Vụ việc đã Báo Người cao tuổi phản ánh kĩ trong nhiều số báo suốt 3 năm qua. Bởi vậy, giờ chỉ xin nêu tóm tắt: Bà Nguyễn Thị Bốn, trú tổ dân phố Hạp Phú, thị trấn Tô Hạp, huyện Khánh Sơn, có thửa đất do cha chồng là ông Trần Dự, người có công với cách mạng khai hoang từ năm 1978 cho. Khi đó, Tỉnh lộ 9 từ Cam Ranh đi Khánh Sơn chỉ là con đường mòn và qua nhiều lần mở đường, mới có diện mạo như ngày nay. Năm 2005, con đường đất rộng 5m mang tên Hai Bà Trưng từ phía Nam đi qua đầu thửa đất ở phía Đông của bà Bốn, nối liền đường Lê Duẩn, thị trấn Tô Hạp được mở; vợ chồng bà Bốn đã hiến cho huyện toàn bộ diện tích đường đi qua. Năm đó (2005), căn nhà hiện tại bà đang sử dụng cũng được xây dựng.
Bụi tre đằng ngà được trồng sát mép đường Hai Bà Trưng từ năm 2005, cùng thời điểm đó căn nhà của bà Nguyễn Thị Bốn được xây dựng (bên phải). Vậy mà ông Chủ tịch UBND huyện Khánh Sơn vẫn qui kết cho bà Bốn vi phạm Nghị định 102 năm 2014
Năm 2014, Dự án mở rộng đường Hai Bà Trưng được phê duyệt. Ngày 29/6/2016, Chủ tịch UBND huyện Đinh Ngọc Bình ban hành 3 quyết định: số 384 thu hồi đất của bà Nguyễn Thị Bốn diện tích 105,4m2 (diện tích này huyện cho là đất bà Bốn lấn chiếm); số 385 thu hồi 82,2 m2 được cho là đất của bà Bốn và số 383 phê duyệt phương án bồi thường phần diện tích 82,2m2. Tuy nhiên, theo sơ đồ kĩ thuật và thực trạng, thửa đất bị thu hồi có diện tích lên đến 282m2. Bà Bốn thắc mắc, khiếu nại, huyện trả lời: Diện tích còn lại là do bà lấn chiếm. Bà Nguyễn Thị Bốn không đồng ý, cho rằng đất nhà bà có trước, đường mở sau, sao lại bảo bà lấn chiếm? Ngày 6/9/2016, UBND huyện Khánh Sơn phải ra thêm Quyết định thứ 4, mang số 522, hủy Quyết định số 384, xác định lại diện tích lấn chiếm là 200,5m2, để có tổng diện tích toàn bộ thửa đất bị thu hồi tương đương 282m2 như sơ đồ kĩ thuật và thực trạng. Vụ việc không giải quyết được bằng khiếu nại hành chính, nên bà Nguyễn Thị Bốn phải khởi kiện ra tòa, yêu cầu hủy các quyết định nói trên của UBND huyện Khánh Sơn.
Ngày 9/3/2017, TAND tỉnh Khánh Hòa mở phiên sơ thẩm xét xử vụ kiện. Tại tòa, sự thật được phơi bày giữa thanh thiên bạch nhật; cả HĐXX và vị đại diện Viện Kiểm sát qua thẩm vấn đều cảm nhận không con đường nào khác ngoài việc phải tuyên hủy các quyết định của UBND huyện Khánh Sơn. Chính đại diện Viện Kiểm sát, trong lời phát biểu của mình, cũng đề nghị HĐXX chấp nhận đơn khởi kiện của bà Bốn. Nhưng thật bất ngờ, đến giờ tuyên án, chủ tọa phiên tòa lại gợi ý đại diện bị đơn cho tạm dừng phiên tòa?! Ông Phan Văn Sửu chấp nhận gợi ý của tòa cho dừng phiên tòa, “để huyện hòa giải tiếp với gia đình bà Bốn”. Luật sư của bà Bốn không đồng ý dừng, mà đề nghị tuyên án theo quy định của pháp luật. Thẩm phán hỏi vị đại diện Viện Kiểm sát. Vị này phân vân một lúc rồi đề nghị cho tạm dừng. Tòa tuyên tạm dừng trong vòng một tháng, mặc dù biết rằng tạm dừng khi chưa có sự đồng ý của các bên đương sự là trái pháp luật.
Trong thời gian một tháng, huyện Khánh Sơn không hề hòa giải với bà Nguyễn Thị Bốn, mà ngày 30/3/2017, Chủ tịch UBND huyện Khánh Sơn, ông Đinh Ngọc Bình lại ban hành Quyết định số 812/QĐ-UBND, hủy Quyết định số 384 ngày 29/6/2016 và Quyết định số 522 ngày 6/9/2016, với lí do: “Hai quyết định nói trên thu hồi không đúng đối tượng; nội dung thu hồi là đất giao thông chứ không phải đất của bà Bốn”.
Ngày 14/4/2017, TAND tỉnh Khánh Hòa mở lại phiên tòa xét xử vụ án do thẩm phán Bùi Thị Nghĩa làm chủ tọa. Trước khi đưa vụ án ra xét xử lần 2, bà Nguyễn Thị Bốn chưa nhận được Quyết định số 812, nên chưa có đơn khởi kiện quyết định này.
Như phiên tòa sơ thẩm lần 1, đại diện UBND huyện hoàn toàn đuối lí, không trả lời được các câu hỏi do luật sư đặt ra: Đất của dân có trước, đường mở sau, sao lại bảo dân lấn chiếm đất Nhà nước? Đất của dân bị thu hồi 282m2 sao lại bồi thường, hỗ trợ 82,2m2? Nếu có chuyện bà Bốn lấn chiếm đất Nhà nước, thì theo quy định của pháp luật, bà sẽ được hỗ trợ về đất và bồi thường về tài sản có trên đất, nhưng huyện Khánh Sơn cho rằng do đất lấn chiếm, nên cây cối, công trình xây dựng trên đất đó đều không được bồi thường? Viện Kiểm sát suốt phiên tòa lần 2 không nói gì, nhưng khi phát biểu quan điểm lại đề nghị Tòa bác đơn bà Bốn, quay ngược lại quan điểm phiên tòa lần 1 đến 180 độ. Điều không thể hiểu nổi nữa là, trong thời gian tạm hoãn phiên tòa, UBND huyện Khánh Sơn đã hủy tất cả các quyết định thu hồi đất (cũ) bị bà Nguyễn Thị Bốn khởi kiện, vì theo huyện, các quyết định đó sai; nhưng khi mở lại phiên tòa, HĐXX vẫn chấp nhận các quyết định đó. Nghĩa là công nhận cái sai đã bị chính người ban hành ra nó đã hủy. Bản án sơ thẩm bị kháng cáo.
Ngày 13/9/2017, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng mở phiên phúc thẩm, do thẩm phán Nguyễn Thành Long làm chủ tọa. Tại phiên tòa, đại diện UBND huyện Khánh Sơn thừa nhận: Việc UBND huyện ban hành các quyết định: số 384, số 522 là không đúng, nên huyện ban hành Quyết định số 812 hủy 2 quyết định đó. Tòa Phúc thẩm nhận định: “Lẽ ra trong phiên tòa sơ thẩm, HĐXX cần đình chỉ xét xử 2 quyết định số 384 và số 522 vì đã được UBND huyện Khánh Sơn hủy. Cấp phúc thẩm nhắc cấp sơ thẩm rút kinh nghiệm”. Vậy mà, thật trớ trêu, đến mức không còn chỗ nào để nói: Đó là HĐXX phúc thẩm, với 3 thẩm phán vẫn tuyên y án sơ thẩm, bác đơn khởi kiện của bà Nguyễn Thị Bốn.
Bà Nguyễn Thị Bốn tiếp tục khởi kiện Quyết định số 812/QĐ-UBND của UBND huyện Khánh Sơn và ngày 20/4/2018 tới đây, TAND tỉnh Khánh Hòa sẽ mở phiên xét xử sơ thẩm vụ án này, dưới sự chủ tọa của thẩm phán Nguyễn Hồng Tuấn. Quyết định số 812 có nội dung hết sức lạ đời. UBND huyện Khánh Sơn nêu lí do ban hành Quyết định số 812 thay các quyết định số 384 và số 522 là bà Bốn lấn chiếm hành lang an toàn giao thông “vi phạm Khoản 4, Điều 10 Nghị định số 102/2014 ND-CP ngày 10/11/2014 của Chính phủ, về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, quy định hành vi lấn chiếm đường giao thông…”.
Đọc lí do nêu trong Quyết định sô 812 của UBND huyện Khánh Sơn, ai cũng buồn cười. Đất của bà Nguyễn Thị Bốn có từ năm 1978, nhà xây dựng từ năm 2005, nhưng lại vi phạm Nghị định của Chính phủ ban hành năm 2014? Chúng tôi không cần phân tích, chứng minh sự trớ trêu của căn cứ này, vì ai cũng biết đó là sự biện bạch thiếu văn hóa của những người có quyền. Thiết nghĩ với sự thật của vụ án nói trên, chỉ cần một người có lương tâm, biết sơ đẳng về pháp luật cung cho rằng: Chấp nhận đơn khởi kiện của bà Nguyễn Thị Bốn, hủy Quyết định số 812 của UBND huyện Khánh Sơn. Chính vì thế, chúng tôi hi vọng, với một thẩm phán kì cựu, có lương tâm, uy tín và bản lĩnh như ông Nguyễn Hồng Tuấn, thì không thể có một bản án “dơi không ra dơi, chuột không phải chuột” như đồng nghiệp của mình đã tuyên.
Nguyễn Xuân
