Hà Nội đổi mới chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng

Chủ động quản lý sức khỏe từ cơ sở

Hà Nội đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về quản lý bệnh mạn tính, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi. Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong, thành phố hiện có khoảng 1,4 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 16,3% dân số. Dự báo đến năm 2040, tỷ lệ này có thể tăng lên khoảng 20%.

Già hóa dân số đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống y tế, đặc biệt trong quản lý các bệnh không lây nhiễm, bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe lâu dài. Phần lớn người cao tuổi mắc đồng thời nhiều bệnh, cần được theo dõi thường xuyên với sự phối hợp giữa gia đình, y tế cơ sở và các bệnh viện.

Trước thực tế đó, quan điểm chăm sóc sức khỏe cần chuyển từ chờ mắc bệnh mới khám, điều trị sang chủ động phòng bệnh và quản lý sức khỏe từ sớm, nhất là đối với người cao tuổi.

Các trạm y tế có điều kiện theo dõi, quản lý và tư vấn sức khỏe thường xuyên cho người dân trên địa bàn, nhất là người cao tuổi mắc bệnh mạn tính.

Từ yêu cầu thực tiễn, ngành y tế Hà Nội tham mưu thành phố triển khai các mô hình chăm sóc phù hợp, tăng cường kết nối từ gia đình đến trạm y tế và bệnh viện. Với người mắc bệnh mạn tính, trạm y tế không chỉ theo dõi sức khỏe mà còn hướng dẫn người bệnh và gia đình cách chăm sóc, sử dụng thuốc và phòng ngừa biến chứng.

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới được Hà Nội xác định là định hướng quan trọng trong đổi mới công tác chăm sóc sức khỏe người dân, trong đó có người cao tuổi.

Theo lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội, để đáp ứng nhu cầu chăm sóc lâu dài, ngành y tế cần đổi mới phương thức quản lý sức khỏe theo hướng chủ động, xuyên suốt, có sự liên kết chặt chẽ giữa gia đình, y tế cơ sở và các cơ sở khám, chữa bệnh.

Một trong những nền tảng quan trọng là xây dựng và khai thác hồ sơ sức khỏe điện tử. Thông qua hệ thống quản lý sức khỏe, thông tin về tình trạng bệnh tật, quá trình khám, chữa bệnh và các yếu tố liên quan có thể được theo dõi, kết nối thuận lợi hơn giữa các tuyến y tế. Khi người cao tuổi gặp vấn đề về sức khỏe, việc quản lý thông tin và phối hợp giữa các cơ sở y tế tạo điều kiện để người bệnh được chăm sóc kịp thời.

Trong hệ thống này, y tế cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Với lợi thế gần dân, sát dân, các trạm y tế có điều kiện theo dõi, quản lý và tư vấn sức khỏe thường xuyên cho người dân trên địa bàn, nhất là người cao tuổi mắc bệnh mạn tính.

Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các trạm y tế được kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò trong quản lý sức khỏe cộng đồng. Chủ trương người dân được khám sức khỏe ít nhất mỗi năm một lần, cùng với việc triển khai sổ sức khỏe điện tử và bệnh án điện tử, tạo nền tảng tăng cường quản lý sức khỏe liên tục.

Nhờ đó, tình trạng bệnh mạn tính của người cao tuổi có thể được theo dõi thường xuyên hơn. Cán bộ y tế có điều kiện tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng thuốc, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ và chuyển tuyến kịp thời khi cần thiết. Việc cập nhật, lưu trữ các chỉ số sức khỏe cũng hỗ trợ theo dõi định kỳ, giúp người đang điều trị bệnh mạn tính sử dụng thuốc đúng cách, hạn chế tình trạng quên thuốc hoặc dùng thuốc không đúng thời gian.

Sở Y tế Hà Nội đang chỉ đạo tăng cường kết nối giữa các trạm y tế với bệnh viện của thành phố và bệnh viện Trung ương trên địa bàn. Sự hỗ trợ về chuyên môn và nhân lực được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực y tế cơ sở, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng của người dân.

Thí điểm mô hình chăm sóc ban ngày

Bên cạnh chăm sóc thể chất, việc tạo môi trường để người cao tuổi giao lưu, thư giãn và tham gia hoạt động cộng đồng cũng được Hà Nội quan tâm. Đây là cơ sở để thành phố triển khai mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày, kết hợp theo dõi sức khỏe với chăm sóc đời sống tinh thần.

Mô hình đang được thí điểm tại 6 xã, phường gồm Long Biên, Quốc Oai, Đống Đa, Việt Hưng, Tây Hồ và Bồ Đề. Thành phố lựa chọn một số địa phương triển khai trước để đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm, từ đó từng bước hoàn thiện và nhân rộng mô hình phù hợp với điều kiện thực tế.

Mục tiêu lâu dài là xây dựng những không gian gần gũi, thân thiện, nơi người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe, giao lưu và tham gia các hoạt động cộng đồng. Theo Kế hoạch số 306/KH-UBND ngày 6/8/2026 của UBND thành phố Hà Nội, đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu 70% số xã, phường có ít nhất một cơ sở hoặc điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày.

Điểm đáng chú ý là mô hình không chỉ có sự tham gia của ngành y tế và chính quyền địa phương mà còn huy động sự chung tay của các tổ chức, đoàn thể và cộng đồng như Hội Người cao tuổi, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, các câu lạc bộ liên thế hệ và lực lượng tình nguyện viên. Sự phối hợp này giúp các điểm chăm sóc ban ngày không đơn thuần là nơi khám, tư vấn sức khỏe mà còn trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng dành cho người cao tuổi.

Mô hình cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi phường Long Biên.

Mô hình Dưỡng lão bán trú tại Hà Nội nhận được sự phản hồi tích cực

Tại đây, người cao tuổi được hướng dẫn những kiến thức thiết thực như phòng tránh ngã, sử dụng thuốc an toàn, dinh dưỡng phù hợp và chăm sóc sức khỏe theo lứa tuổi. Bên cạnh đó là các hoạt động văn hóa, giao lưu, cập nhật thông tin thời sự, tư vấn pháp luật và chăm sóc đời sống tinh thần.

Thông qua những hoạt động này, người cao tuổi có thêm cơ hội kết nối với cộng đồng, duy trì đời sống tinh thần tích cực và chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe bản thân. Việc kết hợp chăm sóc thể chất với các hoạt động giao lưu cũng góp phần hạn chế tình trạng người cao tuổi ít có cơ hội tham gia sinh hoạt xã hội.

Qua thực tế triển khai tại các địa phương thí điểm, ngành y tế Hà Nội bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực đối với sức khỏe thể chất và đời sống tinh thần của người cao tuổi. Một trong những điểm đáng chú ý là việc tận dụng nguồn lực sẵn có tại địa phương. Một số điểm chăm sóc được bố trí tại các cơ sở vật chất dôi dư sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, hạn chế phát sinh chi phí đầu tư lớn. Nhân lực được huy động từ trạm y tế, đội ngũ y, bác sĩ, tình nguyện viên và các lực lượng trong cộng đồng.

Từ kết quả thí điểm, ngành y tế Hà Nội sẽ tiếp tục đánh giá, tổng kết và rút kinh nghiệm để tham mưu thành phố từng bước hoàn thiện, nhân rộng mô hình, hướng tới xây dựng mạng lưới chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng theo hướng gần gũi, hiệu quả và bền vững.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra ngày càng nhanh, xây dựng các mô hình chăm sóc phù hợp không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài. Việc phát huy vai trò của y tế cơ sở, tăng cường kết nối giữa gia đình, cộng đồng và hệ thống y tế sẽ góp phần hình thành mạng lưới chăm sóc toàn diện hơn, để người cao tuổi không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe, sống vui và nâng cao chất lượng cuộc sống ngay tại nơi mình sinh sống.