Trong y học can thiệp thần kinh, “thời gian là não” không phải là khẩu hiệu mang tính minh họa. Đó là sự thật khắc nghiệt: mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào thần kinh có thể bị hủy hoại vĩnh viễn. Bởi vậy, chỉ số Puncture-to-Reperfusion (P2R)- thời gian từ chọc mạch đến tái thông, luôn được xem là thước đo năng lực của các trung tâm đột quỵ hàng đầu thế giới.
Theo nhiều công bố quốc tế, P2R nhanh nhất từng được ghi nhận chỉ khoảng 7 phút, tiệm cận giới hạn của kỹ thuật can thiệp hiện đại. Thế nhưng, mới đây, một ê-kíp can thiệp thần kinh của Bệnh viện Bạch Mai đã làm được điều tưởng như không thể: 6 phút.
Điều đặc biệt hơn, bệnh nhân là cụ ông 73 tuổi, có nhiều bệnh nền, đang điều trị nội trú tại Trung tâm Hô hấp - nhóm người bệnh vốn tiềm ẩn nguy cơ rất cao khi can thiệp mạch não. Thành công này không chỉ là dấu ấn của một ca cấp cứu, mà còn là minh chứng cho tầm vóc mới của y học can thiệp Việt Nam.
 |
| BSCKII Nguyễn Tất Thiện và e-kip đã chạy đua với thời gian để giành lại sự sống cho người bệnh |
Khoảnh khắc “điểm chín” của phản xạ nghề nghiệp
Trưa hôm đó, tại Trung tâm Điện quang can thiệp, BSCK II. Nguyễn Tất Thiện cùng ê-kíp vừa hoàn thành một ca dị dạng mạch não (AVM) vỡ phức tạp. Khi cả nhóm đang tranh thủ ăn nhanh để chuẩn bị cho ca phình mạch theo lịch, một tin nhắn khẩn xuất hiện trên nhóm nội viện.
Bệnh nhân nam 73 tuổi, đang điều trị tại Trung tâm Hô hấp, đột ngột liệt nửa người, rối loạn ý thức. Kết quả MRI nhanh chóng xác định: tắc động mạch thân nền - thể đột quỵ cực kỳ nguy hiểm, với tỷ lệ tử vong từ 80-90% nếu không tái thông kịp thời.
Không một cuộc họp, không một phút chần chừ. Chỉ ít giây sau, chỉ đạo được đưa ra ngắn gọn: Chuyển thẳng bệnh nhân sang phòng can thiệp.
13h28: Kim chọc mạch được đưa vào.
13h34: Huyết khối được lấy ra, dòng máu não được tái thông hoàn toàn.
P2R: 6 phút.
Kỳ tích của một hệ thống đa chuyên khoa
Trong giới can thiệp mạch não, con số này được xem là “khó tin”. Tại nhiều trung tâm đột quỵ lớn ở châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, P2R trung bình dao động 24- 40 phút; những ca xuất sắc nhất cũng chỉ khoảng 7-10 phút.
Việc một bệnh viện Việt Nam đạt mốc 6 phút cho thấy quy trình xử trí đột quỵ trong nước không chỉ tiệm cận, mà còn vượt qua một số chuẩn mực quốc tế.
Theo BS Nguyễn Tất Thiện, thành công không chỉ đến từ thao tác kỹ thuật hay kinh nghiệm phán đoán: “Trong khoảnh khắc đó, chúng tôi chỉ có một suy nghĩ là làm nhanh nhất có thể cho người bệnh. Có lúc cảm giác tay vẫn còn chậm hơn so với những gì đầu óc mong muốn”.
Quan trọng hơn cả là sự phối hợp như một dây chuyền hoàn chỉnh. Tại Trung tâm Hô hấp, nơi không phải tuyến đầu chuyên về đột quỵ, các bác sĩ đã nhận diện sớm dấu hiệu bất thường, kích hoạt báo động kịp thời.
Ngay sau đó, chuỗi phối hợp Hô hấp - Trung tâm Đột quỵ -Điện quang - Can thiệp thần kinh được kích hoạt. Mỗi đơn vị một nhiệm vụ, nhưng chung một mục tiêu: giành lại từng giây vàng cho người bệnh.
|
| E kip đã tạo ra kỷ lục mới trong y văn Từ lúc chọc mạch đến khi dòng máu tái thông chỉ với 6 phút |
Văn hóa “đồng đội”: không khẩu hiệu, mà là bản năng
PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai khẳng định: “Điểm mạnh lớn nhất của Bạch Mai không chỉ là công nghệ hay kỹ thuật cao, mà là sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa các chuyên khoa. Tất cả đều hướng về một mục tiêu: chăm sóc sức khỏe nhân dân bằng trí tuệ, trái tim và trách nhiệm”.
Theo GS.TS Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, yếu tố hệ thống chính là “chìa khóa vàng”: “Có chuyên gia giỏi là cần thiết, nhưng chưa đủ. Môi trường để họ cộng hưởng, phối hợp như một đội thực thụ mới quyết định thành công trong những ca bệnh phức tạp như tắc thân nền”.
Tại Bạch Mai, tinh thần làm việc nhóm không nằm trên khẩu hiệu mà là phản xạ nghề nghiệp. Khi báo động đột quỵ vang lên, toàn bộ hệ thống chuyển sang “chế độ chiến đấu”. Đằng sau những kỷ lục là những bữa ăn dang dở, những đêm trắng và những ca cấp cứu không hẹn trước.
Hy vọng sống cho người cao tuổi
Chỉ 5 phút sau tái thông, cụ ông 73 tuổi đã mở mắt, giao tiếp tốt, các dấu hiệu thần kinh cải thiện rõ rệt. Với ê-kíp, đó là khoảnh khắc xúc động nhưng không bất ngờ. Khi dòng máu được khơi thông sớm, não bộ vẫn còn nguyên cơ hội hồi phục.
Câu chuyện tại Bệnh viện Bạch Mai mang ý nghĩa đặc biệt với người cao tuổi - nhóm đối tượng có nguy cơ đột quỵ cao nhất, cho thấy, nếu được phát hiện sớm và can thiệp kịp thời, đột quỵ không đồng nghĩa với án tử.
Khẳng định vị thế y học Việt Nam
Kỷ lục 6 phút rồi sẽ có thể bị phá vỡ, thậm chí bởi chính Bạch Mai. Nhưng giá trị bền vững nằm ở tinh thần không bỏ lỡ một giây vàng, sự sẵn sàng 24/7 và văn hóa trách nhiệm của người làm nghề.
Đó chính là “chuẩn Bạch Mai” đang góp phần viết tiếp hành trình hội nhập, khẳng định vị thế của y học Việt Nam trên bản đồ thế giới, đồng thời mang lại niềm tin vững chắc cho hàng triệu người cao tuổi và gia đình họ.
