếp nối các nỗ lực sát cánh cùng tuyến đầu phòng chống đại dịch Covid-19, nhân ngày Sức khoẻ Thế giới, ngày 7/4, tập đoàn Nestlé (Thụy Sỹ) công bố ...
Vắc xin phòng Covid-19 đợt 2: Bắc Ninh là tỉnh đầu tiên thực hiện

Vắc xin phòng Covid-19 đợt 2: Bắc Ninh là tỉnh đầu tiên thực hiện

Tỉnh Bắc Ninh đã bắt đầu triển khai tiêm vắc xin phòng Covid-19 đợt 2 của chương trình Covax Facility cho 311 trường hợp trên địa bàn trong ngày 12/4. ...
Hà Nội: Cứu sống nam thanh niên ngừng tuần hoàn, tím tái toàn thân

Hà Nội: Cứu sống nam thanh niên ngừng tuần hoàn, tím tái toàn thân

Nam thanh niên 26 tuổi ở Hà Nội nhập viện trong tình trạng ngừng tuần hoàn, đồng tử 2 bên giãn tối đa, phản xạ ánh sáng yếu, tím tái ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Hít sặc là nguyên nhân thường gặp, gây nên tình trạng viêm phổi hít nặng và tử vong ở người cao tuổi. Đáng nói là tình trạng này dễ dàng ...
Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Tại lễ phat động chiến dịch khách sạn, nhà hàng không khói thuốc tại Hà Nội sáng 3/4, TS. Kidong Park, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới ...
Cứu sống thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, lời cảnh tỉnh cho giới trẻ

Cứu sống thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, lời cảnh tỉnh cho giới trẻ

Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh vừa cứu sống nam thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim. Theo Ths Hoàng Minh Quang, ...
Nước gạo lứt đỏ TH true RICE tiên phong 3 "không" tại Việt Nam

Nước gạo lứt đỏ TH true RICE tiên phong 3 "không" tại Việt Nam

Với tôn chỉ trân quý mẹ thiên nhiên, chắt lọc tinh túy từ đồng đất Việt để tạo nên những sản phẩm tốt cho sức khỏe, tháng 3/2021, Tập đoàn ...
Phiên bản di động