![]() |
| Làng Chài Xưa có Bảo tàng nước mắm đầu tiên tại Việt Nam, đặc biệt có nước mắm Tĩn nổi tiếng |
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh ký Quyết định số 3117/QĐ-BVHTTDL ngày 16/11 nghề làm nước mắm Phan Thiết thuộc hai loại hình di sản, gồm nghề thủ công truyền thống và tri thức dân gian. Phạm vi di sản được xác định tại các phường Phú Thủy, Mũi Né và Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu Chủ tịch UBND các cấp tại địa phương có di sản thực hiện công tác quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa, góp phần bảo vệ và phát huy giá trị di sản trong đời sống cộng đồng.
Nghề làm nước mắm Phan Thiết có lịch sử hơn 300 năm hình thành và phát triển. Từ những làng chài ven biển, nghề truyền thống này đã trở thành một trong những ngành sản xuất đặc trưng, góp phần tạo dựng thương hiệu và bản sắc văn hóa ẩm thực của địa phương.
Hiện nay, trên địa bàn thành phố Phan Thiết cũ có hơn 2000 cơ sở sản xuất, kinh doanh nước mắm. Theo Hiệp hội Nước mắm Phan Thiết, mỗi năm nghề này cung cấp khoảng 22 triệu lít nước mắm, đạt doanh thu gần 1.000 tỉ đồng và tạo việc làm cho hàng ngàn lao động.
![]() |
| Cơ sở nước mắm Nam Thạnh Hương |
Chia sẻ về bí quyết làm nên chất lượng nước mắm truyền thống, đại diện gia đình cơ sở nước mắm Hồng Anh cho biết, yếu tố quan trọng nhất là nguồn cá tươi, muối tốt và kinh nghiệm ủ chượp của người làm nghề. Cá sau khi đánh bắt được bảo quản cẩn thận,trộn với muối theo tỷ lệ phù hợp rồi đưa vào thùng hoặc bể ủ. Qua thời gian, cá và muối trải qua quá trình chuyển hóa tự nhiên, tạo nên nước mắm có hương thơm đặc trưng, vị mặn hài hòa và hậu ngọt từ chất đạm trong cá. Quá trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn, kinh nghiệm và không thể đẩy nhanh bằng những phương pháp thông thường.
Đặc biệt, dù sử dụng cùng loại cá và muối, mỗi cơ sở vẫn có bí quyết riêng trong cách chọn nguyên liệu, canh tỷ lệ muối, chăm sóc thùng chượp và kéo rút thành phẩm. Những kinh nghiệm quý báu ấy được các gia đình làm nghề gìn giữ, truyền lại qua nhiều thế hệ, tạo nên nét riêng của nước mắm Phan Thiết.
![]() |
| Những sản phẩm nước mắm của cơ sở Hồng Anh |
Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, nước mắm Phan Thiết còn được xuất khẩu ra nước ngoài, trở thành sản phẩm tiêu biểu trong quảng bá văn hóa ẩm thực Việt Nam và du lịch địa phương.
Việc nghề làm nước mắm Phan Thiết được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể không chỉ khẳng định giá trị của một nghề truyền thống lâu đời mà còn mở ra cơ hội bảo tồn, phát huy tri thức dân gian, nâng cao giá trị thương hiệu nước mắm Phan Thiết, đồng thời tạo động lực để các thế hệ tiếp tục gìn giữ nghề gắn với phát triển kinh tế và du lịch bền vững.



