Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 20)

Trong kì trước chúng ta cùng tìm hiểu về sự giống và khác nhau giữa tạng Phế, phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Phổi, Đại tràng trong Y học hiện đại . Kỳ này sẽ cùng tìm hiểu xem khi tạng Phế có bệnh sẽ có những biểu hiện gì?...
D. Công năng tạng Phế với sức khỏe con người

6. Bệnh lí tạng Phế

6.1. Phế âm hư

Phế âm hư do mắc bệnh lâu ngày, hay bệnh mới mắc làm tổn thương đến phế âm. Cũng có thể do Thận âm hư dẫn đến Phế âm hư. Phế âm hư có thể chia thành hai loại đó là Phế âm hư (đơn thuần) và âm hư hỏa vượng.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Phế âm hư:

Nếu phế âm hư: Bệnh nhân ho ngày càng nặng, ho khan, không có đờm, hoặc nếu có đờm thì đờm ít mà dính, họng khô ngứa, người gầy, chất lưỡi hơi đỏ, ít tân dịch, mạch tế vô lực.

Nếu âm hư hỏa vượng: Ngoài các triệu chứng của phế âm hư kể trên, bệnh nhân còn có thêm các triệu chứng khác như ho ra máu, miệng khô khát, sốt hoặc cảm giác nóng, sốt về chiều, lòng bàn tay nóng, ra mồ hôi trộm, táo bón, nước tiểu sẫm màu, chất lưỡi đỏ, mạch tế sác.

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 20)

Bệnh cảnh Y học hiện đại thường gặp tương quan với chứng phế âm hư như là:

Lao phổi.

Ung thư phế quản - phổi.

Pháp trị chứng phế âm hư:

Phế âm hư (đơn thuần) dùng pháp: Tư âm dưỡng phế.

Âm hư hỏa vượng dùng pháp: Tư âm giáng hỏa.

6.2. Phế khí hư:

Phế khí hư là do ho lâu ngày làm tổn thương phế khí, do tì hư không vận hóa đồ tinh vi của thủy cốc lên làm phế khí hư. Ngoài ra, tâm, thận khí hư cũng sẽ ảnh hưởng đến phế khí.

Biểu hiện lâm sàng của chứng phế khí hư đó là: Ho không có sức, thở ngắn, ngại nói, tiếng nói nhỏ, người mệt mỏi vô lực, tự ra mồ hôi, sắc mặt trắng bệch, chất lưỡi nhạt, mạch hư nhược.

Bệnh cảnh Y học hiện đại thường gặp tương quan với chứng phế khí hư như là:

Hen phế quản mạn nặng.

Suy hô hấp mạn.

Khí Phế thũng.

Lao phổi.

Pháp điều trị chứng Phế khí hư đó là: Bổ ích phế khí.

6.3. Phong hàn thúc phế

Nguyên nhân của chứng phong hàn thúc phế đó là do phong hàn tà xâm nhập làm cho phế khí không tuyên phát - túc giáng được mà sinh ra bệnh.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Phong hàn thúc phế bao gồm: Bệnh nhân ho, tiếng ho mạnh, có khi suyễn, đờm loãng trắng dễ khạc, miệng không khát, chảy nước mũi, sợ lạnh, đau mình mẩy, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch phù khẩn.

Phương pháp điều trị chứng Phong hàn thúc phế đó là: Tán hàn tuyên phế.

6.4. Phong nhiệt phạm phế:

Nguyên nhân của chứng Phong nhiệt phạm phế đó là do phong nhiệt tà xâm nhập vào, làm cho phế khí không tuyên phát được mà sinh bệnh.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Phong nhiệt phạm phế bao gồm: Bệnh ho có đờm, đờm vàng dính khó khạc, có khi ho khạc ra đờm dính máu, miệng khô, thích uống nước, chảy nước mũi đục, đau họng, đầu lưỡi đỏ, mạch phù sác.

Phương pháp điều trị chứng Phong nhiệt phạm phế đó là: Thanh nhiệt tuyên phế.

6.5. Đàm trọc làm trở ngại phế

Nguyên nhân của chứng Đàm trọc làm trở ngại phế đó là do đàm thấp xâm nhập vào phế, khiến cho phế mất khả năng tuyên phát và túc giáng, từ đó sinh ra bệnh.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Đàm trọc làm trở ngại phế bao gồm: Bệnh nhân ho nhiều đờm, đờm trắng dễ khạc, bệnh nhân khò khè tức ngực, rêu lưỡi vàng trắng dày, mạch hoạt.

Nếu là hàn thấp thì bệnh nhân sợ lạnh, đờm loãng, khi gặp lạnh bệnh càng tăng. Nếu thấp tà ngưng lại ở phế sẽ xuất hiện các chứng ngực sườn đầy tức, ho, đau ngực, rêu lưỡi trắng mỏng.

Phương pháp điều trị chứng Đàm trọc làm trở ngại phế đó là: Táo thấp hóa đàm.

7. Bệnh lí phủ Đại trường

7.1. Đại trường thấp nhiệt

Chứng đại trường thấp nhiệt thường hay gặp vào mùa Thu, gây hội chứng lị và ỉa chảy nhiễm khuẩn.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Đại trường thấp nhiệt bao gồm: Đau bụng, đi lị, mót rặn, đại tiện ra máu mũi, cảm giác nóng rát ở hậu môn, nước tiểu đỏ ngắn, rêu lưỡi vàng dày, mạch huyền hoạt mà sác.

Phương pháp điều trị chứng Đại trường thấp nhiệt đó là: Thanh nhiệt trừ thấp, hành khí.

7.2. Táo bón do dịch đại trường giảm

Nguyên nhân của chứng táo bón do dịch đại trường giảm đó là do nhiệt kết bên trong làm cho vị âm hư, dịch đại trường giảm. Chứng bệnh này hay gặp ở người già, phụ nữ sau khi sinh và những người bị bệnh có sốt cao.

Biểu hiện lâm sàng của chứng táo bón do dịch đại trường giảm bao gồm: Đại tiện táo khô, khó đi ngoài, nhiều ngày đi một lần, kèm thêm hoa mắt, hôi miệng, mạch sáp hay tế, chất lưỡi đỏ, ít tân dịch, rêu lưỡi vàng khô.

Phương pháp điều trị chứng táo bón do dịch đại trường giảm đó là: Nhuận trường, thông tiện.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bộ Y tế thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19

Bộ Y tế thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19

Chiều ngày 17/4, Bộ Y tế đã có thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19 khẳng định: Việc xem xét, phê duyệt có điều kiện vắc xin cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19 được Bộ Y tế thực hiện theo đúng quy định.
Hà Nội: Thực đơn tại 2 trường học có nhiều học sinh ngộ độc nhập viện

Hà Nội: Thực đơn tại 2 trường học có nhiều học sinh ngộ độc nhập viện

Theo Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, trong thực đơn bán trú bữa trưa và bữa phụ buổi chiều tại 2 trường học Isaac Newton, Pascal (Bắc Từ Liêm, Hà Nội) có 2 món thức ăn gồm: cá filebasa chiên bơ và pizza nhân xúc xích nghi ngờ là nguyên nhân khiến nhiều học sinh ngộ độc nhập viện.
Vụ bay lắc tại BV Tâm thần: Giám đốc tự nhận mức kỷ luật khiển trách

Vụ bay lắc tại BV Tâm thần: Giám đốc tự nhận mức kỷ luật khiển trách

Tại cuộc họp kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo Bệnh viện Tâm thần Trung ương I sau vụ bệnh nhân có tiền sử bệnh tâm thần "bay lắc", mua bán, sử dụng ma túy ngay trong bệnh viện, ông Vương Văn Tịnh, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương I đề xuất nhận mức kỷ luật là khiển trách.
Bộ Y tế “không được phép để bất cứ liều vắc xin nào phải huỷ do không tổ chức tiêm được”

Bộ Y tế “không được phép để bất cứ liều vắc xin nào phải huỷ do không tổ chức tiêm được”

Bộ Y tế yêu cầu các tỉnh/thành phố hoàn thành tiêm chủng vắc xin COVID-19 của COVAX trước ngày 5/5; địa phương nào không tổ chức tiêm hết, Bộ Y tế sẽ thu hồi
Chữa bệnh bằng ẩm thực liệu pháp Nam y

Chữa bệnh bằng ẩm thực liệu pháp Nam y

Ẩm thực liệu pháp là phương pháp cơ bản, đơn giản không chỉ đơn thuần có tác dụng bổ dưỡng nâng cao, điều hòa sức khỏe, chống mệt mỏi... cho con người mà còn góp phần phòng ngừa, điều trị bệnh tật, đặc biệt đối với NCT...

Tin khác

TP Hồ CHí Minh: Phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2021

TP Hồ CHí Minh: Phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2021
Để tăng cường công tác thông tin, truyền thông chính xác, kịp thời, toàn diện, có trách nhiệm, trung thực các vấn đề liên quan đến an toàn thực phẩm; đề cao vai trò, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong việc thực thi pháp luật về an toàn thực phẩm, sáng 15/4, Ban Quản lý an toàn thực phẩm thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tuyên truyền phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2021.

Chung tay vì một cộng đồng khỏe mạnh hơn

Chung tay vì một cộng đồng khỏe mạnh hơn
Ngày 15/4, tại Hà Nội, Hội Giáo dục chăm sóc sức khỏe cộng đồng (VACHE) phối hợp với Hội Người cao tuổi Việt Nam, Viện Phát triển sức khỏe cộng đồng Ánh sáng (LIGHT) và các nhà tài trợ tổ chức Chương trình tọa đàm “2021 - sự thay đổi vì một cộng đồng khỏe mạnh hơn”.

Những quan niệm sai lầm khi dùng đông y trị liệu bất lực

Những quan niệm sai lầm khi dùng đông y trị liệu bất lực
Thường thì, khi lâm vào trạng thái bất lực ở các mức độ khác nhau, cánh “mày râu” hay tìm đến đông y để tư vấn và trị liệu. Đó là một thói quen tốt, bởi lẽ trong lĩnh vực này các biện pháp của y học cổ truyền tỏ ra có nhiều thế mạnh. Nhưng, điều đáng nói ở đây là, nhiều khi cả thầy thuốc và người bệnh đều bị mắc phải những quan niệm sai lầm không đáng có, từ đó dẫn đến hậu quả người bệnh thì “tiền mất tật mang”, còn thầy thuốc thì suy giảm uy tín. Vậy, những sai lầm đó là gì?

Xử phạt Công ty TNHH Doctor Beauty

Xử phạt Công ty TNHH Doctor Beauty
Quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi thực hiện quảng cáo theo quy định, Công ty TNHH Doctor Beauty vừa bị xử phạt.

Lợi ích của các loại thảo mộc và gia vị quen thuộc

Lợi ích của các loại thảo mộc và gia vị quen thuộc
Các loại thảo mộc và gia vị được dùng hằng ngày với mục đích giúp món ăn ngon miệng hơn. Tuy nhiên, những gia vị này còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe hơn bạn nghĩ.
Xem thêm
Bộ Y tế thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19

Bộ Y tế thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19

Chiều ngày 17/4, Bộ Y tế đã có thông tin về tiếp nhận và phê duyệt hồ sơ nhập vắc xin phòng COVID-19 khẳng định: Việc xem xét, phê duyệt ...
Vụ bay lắc tại BV Tâm thần: Giám đốc tự nhận mức kỷ luật khiển trách

Vụ bay lắc tại BV Tâm thần: Giám đốc tự nhận mức kỷ luật khiển trách

Tại cuộc họp kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo Bệnh viện Tâm thần Trung ương I sau vụ bệnh nhân có tiền sử bệnh tâm thần "bay lắc", mua bán, ...
Tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19 an toàn, góp phần đẩy lùi đại dịch

Tiêm chủng vắc xin phòng Covid-19 an toàn, góp phần đẩy lùi đại dịch

Tối 15/4, Bộ Y tế cùng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc (UNICEF) đã có thông cáo báo chí chung khẳng định ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Bác sĩ hướng dẫn phòng ngừa hít sặc ở người cao tuổi

Hít sặc là nguyên nhân thường gặp, gây nên tình trạng viêm phổi hít nặng và tử vong ở người cao tuổi. Đáng nói là tình trạng này dễ dàng ...
Hà Nội: Thực đơn tại 2 trường học có nhiều học sinh ngộ độc nhập viện

Hà Nội: Thực đơn tại 2 trường học có nhiều học sinh ngộ độc nhập viện

Theo Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, trong thực đơn bán trú bữa trưa và bữa phụ buổi chiều tại 2 trường học Isaac Newton, Pascal (Bắc Từ ...
Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Gần 6.000 người chết vì hít khói thuốc thụ động mỗi năm

Tại lễ phat động chiến dịch khách sạn, nhà hàng không khói thuốc tại Hà Nội sáng 3/4, TS. Kidong Park, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới ...
Cứu sống thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, lời cảnh tỉnh cho giới trẻ

Cứu sống thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim cấp, lời cảnh tỉnh cho giới trẻ

Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh vừa cứu sống nam thanh niên 31 tuổi bị nhồi máu cơ tim. Theo Ths Hoàng Minh Quang, ...
Phiên bản di động