Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 20)

Trong kì trước chúng ta cùng tìm hiểu về sự giống và khác nhau giữa tạng Phế, phủ Đại trường trong Y học cổ truyền và Phổi, Đại tràng trong Y học hiện đại . Kỳ này sẽ cùng tìm hiểu xem khi tạng Phế có bệnh sẽ có những biểu hiện gì?...
D. Công năng tạng Phế với sức khỏe con người

6. Bệnh lí tạng Phế

6.1. Phế âm hư

Phế âm hư do mắc bệnh lâu ngày, hay bệnh mới mắc làm tổn thương đến phế âm. Cũng có thể do Thận âm hư dẫn đến Phế âm hư. Phế âm hư có thể chia thành hai loại đó là Phế âm hư (đơn thuần) và âm hư hỏa vượng.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Phế âm hư:

Nếu phế âm hư: Bệnh nhân ho ngày càng nặng, ho khan, không có đờm, hoặc nếu có đờm thì đờm ít mà dính, họng khô ngứa, người gầy, chất lưỡi hơi đỏ, ít tân dịch, mạch tế vô lực.

Nếu âm hư hỏa vượng: Ngoài các triệu chứng của phế âm hư kể trên, bệnh nhân còn có thêm các triệu chứng khác như ho ra máu, miệng khô khát, sốt hoặc cảm giác nóng, sốt về chiều, lòng bàn tay nóng, ra mồ hôi trộm, táo bón, nước tiểu sẫm màu, chất lưỡi đỏ, mạch tế sác.

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 20)

Bệnh cảnh Y học hiện đại thường gặp tương quan với chứng phế âm hư như là:

Lao phổi.

Ung thư phế quản - phổi.

Pháp trị chứng phế âm hư:

Phế âm hư (đơn thuần) dùng pháp: Tư âm dưỡng phế.

Âm hư hỏa vượng dùng pháp: Tư âm giáng hỏa.

6.2. Phế khí hư:

Phế khí hư là do ho lâu ngày làm tổn thương phế khí, do tì hư không vận hóa đồ tinh vi của thủy cốc lên làm phế khí hư. Ngoài ra, tâm, thận khí hư cũng sẽ ảnh hưởng đến phế khí.

Biểu hiện lâm sàng của chứng phế khí hư đó là: Ho không có sức, thở ngắn, ngại nói, tiếng nói nhỏ, người mệt mỏi vô lực, tự ra mồ hôi, sắc mặt trắng bệch, chất lưỡi nhạt, mạch hư nhược.

Bệnh cảnh Y học hiện đại thường gặp tương quan với chứng phế khí hư như là:

Hen phế quản mạn nặng.

Suy hô hấp mạn.

Khí Phế thũng.

Lao phổi.

Pháp điều trị chứng Phế khí hư đó là: Bổ ích phế khí.

6.3. Phong hàn thúc phế

Nguyên nhân của chứng phong hàn thúc phế đó là do phong hàn tà xâm nhập làm cho phế khí không tuyên phát - túc giáng được mà sinh ra bệnh.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Phong hàn thúc phế bao gồm: Bệnh nhân ho, tiếng ho mạnh, có khi suyễn, đờm loãng trắng dễ khạc, miệng không khát, chảy nước mũi, sợ lạnh, đau mình mẩy, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch phù khẩn.

Phương pháp điều trị chứng Phong hàn thúc phế đó là: Tán hàn tuyên phế.

6.4. Phong nhiệt phạm phế:

Nguyên nhân của chứng Phong nhiệt phạm phế đó là do phong nhiệt tà xâm nhập vào, làm cho phế khí không tuyên phát được mà sinh bệnh.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Phong nhiệt phạm phế bao gồm: Bệnh ho có đờm, đờm vàng dính khó khạc, có khi ho khạc ra đờm dính máu, miệng khô, thích uống nước, chảy nước mũi đục, đau họng, đầu lưỡi đỏ, mạch phù sác.

Phương pháp điều trị chứng Phong nhiệt phạm phế đó là: Thanh nhiệt tuyên phế.

6.5. Đàm trọc làm trở ngại phế

Nguyên nhân của chứng Đàm trọc làm trở ngại phế đó là do đàm thấp xâm nhập vào phế, khiến cho phế mất khả năng tuyên phát và túc giáng, từ đó sinh ra bệnh.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Đàm trọc làm trở ngại phế bao gồm: Bệnh nhân ho nhiều đờm, đờm trắng dễ khạc, bệnh nhân khò khè tức ngực, rêu lưỡi vàng trắng dày, mạch hoạt.

Nếu là hàn thấp thì bệnh nhân sợ lạnh, đờm loãng, khi gặp lạnh bệnh càng tăng. Nếu thấp tà ngưng lại ở phế sẽ xuất hiện các chứng ngực sườn đầy tức, ho, đau ngực, rêu lưỡi trắng mỏng.

Phương pháp điều trị chứng Đàm trọc làm trở ngại phế đó là: Táo thấp hóa đàm.

7. Bệnh lí phủ Đại trường

7.1. Đại trường thấp nhiệt

Chứng đại trường thấp nhiệt thường hay gặp vào mùa Thu, gây hội chứng lị và ỉa chảy nhiễm khuẩn.

Biểu hiện lâm sàng của chứng Đại trường thấp nhiệt bao gồm: Đau bụng, đi lị, mót rặn, đại tiện ra máu mũi, cảm giác nóng rát ở hậu môn, nước tiểu đỏ ngắn, rêu lưỡi vàng dày, mạch huyền hoạt mà sác.

Phương pháp điều trị chứng Đại trường thấp nhiệt đó là: Thanh nhiệt trừ thấp, hành khí.

7.2. Táo bón do dịch đại trường giảm

Nguyên nhân của chứng táo bón do dịch đại trường giảm đó là do nhiệt kết bên trong làm cho vị âm hư, dịch đại trường giảm. Chứng bệnh này hay gặp ở người già, phụ nữ sau khi sinh và những người bị bệnh có sốt cao.

Biểu hiện lâm sàng của chứng táo bón do dịch đại trường giảm bao gồm: Đại tiện táo khô, khó đi ngoài, nhiều ngày đi một lần, kèm thêm hoa mắt, hôi miệng, mạch sáp hay tế, chất lưỡi đỏ, ít tân dịch, rêu lưỡi vàng khô.

Phương pháp điều trị chứng táo bón do dịch đại trường giảm đó là: Nhuận trường, thông tiện.

BS Đỗ Nam Khánh & BS YHCT Nguyễn Mạnh Linh

Theo dòng sự kiện

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Chuyên gia luận về điều trị ung thư bằng y học cổ truyền

Chuyên gia luận về điều trị ung thư bằng y học cổ truyền

Ung thư là căn bệnh vô cùng nguy hiểm và đáng sợ, đặc trưng bởi khả năng xâm lấn, lây lan đến các bộ phận của cơ thể. Ung thư nếu không phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh sẽ tử vong nhanh chóng…
Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Khi mang thai, có người mẹ nào lại không mong muốn sinh hạ được đứa con lành lặn, khoẻ mạnh và chính bản thân mình cũng có đủ sức để “vượt cạn” và nuôi con? Bởi vậy, ngoài việc ăn uống đủ về lượng và tốt về chất, tâm lí chung của các thai phụ là rất muốn được bồi bổ thêm bằng thuốc, trong đó có các thuốc bổ của y học cổ truyền.
Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Theo hướng dẫn tạm thời về chuyên môn y tế của Bộ Y tế thực hiện Nghị quyết số 128/NQ-CP Quy định tạm thời "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19", những người đã tiêm vaccine hoặc khỏi COVID-19 chỉ cần xét nghiệm khi có yêu cầu hoặc từ vùng có dịch cấp độ 4.
Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Hiện nay quá trình già hóa trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng. Sự phát triển của khoa học kĩ thuật công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực y khoa, đã giúp con người có cuộc sống tốt hơn và kéo dài tuổi thọ. Để có tuổi già khỏe mạnh, bên cạnh việc đảm bảo sức khỏe về thể chất, chăm lo cho sức khỏe tinh thần cũng vô cùng quan trọng.
Lần đầu tiên thay thế thành công xương khớp nhân tạo in 3D cho bệnh nhân khuyết tật suốt 18 năm

Lần đầu tiên thay thế thành công xương khớp nhân tạo in 3D cho bệnh nhân khuyết tật suốt 18 năm

Thay xương khớp nhân tạo in 3D đã từng bước được ứng dụng thành công, cứu sống và bảo tồn chi thể cho nhiều ca ung thư xương tại Việt Nam. Nhưng vừa qua, lần đầu tiên công nghệ này được ứng dụng để thay thế đoạn xương đùi và khớp gối cho một người phụ nữ khuyết tật mất đoạn xương và thoái hóa khớp kèm theo biến dạng, co rút phần mềm suốt 18 năm nay.

Tin khác

Thực phẩm tốt và các hoạt động nâng cao sức khỏe NCT

Thực phẩm tốt và các hoạt động nâng cao sức khỏe NCT
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hợp lí, người cao tuổi (NCT) cần xây dựng đời sống tinh thần khỏe mạnh để nâng cao sức khỏe và tuổi thọ.

Chìa khóa giúp trẻ tăng đề kháng, ít ốm vặt cho năm học mới

Chìa khóa giúp trẻ tăng đề kháng, ít ốm vặt cho năm học mới
Chế độ ăn khoa học, lành mạnh, cung cấp đủ năng lượng, đạm, vitamin, chất khoáng, lợi khuẩn giúp trẻ tăng đề kháng và khỏe mạnh, học tập tốt hơn.

Những vấn đề tim mạch có thể gặp sau khi mắc Covid-19

Những vấn đề tim mạch có thể gặp sau khi mắc Covid-19
Sau khi mắc Covid-19 có những vấn đề gì xảy ra với tim mạch không, chúng liên quan gì đến nhau? Đó là vấn đề quan tâm của nhiều người. Bài viết của TS.BS Phạm Như Hùng, Tổng Thư kí Hội Tim mạch can thiệp Việt Nam sẽ làm rõ vấn đề này...

Người bệnh không phải chi trả xét nghiệm Covid-19 khi đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế công lập

Người bệnh không phải chi trả xét nghiệm Covid-19 khi đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế công lập
Ngay sau khi Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 6665/VPCP-KGVX ngày 20/9/2021 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam xem xét, có thông tin rõ ràng, đồng thời chấn chỉnh việc thực hiện chưa đúng quy định (nếu có) của các cơ sở y tế, ngày 28/9/2021, Bộ Y tế tiếp tục có Công văn số 8157/BYT-KHTC đề nghị Sở Y tế các tỉnh/thành phố thuộc Trung ương; các cơ sở y tế thuộc Bộ Y tế; Y tế các bộ, ngành; các cơ sở y tế tư nhân nghiêm túc chấn chỉnh việc thực hiện thu dịch vụ xét nghiệm Covid-19.

Thứ trưởng Bộ Y tế: Tỷ lệ mắc các rối loạn tâm thần trong đại dịch COVID-19 gia tăng

Thứ trưởng Bộ Y tế: Tỷ lệ mắc các rối loạn tâm thần trong đại dịch COVID-19 gia tăng
Các rối loạn tâm thần trong đại dịch COVID-19 gia tăng đáng kể như tỷ lệ mắc rối loạn trầm cảm (31,4%), rối loạn lo âu (31,9%) và rối loạn giấc ngủ (41,1%).
Xem thêm
Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Bộ Y tế: Không chỉ định xét nghiệm đối với việc đi lại của người dân

Theo hướng dẫn tạm thời về chuyên môn y tế của Bộ Y tế thực hiện Nghị quyết số 128/NQ-CP Quy định tạm thời "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19", những người đã tiêm vaccine hoặc khỏi COVID-19 chỉ cần xét nghiệm khi có yêu cầu hoặc từ vùng có dịch cấp độ 4.
Lần đầu tiên thay thế thành công xương khớp nhân tạo in 3D cho bệnh nhân khuyết tật suốt 18 năm

Lần đầu tiên thay thế thành công xương khớp nhân tạo in 3D cho bệnh nhân khuyết tật suốt 18 năm

Thay xương khớp nhân tạo in 3D đã từng bước được ứng dụng thành công, cứu sống và bảo tồn chi thể cho nhiều ca ung thư xương tại Việt Nam. Nhưng vừa qua, lần đầu tiên công nghệ này được ứng dụng để thay thế đoạn xương đùi và khớp gối cho một người phụ nữ khuyết tật mất đoạn xương và thoái hóa khớp kèm theo biến dạng, co rút phần mềm suốt 18 năm nay.
Giải Nobel Y học năm 2021 vinh danh hai nhà khoa học người Mỹ David Julius và Ardem Patapoutian

Giải Nobel Y học năm 2021 vinh danh hai nhà khoa học người Mỹ David Julius và Ardem Patapoutian

Chiều 4/10 (theo giờ Hà Nội), Giải Nobel Y học năm 2021 đã được trao cho hai nhà sinh học người Mỹ David Julius và Ardem Patapoutian, để tôn vinh những phát hiện của họ về cơ chế thụ cảm nhiệt độ và xúc giác.
Ứng dụng di động “S-Health” đầu tiên về chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi

Ứng dụng di động “S-Health” đầu tiên về chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi

Ngày 29/9, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) phối hợp với Bộ Y tế công bố chính thức ứng dụng di động S-Health, một nền tảng mới được thiết kế đặc biệt dành chăm sóc sức khỏe từ xa cho người cao tuổi, một trong trong những nhóm dân số dễ bị tổn thương nhất trong xã hội, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp và ứng phó nhân đạo.
Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Người cao tuổi cẩn trọng với những bệnh nguy hiểm thường gặp

Khi tuổi càng cao, nhiều chức năng của cơ thể bị suy giảm và sức khỏe yếu dần. Do đó, người cao tuổi dễ mắc bệnh và những bệnh mãn tính thường hay tái phát. Dưới đây là một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi.
Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Cảnh báo các yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh ung thư đại trực tràng

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ung thư đại trực tràng xếp thứ 3 trong số các bệnh ung thư phổ biến ở nam giới và xếp thứ hai ở nữ. Hầu hết bệnh ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu có những dấu hiệu sớm nhưng không được chú ý. Vì vậy, nhiều trường hợp chẩn đoán, phát hiện bệnh khi đã tiến triển đến giai đoạn muộn, gây khó khăn trong việc điều trị, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh.
Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Phụ nữ mang thai có nên dùng thuốc bổ đông y?

Khi mang thai, có người mẹ nào lại không mong muốn sinh hạ được đứa con lành lặn, khoẻ mạnh và chính bản thân mình cũng có đủ sức để “vượt cạn” và nuôi con? Bởi vậy, ngoài việc ăn uống đủ về lượng và tốt về chất, tâm lí chung của các thai phụ là rất muốn được bồi bổ thêm bằng thuốc, trong đó có các thuốc bổ của y học cổ truyền.
Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Hiện nay quá trình già hóa trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng
Thực phẩm tốt và các hoạt động nâng cao sức khỏe NCT

Thực phẩm tốt và các hoạt động nâng cao sức khỏe NCT

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hợp lí, người cao tuổi (NCT) cần xây dựng đời sống tinh thần khỏe mạnh để nâng cao sức khỏe và tuổi thọ.
Phiên bản di động