Việc làm, thu nhập cho NCT khi bước vào giai đoạn già hóa dân số

Đề án “NCT tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm” theo Quyết định 379 của Thủ tướng Chính phủ nhằm khuyến khích NCT tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội, tận dụng kinh nghiệm và kiến thức của họ, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống. Đề án tập trung vào việc trang bị kiến thức và kĩ năng số, hỗ trợ khởi nghiệp và tạo việc làm, cũng như thúc đẩy sự tham gia của NCT vào các hoạt động bảo vệ môi trường…

Ở làng Chuông, còn rất ít NCT lưu giữ nghề làm nón

Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (trước đây), khoảng 70% NCT Việt Nam sống tại khu vực nông thôn và làm nông nghiệp. Tại đô thị, đồng ruộng không còn, nhiều NCT không có lương hưu phải làm thêm nhiều nghề khác nhau để có thêm tiền sinh hoạt. Thống kê cũng cho thấy, NCT hiện nay chủ yếu làm việc ở khu vực phi chính thức và chủ yếu là lao động đơn giản. Bên cạnh đó, cũng có nhiều NCT, đặc biệt trong độ tuổi từ 60-75 tuổi vẫn còn sức khỏe, có năng lực làm việc tốt, có kinh nghiệm, có nhiều khả năng đóng góp, cống hiến cho cộng đồng và xã hội.

Trường hợp của bà Nguyễn Kim Nga, ở phường Tây Hồ, TP Hà Nội là một ví dụ. Chồng bà là bác sĩ của Bệnh viện Y học cổ truyền dân tộc nghỉ hưu, bản thân bà là kế toán trưởng của một doanh nghiệp nhà nước cũng mới nghỉ 2 năm trước theo pháp luật lao động. Từ nhiều năm nay, vợ chồng bà mở phòng khám đông y ngoài giờ tại nhà. Nhưng từ khi nghỉ theo chế độ, chồng bà toàn tâm toàn ý, phòng khám mở cửa cả ngày đón bệnh nhân, còn bà lo việc sổ sách. Bà Nga cho biết, nghỉ hưu nhưng vợ chồng bà vẫn được làm những công việc yêu thích, đặc biệt là đúng chuyên môn, được cống hiến cho xã hội nên luôn thấy yêu đời và yêu cuộc sống hiện tại. Không những thế, phòng khám của ông bà còn tạo việc làm cho 3 NCT phụ trách việc bấm huyệt và sắc thuốc theo yêu cầu của khách hàng, với thu nhập từ 5-8 triệu đồng/người/tháng.

Công việc làm bảo vệ phù hợp với người NCT.

Ông Nguyễn Văn Hoan, 67 tuổi, hiện làm bảo vệ tại một cửa hàng thời trang tại Hà Nội chia sẻ, thời trẻ, ông làm nghề phụ hồ nhưng 5 năm trở lại đây sức khỏe yếu hơn, không còn đủ sức để dãi nắng dầm mưa nên ông chuyển nghề. Qua một công ty môi giới việc làm, ông được tuyển vào làm bảo vệ với mức thu nhập 6 triệu đồng/tháng. Với ông, công việc này là phù hợp và đủ chi trả các chi phí sinh hoạt, ăn uống mỗi tháng. Song điều ông lo ngại là không có khoản tích lũy nào để phòng ngừa khi trái gió trở trời, ốm đau.

Còn ở làng Chuông - làng làm nón nổi tiếng của Hà Nội hiện nay chỉ còn các hộ NCT làm nghề. Họ làm việc vì đam mê, vì tâm huyết với việc gìn giữ một nghề truyền thống, chứ không phải thu nhập tư nghề làm nón. Điển hình là gia đình ông bà Hùng - cả hai ông bà cùng làm nghề này. Bà Hùng cho biết, công việc cho thu nhập không cao nhưng ở tuổi 70 rồi thì vẫn là nghề phù hợp. Bà Hùng nói vui: “Nhà cấy lúa có gạo ăn rồi, giờ làm thêm nón để lấy tiền mua thức ăn. Mỗi ngày nếu chăm chỉ thì chúng tôi cũng làm được 2 chiếc nón, trừ chi phí cũng được khoảng 150 nghìn đồng. Ở quê, kiếm được số tiền ấy cũng tạm đủ sống, bởi chúng tôi có chi tiêu gì mấy đâu”…

Trong đời sống, NCT đang tham gia rất nhiều loại hình công việc khác nhau, mang lại những giá trị khác nhau. Rất nhiều NCT vẫn tiếp tục nghiên cứu, giảng dạy, cố vấn, điều hành. Nhiều người khác tham gia hoạt động kinh tế gia đình phù hợp với điều kiện sức khỏe của mình, độc lập hoặc cùng con cháu… Nhưng tiềm năng lao động của NCT không chỉ dừng lại ở đó, còn rất nhiều sở trường, thế mạnh khác của NCT khi được phát huy sẽ đóng góp tích cực vào nền kinh tế đang dịch chuyển theo hướng xanh hóa, kinh tế tuần hoàn…

Nhiều NCT có mong muốn tiếp tục làm việc sau khi được nghỉ hưu.

Theo Tổng cục Thống kê, đến năm 2038, Việt Nam sẽ có hơn 21 triệu NCT, chiếm 20% dân số, nghĩa là cứ năm người sẽ có một NCT. Đến năm 2039, dự báo số NCT ở Việt Nam vượt quá số trẻ em, khi ấy, NCT sẽ trở thành lực lượng lao động rất quan trọng, nếu được phát huy tốt.

Như vậy, để thích ứng với xu hướng già hóa dân số, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững, chúng ta cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó tạo việc làm cho NCT phải được ưu tiên. Bởi, trong tương lai không xa, chúng ta cũng sẽ phải sử dụng nguồn lao động là NCT như các nước Nhật Bản, Hàn Quốc... do tỉ lệ NCT trong cơ cấu dân số gia tăng. Với việc khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng NCT ở một số vị trí phù hợp, kèm theo đó là chính sách miễn giảm thuế cho doanh nghiệp. Hay tạo việc làm và giới thiệu việc làm cho NCT, chống phân biệt đối xử với NCT ở môi trường làm việc... sẽ thúc đẩy NCT tham gia vào thị trường lao động và phát triển kinh tế một cách bền vững.