Cần bảo tồn và phát triển tốt các giống dược liệu

Chắc nhiều người công tác tai khu căn cứ kháng chiến Khu 5, nơi Bí thư Khu ủy kiêm Chính ủy Quân khu 5 Võ Chí Công sống khỏe mạnh và vượt qua những căn bệnh hiểm nghèo, trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt để lãnh đạo kháng chiến, một phần nhờ ở các vị thuốc “Giàng cho” của đồng bào dân tộc Khu 5. Không chỉ đồng chí Võ Chí Công mà các loại thuốc “Giàng cho” đó còn cứu sống nhiều thương binh, trong đó có bản thân tôi và bà con dân tộc bị bom B52 của địch gây thương tích. Nên khi cùng hai ông bạn già nhắc lại chuyện xưa, chuyện nay, tôi hồ hởi nói: “Đó là trách nhiệm của mỗi chung ta. Cha phải truyền cho con, ông phải truyền cho cháu. Không được để chết mang theo”.

Còn nhớ, cách đây 15 năm khi tôi về thăm lần thứ nhất, khi đang là đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội Cựu Thanh niên xung phong (TNXP) và Cố vấn Hiệp hội Dược liệu Việt Nam. Cụ Đinh Ui, nguyên cán bộ lãnh đạo Ban Dân tộc Khu 5 xúc động nhắc lại lời tâm tình của tôi với cán bộ địa phương về ý tưởng nung nấu là tìm mọi cách khuyến khích người dân trồng dược liệu, trong đó trước hết là hướng dẫn, giúp đỡ bà con dân tộc nắm vững kĩ thuật trồng, nuôi dưỡng, khai thác và bảo vệ nguồn giống các loại Dược liệu đặc hữu của địa phương, nhất là sâm Ngọc Linh, để bà con vừa “đói làm rau, đau làm thuốc” vừa để tăng thu nhập, thoát nghèo bền vững.

Tiếp theo, ông Nguyễn Văn Điền, nguyên Chủ tịch Ủy ban MTTQ và nguyên Chủ tịch Hội Cựu TNXP huyện Nam Trà My vui mừng cho biết thêm: Từ ý tưởng tâm huyết của lãnh đạo Trung ương Hội Cựu TNXP và Trung ương Hiệp hội Dược liệu Việt Nam, đồng thời cử cán bộ trực tiếp trao đổi với lãnh đạo huyện, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện đã thiết kế và đưa chương trình giảng dạy kĩ năng trồng dược liệu vào các trường học. Sau nhiều năm triển khai, đến nay nhiều trường đã có khu vườn thực nghiệm các cây dược liệu quý như: Sâm Ngọc Linh, quế, giảo cổ lam, đương quy, sa nhân tím, đinh lăng, bằng lăng, cúc vàng, tía tô, bạc hà,... Các trường có vườn cây thường xuyên tổ chức cho học sinh chăm bón cây, giúp các em biết kết hợp lí thuyết với thực hành, tích lũy kinh nghiệm để trồng và từng bước đi sâu nghiên cứu dược liệu. Ngoài hoạt động dạy và học tại vườn thực nghiệm, nhà trường tổ chức cho học sinh đi tham quan, học tập tại các phiên chợ sâm Ngọc Linh tổ chức trên địa bàn huyện. Sau các chuyến đi trực quan tại các phiên chợ và đến các vùng dược liệu đã được quy hoạch, được các doanh nghiệp đầu tư... cả học sinh lẫn thầy cô giáo đều nhận biết và hiểu sâu hơn về các loại dược liệu.

Chương trình “Giáo dục kĩ năng về trồng dược liệu dưới tán rừng” được thiết kế và triển khai phù hợp theo từng bậc học. Các trường căn cứ vào từng lứa tuổi, từng bậc học và thực tế điều kiện của trường để có cách truyền đạt phù hợp, linh hoạt giúp học sinh nhận biết hình thái, đặc tính, môi trường sinh trưởng của cây. Khi biết cách trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và sử dụng dược liệu sẽ thúc đẩy niềm vui, say mê cho các em tham gia trồng dược liệu, trước mắt nhằm thu nhập cho gia đình, về lâu dài và cơ bản là giúp cho học sinh có niềm tin vào định hướng nghề nghiệp khi học xong phổ thông.

Cùng với chương trình giáo dục kĩ năng về trồng dược liệu, hiện nay còn có đề án phát triển sâm Ngọc Linh và đang nỗ lực tiến hành triển khai nhân giống, di thực cây sâm từ đỉnh núi Ngọc Linh xuống các vùng thấp. Cùng với đó, địa phương còn có nhiều chính sách ưu đãi, khuyến khích các doanh nghiệp và người dân trồng dược liệu theo khoa học, chế biến theo chiều sâu để trở thành sản phẩm chất lượng cao, có giá trị lớn nhằm tăng thu nhập, giảm nghèo, tiến lên làm giàu bền vững. Điều đặc biệt vui mừng là hiện nay đã có hàng chục thanh niên trưởng thành từ các trường cao đẳng, đại học dược hoặc đi tiên phong khởi nghiệp cùng các doanh nghiệp đầu tư sản xuất kinh doanh dược liệu, có tâm huyết trao truyền kiến thức và kinh nghiệm cho các em học sinh.

Trang bị kiến thức và kĩ năng trồng dược liệu dưới tán rừng ở Nam Trà My là một sáng kiến nhằm góp phần định hướng cho học sinh về khởi nghiệp phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường xanh, đặc biệt là xây dựng lòng tin sâu sắc vào tương lai tươi sáng cho tuổi trẻ dân tộc, ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường phổ thông. Đây là một mô hình hay, ngành Giáo dục và Đào tạo và các địa phương nên vận dụng nhân rộng ra các trường có điều kiện phù hợp, trong cả nước.