Chiếc bánh chưng nội gói

Cứ đến những ngày áp Tết, lòng tôi lại chộn rộn nhớ ông bà, cha mẹ, đặc biệt là nội. Nội tên là Nguyễn Đức Chương, quê ở làng Sòi, xã Phúc Khánh, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.
Bà nội mất sớm, nội ở vậy nuôi bố tôi, quán xuyến mọi việc trong gia đình. Bố tôi kể, khi bà đỡ vừa lôi tôi ra khỏi bụng mẹ rồi phát vào mông một cái để tôi cất tiếng khóc trào đời, tắm rửa cho tôi bằng nước ấm xong, nội đã đến ôm tôi vào lòng. Nội trầm tính nhưng cũng reo lên: “Thằng cháu đích tôn của ông đây rồi. Nội khóc!”. Nhà không có ruộng, bố mẹ đi làm thuê làm mướn quanh năm. Cả tuổi thơ tôi được nội chăm bẵm. Nội để lại trong tôi nhiều ấn tượng, nhất là khi được nhìn nội gói bánh chưng Tết.

Ngày ấy, những ngày cuối tháng 1 dương lịch, đầu tháng Chạp âm lịch, khi Tết mới chỉ thấp thoáng trong câu chuyện của mấy bà đi chợ phiên qua ngõ, nội đã vác búa chim đến những gia đình trồng nhiều tre xin những gốc cằn cỗi, hoặc gốc cây to đã chết đánh về phơi làm củi. Củi khô, nội dự tính vừa đủ để luộc bánh, còn lại chia cho mấy nhà lân cận. Nội bảo: “Bánh chưng phải nấu bằng củi gộc mới rền.”

Chiếc bánh chưng nội gói

Quê tôi lúc ấy, dù nghèo mấy nhưng cứ đến ngày 25, 26… tháng Chạp là đã chuẩn bị gói bánh chưng. Nhà tôi cũng vậy, nội vo gạo nếp thật sạch, ngâm kĩ, vớt ra để ráo nước, xóc muối. Nhìn giá gạo nếp trắng ngần tôi nhớ thúng bông mới bật để làm chăn của nhà ông Phó lí cùng xóm… Đậu xanh được đồ kĩ, xát sạch vỏ, giã tơi. Nhân bánh là những miếng thịt mỡ thái to bản ướp với muối và hạt tiêu. Tất cả được bày trên chiếc chiếu mới nhất, sach sẽ nhất. Nội ngồi giữa, xúc một bát gạo, gạt trên miệng bát rồi đổ rào vào lá dong, vốc thêm mấy vốc đậu đổ lên trên gạo, san đều ra rồi đặt mấy miếng nhân vào, lại phủ lên trên một lớp đậu rồi trên đậu một lớp gạo nữa, sau đó cầm ngọn và cuống tờ lá dong rộng khổ ở giữa xô đi xô lại để cho gạo lọt cả vào trong rồi bẻ gập xuống và buộc lạt.

Trước khi gói bánh chưng nội tự tay lột lấy lạt. Nội bảo: “Lạt mềm buộc chặt.” lạt gói bánh chưng càng phải mềm và đều khi buộc mới đánh cho ra góc và ghì chặt được”. Khi buộc ba chiếc lạt trên nền lá dong xanh tươi, bàn tay nội chai sần, thô ráp thế mà lại lướt như đánh đàn trên phiến lá dong xanh mướt. Nháy mắt ba chiếc lạt đã kẻ thành những ô vuông đều đặn. Không cần khuôn mà cái nào cái ấy đều tăm tắp. Đứng xem nội gói bánh chưng ai cũng xuýt xoa khen. Và đã thành thông lệ, năm nào nội cũng đi gói bánh chưng Tết cho những gia đình thân cận trong xóm ngoài làng đến khuya mới về.

Ngày ấy ở làng quê, người ta thường luộc bánh chưng bằng nồi đồng điếu 30 (nồi gò bằng đồng điếu, tương đương với 30 lít nước bây giờ). Do không phải gia đình nào cũng có nồi 30 nên nhiều khi hai ba nhà phải chờ nhau, thậm chí luộc chung. Đêm 29, hoặc 30 Tết ngồi canh bánh chưng được nghe nội kể về sự tích bánh chưng, bánh dày. Bánh chưng có từ đời Hùng Vương thứ 18 thông qua câu chuyện chàng Lang Liêu hiếu nghĩa. Theo nội hồi ấy, những cậu bé cô bé cạo trọc đầu chỉ để hai trái đào trên đầu mà nội biết qua những bức tranh dân gian cũng sốt ruột chờ mong có được chiếc bánh chưng gù bé tí tẹo như chúng tôi đang ngồi chờ bên bếp lửa bập bùng, tí tách hôm nay. Bánh chưng gù cũng được gói công phu nhưng bằng gạo và nhân dư thừa do người lớn cố ý bớt lại.

Đến bây giờ tôi vẫn không thể giải thích hết tại sao chiếc bánh nho nhỏ bằng chiếc bánh chưng vuông vuông bán ngoài quán nước ngày nay thôi nhưng hấp dẫn bọn trẻ đến kì lạ, khiến chúng tôi phải thức thâu đêm chờ. Có năm không thức được tôi gục vào lòng nội ngủ đến khi vớt bánh, nội đánh thức mới dậy. Sáng sớm cầm chiếc bánh chưng gù trong tay, tôi chạy đi khoe và cũng để so sánh. Thấy chiếc bánh chưng gù của tôi bọn trẻ reo lên: “Bánh chưng gù của mày lại đẹp nhất!”. Sau khi so rồi thì chẳng đứa nào ăn ngay. Bởi chiếc bánh chưng gù như người bạn thân thương của bọn trẻ ngày đó.

Kí ức về chiếc bánh nội gói không chỉ theo tôi suốt thời niên thiếu, mà khi nghe theo tiếng gọi của Đảng, tôi lên Xín Mần, tỉnh Hà Giang dạy học vẫn giúp ích cho tôi. Ngay Tết đầu tiên, tôi đã truyền đạt cách gói bánh chưng của nội cho một số thầy cô trong trường. Sau đó, theo đề nghị của nhà trường, tôi hướng dẫn cho giáo viên, giáo sinh gói bánh chưng. Chúng tôi kết hợp với Đồn Biên phòng Bản Pắng gói bánh chưng tặng các già làng và người có công với cách mạng. Những chiếc bánh chưng vuông vắn, cùng với những chiếc bánh chưng của đồng bào các dân tộc được bày trên bàn thờ như là thể hiện tình đoàn kết keo sơn giữa miền ngược và miền xuôi.

Giờ cũng đã trở thành ông nội, nhưng tôi vẫn không quên kỉ niệm về những chiếc bánh chưng nội gói, đặc biệt là chiếc bánh chưng gù. Nhớ như in mâm cơm 30 Tết, nội rít một hơi thuốc lào, nhả khói bảng lảng, nhấp một hớp rượu, ngậm cho rượu ngấm vào chân răng rồi khá một cái mới bắt đầu kể chuyện ngày xưa. Những câu chuyện đã phủ rêu phong ngày ấy sưởi ấm tôi từ khi còn là đứa trẻ cho đến tận bây giờ. Và năm nào cũng thế cứ đến ngày 26 Tết, tôi lại gói bánh chưng đem về quê nội quê ngoại dâng lên bàn thờ tiên tổ. Và năm nào ông trưởng tộc cũng khen “Bánh tự gói có khác bánh mua ngoài chợ”. Nghe ông trưởng tộc nói, tôi chợt nghĩ, có thể mua được bánh nhưng làm sao mua được kỉ niệm, mua được hương vị của Tết cổ truyền.

Nguyễn Thái Bình

Tin liên quan

Ý kiến bạn đọc

* Vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục

Nhớ hoa hành

Nhớ hoa hành

“Đố em biết hoa gì ?” - Người đồng nghiệp nơi xa gửi vào Zalo cho tôi hình ảnh một bông hoa trong vườn nhà và nhắn hỏi với vẻ đắc ý, ngờ rằng một đứa sống ở phố xá như tôi sẽ chẳng bao giờ trả lời đúng. “Ơ ! Hoa hành” - câu trả lời của tôi đã làm bạn ấy… thất vọng. Vì bạn không biết rằng đây chính là loài hoa đã gắn bó với tuổi thơ tôi, với những năm tháng tôi theo chân bố ra đồng, trồng, chăm sóc và thu hoạch những củ hành tây tròn trịa, nhẵn bóng mà mùi hăng của nó thì không thể nhầm lẫn với bất kỳ thứ mùi nào khác.
Dư âm từ buổi gặp mặt nhân kỉ niệm 40 năm ngày ra trường (1984-2024)

Dư âm từ buổi gặp mặt nhân kỉ niệm 40 năm ngày ra trường (1984-2024)

"K.XI ơi, mình yêu các bạn, tôi yêu các ông bà!" Đó lời nói từ gan, ruột, không riêng gì của Phó giáo sư,Tiến sỹ Dương Hồng Thái, giảng viên cao cấp, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên, Trưởng ban Liên lạc Khóa XI (1978-1984) Trường Đại học Y Bắc Thái (nay là Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên) mà của tất cả 66 cựu sinh viên (SV) khóa K.XI có mặt trong cuộc gặp mặt nhân kỷ niệm 40 năm ngày ra trường (1984-2024) tại cao nguyên Mộc Châu, tỉnh Sơn La, trong những ngày trung tuần tháng 11/2024
Bà nội của các con tôi

Bà nội của các con tôi

Những câu thơ trong bài thơ “Mẹ của anh” của thi sĩ Xuân Quỳnh viết tặng mẹ chồng, mà đến nay tôi vẫn còn yêu thích.
Đôi dép cao su huyền thoại của ông tôi

Đôi dép cao su huyền thoại của ông tôi

Ông tôi là người đã trực tiếp tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ cho đến kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bởi vậy, kí ức đậm sâu nhất trong ông là những năm tháng kháng chiến gian khổ mà hào hùng, và những kỉ vật vô giá với ông vẫn là những kỉ vật thời chiến. Trong đó, ấn tượng nhất là đôi dép cao su cùng ông đi qua hai cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc!
Bài học từ con cúi của nội tôi

Bài học từ con cúi của nội tôi

Bà nội tôi sinh 11 người con, ba tôi là út, nên khi tôi bắt đầu đi học thì bà đã ngoài 70 tuổi, nhưng bà vẫn khoẻ mạnh, hằng ngày vẫn đi giựt tàu dừa khô, làm cỏ, xới đất trồng rau trong vườn. Bà bảo, còn mạnh tay mạnh chân thì để bà làm, coi như thể dục để giãn gân giãn cốt. Với bà, chỉ có người lười, người bệnh mới nằm không, chứ còn sức thì còn làm việc, bởi lao động cũng là niềm vui.

Tin khác

Kí ức cùng ngoại

Kí ức cùng ngoại
Từ thuở ấu thơ đến lúc trưởng thành, hình ảnh ông bà nội, ông bà ngoại luôn hằn sâu trong tâm trí mỗi người. Những kỉ niệm đẹp về bà ngoại vẫn còn nguyên trong tôi, cho dù tóc tôi đã muối tiêu và bà cũng không còn nữa.

Ông nội tôi cả đời lo cho con cháu

Ông nội tôi cả đời lo cho con cháu
Ông tôi tên là Đặng Văn Trụ, ở làng Hạ Bỳ, tổng Hạ Bỳ xưa, nay là xã Xuân Lộc, huyện Thanh thủy, tỉnh Phú Thọ, năm nay đã ngoài 80 tuổi, về hưu trên hai thập kỉ, mọi người yêu kính ông tôi gọi là cụ giáo về hưu.

Niềm vui của ông tôi

Niềm vui của ông tôi
Bà mất, con cháu ở xa về đầy đủ lo việc hiếu cho bà xong thì lại “mỗi người mỗi ngả”, còn nhà cửa, công việc, bỏ sao được. Vườn, nhà chỉ còn ông, một mình lủi thủi vào ra.

Bà ngoại tôi

Bà ngoại tôi
Bà ngoại tôi mất năm bà 103 tuổi. Cả một năm sau ngày bà mất, gần như nhà ngoại lúc nào cũng có người đến thắp hương. Nhiều người đến, kể những kỉ niệm về ông bà ngoại, rồi mọi người lại cùng nhau nức nở.

Tình yêu bình dị của ông bà tôi

Tình yêu bình dị của ông bà tôi
Ông Lê Đình Bạ và vợ là bà Hoàng Thị Châu, năm nay đều đã ngoài 90 tuổi. Ông từng tham gia hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Chút quà của ngoại mãi còn vấn vương

Chút quà của ngoại mãi còn vấn vương
Sinh ra và lớn lên tại một miền quê nghèo của dải đất miền Trung đầy nắng gió. Tuổi thơ tôi gắn với bao kỉ niệm đẹp về bà ngoại. Đến tận bây giờ, hình ảnh của ngoại vẫn luôn in hằn trong kí ức tôi với nhiều cảm xúc khó tả.

Bà ngoại tôi là người dũng cảm

Bà ngoại tôi là người dũng cảm
Những năm 1949-1953, quê tôi bị giặc Pháp chiếm đóng; giặc Pháp và bọn tay sai ra sức đàn áp cách mạng. Cán bộ của ta phải hoạt động bí mật. Nhiều cán bộ cách mạng của ta vô cùng gian khổ mà anh dũng.

Hình bóng bà mãi trong tim...

Hình bóng bà mãi trong tim...
Bà nội tôi tên là Hoàng Thị Liễu, người làng Tiên Hòa, xã Hà Lĩnh, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Cả cuộc đời bà sống thầm lặng và dành trọn yêu thương, sự hi sinh cho gia đình, cho con cháu. Tôi cảm thấy mình may mắn và tự hào vì được là cháu của bà. Những kỉ niệm về bà, với tôi, chính là món quà quý giá, chẳng gì sánh bằng.

Ông tôi - tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước

Ông tôi - tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước
Ông tôi mất gần 10 năm nay nhưng về miền quê Đức Chánh, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, hỏi về cụ Nguyễn Thăng Văn, ai cũng nhớ và tự hào về một người lính yêu nước thiết tha, một người con ưu tú của quê hương Đức Chánh.

Ông ngoại trong lòng tôi

Ông ngoại trong lòng tôi
Ông ngoại mất khi tôi còn rất nhỏ nhưng trong số con cháu trong nhà, tôi may mắn hơn cả, vì thường xuyên được ở cạnh và gần gũi với ông.

Những cuốn sách quý của ông tôi

Những cuốn sách quý của ông tôi
Có lẽ, niềm đam mê đọc sách trong tôi có được là từ ông. Với tôi, ông không chỉ là người yêu sách mà còn là người biết khơi dậy niềm yêu thích việc đọc cho những người xung quanh.

Chuyện về ông nội tôi

Chuyện về ông nội tôi
Ông nội tôi, cụ Hoàng Thanh Liêm, sinh ra ở làng quê nghèo thuộc xã Đốc Tín, huyện Mỹ Đức, TP Hà Nội. Thuở thiếu thời, ông được cha mẹ cho theo thầy học chữ quốc ngữ, khi trưởng thành, ông theo nghiệp “gõ đầu trẻ”.

Lòng ngoại mênh mông tựa biển trời

Lòng ngoại mênh mông tựa biển trời
Bà ngoại tôi dù đã đi về miền mây trắng từ nhiều năm trước, nhưng tấm lòng nhân hậu, vị tha của bà luôn là tấm gương sáng để con cháu chúng tôi noi theo.

Lời khuyên và điều ước của ông nội tôi

Lời khuyên và điều ước của ông nội tôi
Ông nội tôi tên Hồ Chí Trọng, người dân tộc Bru Vân Kiều mang họ Hồ ở bản miền núi Cửa Mẹc, xã Ngân Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình.

Từ lời chỉ dạy, khuyên bảo của ông bà ngoại

Từ lời chỉ dạy, khuyên bảo của ông bà ngoại
Cứ đến ngày húy nhật ông bà ngoại, mẹ tôi cùng các dì, các cậu lại đến nhà cậu (em trai mẹ tôi nhưng là trưởng nam của ông bà) đông đủ cùng các cháu, chắt làm giỗ, thắp nén tâm hương tưởng nhớ bậc sinh thành. Khi công việc xong xuôi, mẹ tôi cùng các dì, các cậu lại ôn những kỉ niệm về ông bà.
Xem thêm
Ông Trần Văn Thái và chiến công bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng bộ binh, bắt sống phi công William Andrew Robinson

Ông Trần Văn Thái và chiến công bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng bộ binh, bắt sống phi công William Andrew Robinson

Trong không khí cả nước tưng bừng kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025), chúng ta cùng nhau hướng lòng về một con người đặc biệt – một người con ưu tú của quê hương Hà Tĩnh – ông Trần Văn Thái, sinh năm 1947, ở huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh.
Chuyện trong ngõ nhỏ

Chuyện trong ngõ nhỏ

Hôm nay, trong một chuyến đi công tác, lúc tránh nắng bên đường, tôi tình cờ chứng kiến hình ảnh rất cảm động nhưng dung dị vô cùng. Một bà cụ cầm chiếc khăn tang buộc lên lá cờ với vẻ trang trọng và tôn kính.
Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Đến nay đã ngoài 80 tuổi, nhưng cụ Tín vẫn còn khỏe mạnh, minh mẫn. Tủ sách của gia đình cụ có hàng ngàn quyển. Nhìn thấy sách nhiều không còn chỗ để, cụ phải buộc lại để trên nóc tủ, cô con dâu của cụ một lần về chơi nói:
Nhựa Tiền Phong khánh thành cầu nối yêu thương tại Long An, Kiên Giang và Hậu Giang

Nhựa Tiền Phong khánh thành cầu nối yêu thương tại Long An, Kiên Giang và Hậu Giang

Hoà chung không khí hào hùng của tháng Tư lịch sử, chào mừng kỷ niệm 50 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025) đồng thời ghi dấu ấn cho cột mốc vàng son kỷ niệm 65 năm thành lập Công ty (19/5/1960 - 19/5/2025), Công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong vừa khánh thành cụm ba cây dân sinh trong khuôn khổ chương trình “Cầu nối Yêu thương” tại 3 tỉnh Long An, Kiên Giang và Hậu Giang.
Thanh Hóa: Trao quà cho 100 học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Cẩm Thủy

Thanh Hóa: Trao quà cho 100 học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Cẩm Thủy

trao 100 suất quà cho 100 học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại huyện Cẩm Thủy
Cựu chiến binh Nguyễn Hữu Nhượng một địa chỉ mong được giúp đỡ

Cựu chiến binh Nguyễn Hữu Nhượng một địa chỉ mong được giúp đỡ

Cơn bão số 3 đổ bộ vào Quảng Ninh, gia đình cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Hữu Nhượng, nạn nhân chất độc da cam, hiện ở khu 6, phường Yên Hải, thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh nằm sâu trong ngõ không bị tốc mái, nhưng lại bị một cây thị của hàng xóm gãy đổ, làm sập một góc nhà. Sau bão,gia đình ông Nguyễn Hữu Nhượng khắc phục che đậy tạm để ở, mùa mưa bão năm 2025 đến gần, gia đình ông quyết định dỡ nhà ra làm lại, khổ nỗi kinh phí thiếu thốn mong muốn có sự chung tay giúp đỡ của cộng đồng.
Bà chủ nhiệm “đa tài”

Bà chủ nhiệm “đa tài”

Năng động, nhiệt tình và gương mẫu trong công việc, đó là những lời nhận xét của các hội viên trong CLB dưỡng sinh, văn nghệ phường Việt Hưng, TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh khi nói về bà Phạm Thị Sớm, 65 tuổi, Chủ nhiệm CLB.
Nhớ về một thời chiến đấu oanh liệt ở chiến trường

Nhớ về một thời chiến đấu oanh liệt ở chiến trường

Là người lính từng tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam, khi nghỉ hưu, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Viết Nuôi lại góp sức xây dựng quê hương, ông hiện là Chủ tịch Hội NCT xã Kỳ Khang, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh...
Quần thể Di tích Lịch sử Chiến trường Điện Biên Phủ: Biểu tượng của khát vọng hòa bình, hạnh phúc

Quần thể Di tích Lịch sử Chiến trường Điện Biên Phủ: Biểu tượng của khát vọng hòa bình, hạnh phúc

Trong 45 điểm di tích của quần thể Di tích Lịch sử Chiến trường Điện Biên Phủ, phải thêm nhiều ngày nữa mới thăm hết. Nhưng dù chỉ đến được một vài di tích, tất cả đã là tượng đài vinh quang và hùng tráng mãi mãi sống cùng những người cao tuổi chúng tôi…
Phiên bản di động