Tục “cà răng - căng tai” của người Cơ Tu

Người Cơ Tu cũng như các dân tộc khác trên dãy Trường Sơn có tập tục “cà răng, nhuộm răng, căng tai” để làm “đẹp” cơ thể mình. Các bậc cao niên người Cơ Tu cho biết: Ngoài chức năng “thẩm mĩ” ra, tục “cà răng - căng tai” được thực hiện khi con người đã trưởng thành.

Lúc sinh thời, già Đinh Văn Lương, dân tộc Cơ Tu, ở thôn Phú Túc, xã Hoà Phú, huyện Hoà Vang, TP Đà Nẵng cho chúng tôi xem hàm răng đã cà và chỉ người phụ nữ Cơ Tu đang ngồi bên thềm nhà nói: “Đây là vợ tôi, nếu hồi còn trai trẻ, tôi không cà răng thì bả không ưng tui. Cho nên dù đau đớn đến mấy, cánh thanh niên chúng tôi cũng ráng cà răng, để chứng tỏ mình can đảm và trưởng thành…”.

Phụ nữ Cơ Tu nhuộm răng đen.
Phụ nữ Cơ Tu nhuộm răng đen.

Theo quan niệm của người Cơ Tu ngày xưa, trai, gái đến tuổi trưởng thành mà không cà răng, căng tai là “lạc hậu”, bị bộ tộc chê cười, con trai không lấy được vợ, con gái không lấy được chồng. Chính vì vậy, con trai Cơ Tu khi đến tuổi trưởng thành ra bờ suối lấy đá cà hai hàm răng mòn sát với nướu. Khi cà, chân răng bị động nên chảy máu nhiều, hai hàm răng bị sưng khá lâu, lúc bấy giờ chỉ húp cháo loãng.

Già làng Y Kông, 93 tuổi, ở thôn Tống Coói, xã Ba, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Người Cơ Tu xưa kia cũng có tục nhuộm răng. Họ dùng một loại cây lấy trên rừng phơi khô, đem đốt một đầu rồi cạ vào thanh sắt cho ra một ít nhựa màu đen có vị cay. Sau đó dùng nhựa này hòa với tro bếp, rồi dùng que nhỏ đầu có quấn giẻ thấm nhựa cây vào và phết vào răng. Răng vừa cà xong dùng nước muối súc miệng cho sạch và phết thêm nhựa cây vào chân răng. Một tháng chỉ phết nhựa cây ấy một lần, chất nhựa dính chặt vào răng, biến thành một màu đen bóng…”.

Đàn ông Cơ - tu xâu dái tai
Đàn ông Cơ - tu xâu dái tai

Già Đinh Văn Bớt, 77 tuổi, ở thôn Đha Mi, xã Ba cho biết: “Người Cơ Tu cũng có tục “căng tai” để đeo được những đôi bông bằng ngà hoặc bằng nứa, gỗ có tiết diện lớn, họ phải căng lỗ dái tai rộng ra. Họ thường dùng loại gai trên rừng để xỏ lỗ tai. Trước khi xỏ cây gai, họ xoa bóp nước gừng để dái tai cho thật mềm.

Người chuyên “xỏ lỗ tai” là một người đàn bà cao tuổi có uy tín trong làng và có nhiều kinh nghiệm xỏ tai. Nếu xỏ không trúng tâm dái tai, sau này khó đeo các vật trang sức lớn hoặc có đeo nhưng dái tai sẽ bị đứt. Xỏ gai nhọn xuyên qua xong, cứ để nguyên cây gai như vậy, mỗi ngày phải tiếp tục rửa tai bằng nước muối nấu với gừng. Khi vết thương đã khô và lành, họ bắt đầu vặn cây gai vào một chút, mỗi ngày chỉ vặn một lần cho đến khi đầu to cây gai lọt qua được.

Cứ làm như thế, mỗi lần xỏ một cây lớn hơn và lỗ tai ngày càng rộng ra. Nhưng có những trường hợp người có dái tai nhỏ mà đeo những “đôi bông” quá cỡ, hậu quả là đứt dái tai. Đứt dái tai cũng có thể nối lại được. Theo đó, các nữ nghệ nhân nối dái tai đã đứt bằng cách dùng dao thật bén cắt hai đầu "dây tai", đem hai mối dây dái tai đã cắt ghép lại với nhau, lấy sợi chỉ quấn lại, dùng nước muối nấu gừng rửa hằng ngày, cứ để vậy chừng một tháng là lành, và vài tháng sau có thể đeo vòng trở lại được. Tuy nhiên, sau này khó mà đeo những “thứ” quá “cồng kềnh” ở những dái tai “bị nối”.

Già làng Y Kông kể: “Ngày xưa, những người Cơ Tu có vai vế, địa vị trong cộng đồng thường đeo cặp bông tai làm bằng ngà voi. Họ dùng hai mẫu ngà voi làm đôi bông tai kéo đôi tai dài đến tận gò má, thậm chí dài gần đến vai. Đàn ông, đàn bà dân tộc Cơ Tu rất thích đeo bông tai ngà voi. Đặc biệt khi tiếp khách, đi thăm bà con, sui gia, bạn bè, lễ hội... người Cơ Tu phải đeo cặp bông tai bằng ngà voi để cho thêm phần sang trọng, “lịch lãm”. Vì thế, một đôi bông tai bằng ngà voi lúc bấy giờ có thể đổi một con trâu lớn hoặc là một cái ché cổ, hay vài cái nồi đồng lớn. Người nghèo thì chỉ đeo đoạn xương mài nhẵn, ống giang, ống trảy hoặc đeo đôi bông ngà voi giả làm bằng củ khoai, củ sắn phơi khô…”.

Cà răng, căng tai, nhuộm răng là tập tục của một số dân tộc sinh sống ở Trường Sơn - Tây Nguyên. Tuy nhiên, tục này hiện không còn phù hợp nên đã phai nhạt dần theo thời gian. Hiện ở Trường Sơn - Tây Nguyên chỉ còn vài cụ ông, cụ bà cà răng, căng tai hay nhuộm răng.

Lê Văn Kỳ

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Lịch sử đối đầu, nhận định MU vs Reading, 3h00 ngày 29/01, FA Cúp

Lịch sử đối đầu, nhận định MU vs Reading, 3h00 ngày 29/01, FA Cúp

MU vs Reading là cuộc đối đầu được người hâm mộ đón chờ tại vòng 4 Cúp FA (Anh). Ngày mới Online cập nhật lịch sử đối đầu MU vs Reading, nhận định MU vs Reading và dự kiến đội hình hai bên...
Link xem trực tiếp Man City vs Arsenal, 3h00 ngày 28/01, Cúp FA

Link xem trực tiếp Man City vs Arsenal, 3h00 ngày 28/01, Cúp FA

Cập nhật link xem trực tiếp Man City vs Arsenal, xem trực tiếp Man City vs Arsenal diễn ra lúc 03h00 ngày 28/1 trong khuôn khổ Cúp FA phục vụ quý độc giả quan tâm theo dõi.
Đại diện Cục Nghệ thuật biểu diễn lên tiếng về phát ngôn của NSƯT Xuân Bắc

Đại diện Cục Nghệ thuật biểu diễn lên tiếng về phát ngôn của NSƯT Xuân Bắc

Chia sẻ câu chuyện "Cái tát của mẹ" của NSƯT Xuân Bắc trên facebook đã làm dấy lên làn sóng chỉ trích khắp cộng đồng mạng những ngày qua.
Xem trọn bộ "Gặp nhau cuối năm - Táo quân" qua các năm

Xem trọn bộ "Gặp nhau cuối năm - Táo quân" qua các năm

NMO - "Gặp nhau cuối năm - Táo quân" là chương trình truyền hình được chiếu vào đêm giao thừa hàng năm. "Táo quân" được phát trên các kênh sóng của Đài Truyền hình Việt Nam và trên ứng dụng VTV Go.
Thanh Hoá: Đại dịch COVID-19 như một phép thử cho ngành du lịch

Thanh Hoá: Đại dịch COVID-19 như một phép thử cho ngành du lịch

Theo tinh thần Nghị quyết số 58-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thanh Hoá đang phấn đấu sớm đạt được mục tiêu: “Đến năm 2030 Thanh Hoá trở thành tỉnh giàu đẹp, văn minh và hiện đại, là một trong những trung tâm lớn về văn hoá của khu vực và cả nước…. Để đạt được mục tiêu ấy tỉnh cần thiết phải phát huy mạnh mẽ truyền thống văn hoá, lịch sử, cách mạng của người xứ Thanh, biến thế mạnh thành động lực cho sự phát triển.

Tin khác

Lịch sử đối đầu, nhận định Man City vs Arsenal, 3h00 ngày 28/01

Lịch sử đối đầu, nhận định Man City vs Arsenal, 3h00 ngày 28/01
Man City vs Arsenal là cuộc đối đầu được người hâm mộ đón chờ tại Cúp FA (Anh). Ngày mới Online cập nhật lịch sử đối đầu Man City vs Arsenal, nhận định Man City vs Arsenal và dự kiến đội hình hai bên...

Link xem trực tiếp MU vs Nottingham, 03h00 ngày 26/1, Cúp liên đoàn Anh

Link xem trực tiếp MU vs Nottingham, 03h00 ngày 26/1, Cúp liên đoàn Anh
Cập nhật link xem trực tiếp MU vs Nottingham, xem trực tiếp MU vs Nottingham diễn ra lúc 03h00 ngày 26/1 trong khuôn khổ Cúp Liên đoàn Anh phục vụ quý độc giả quan tâm theo dõi.

Lịch sử đối đầu, nhận định MU vs Nottingham, 03h00 ngày 26/1

Lịch sử đối đầu, nhận định MU vs Nottingham, 03h00 ngày 26/1
MU vs Nottingham là cuộc đối đầu được người hâm mộ đón chờ tại Carabao Cup. Ngày mới Online cập nhật lịch sử đối đầu MU vs Nottingham, nhận định MU vs Nottingham và dự kiến đội hình hai bên...

Link xem trực tiếp MU vs Arsenal, 23h30 ngày 22/1, vòng 21 Ngoại hạng Anh

Link xem trực tiếp MU vs Arsenal, 23h30 ngày 22/1, vòng 21 Ngoại hạng Anh
Cập nhật link xem trực tiếp MU vs Arsenal, xem trực tiếp MU vs Arsenal diễn ra lúc 23h30 ngày 22/1 trong khuôn khổ vòng 21 Ngoại hạng Anh phục vụ quý độc giả quan tâm theo dõi.

Lịch sử đối đầu, nhận định MU vs Arsenal, 23h30 ngày 22/01

Lịch sử đối đầu, nhận định MU vs Arsenal, 23h30 ngày 22/01
MU vs Arsenal là cuộc đối đầu được người hâm mộ đón chờ tại ngoại hạng Anh. Ngày mới Online cập nhật lịch sử đối đầu MU vs Arsenal, nhận định MU vs Arsenal và dự kiến đội hình hai bên...

Link xem trực tiếp Man City vs Tottenham, 3h00 ngày 20/1, đá bù vòng 7 Ngoại hạng Anh

Link xem trực tiếp Man City vs Tottenham, 3h00 ngày 20/1, đá bù vòng 7 Ngoại hạng Anh
Cập nhật link xem trực tiếp Man City vs Tottenham diễn ra lúc 3h00 ngày 20/1, đây là trận đá bù vòng 7 Ngoại hạng Anh phục vụ quý độc giả quan tâm theo dõi.

Link xem trực tiếp PSG vs Al Nassr, 0h00 ngày 20/1, Messi đấu Ronaldo

Link xem trực tiếp PSG vs Al Nassr, 0h00 ngày 20/1, Messi đấu Ronaldo
Cập nhật link xem trực tiếp PSG vs AI Nassr, diễn ra lúc 0h00 ngày 20/1, trận đấu giao hữu với sự có mặt của hai siêu sao là Messi và Ronaldo phục vụ quý độc giả quan tâm.

Ngày Xuân, nhớ đám cưới thời bao cấp

Ngày Xuân, nhớ đám cưới thời bao cấp
Hồi đó, đám cưới thường được tổ chức vào thứ bảy, chủ nhật, mà chỉ vào buổi tối, máy bay Mỹ không hay oanh tạc. Ở chỗ tôi (Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh), người ta nói: Ngày đẹp là ngày nghỉ, để mọi người có thể đến dự, giờ đep là giờ không ảnh hưởng đến sản xuất và không sợ máy bay. Anh bạn tôi ở Hà Nội, khi cưới vợ cũng không thoát được quy định bất thành văn ấy. Vậy mà tôi thấy rất ít đôi bỏ nhau.

Trong tiếng còi tàu chiều cuối năm

Trong tiếng còi tàu chiều cuối năm
Chiều cuối năm, niềm vui đoàn tụ sum họp đang dần đến với mọi nhà, thì ở đó có những nỗi niềm không chỉ riêng của hành khách, mà còn của những nhân viên trên tàu...

Link xem trực tiếp Táo quân 2023 - Gặp nhau cuối năm xuân Quý Mão

Link xem trực tiếp Táo quân 2023 - Gặp nhau cuối năm xuân Quý Mão
NMO - "Táo quân - Gặp nhau cuối năm" là chương trình truyền hình được chiếu vào đêm Giao thừa hàng năm. Năm nay, "Táo quân 2023 - Gặp nhau cuối năm xuân Quý Mão" vẫn sẽ được phát sóng trên các kênh sóng của Đài Truyền hình Việt Nam và trên ứng dụng VTV Go.

48 giờ khám phá để....WOW Tây Ninh

48 giờ khám phá để....WOW Tây Ninh
Đến Tây Ninh bạn sẽ cần ít nhất 2 ngày để khám phá vẻ đẹp mộc mạc, an yên và đậm sắc màu tâm linh của miền đất bò tơ, bánh tráng.

Chợ Tết Hà Thành - Nhân Ái đưa NCT trở về thời xuân sắc…

Chợ Tết Hà Thành - Nhân Ái đưa NCT trở về thời xuân sắc…
Trong không khí đón Xuân Quý Mão - 2023 đang đến rất gần, Công ty CP Quốc tế Nhân Ái đã sáng tạo tổ chức chương trình Hội chợ sôi động mang tên “Tết Hà Thành - Nhân Ái”. Tham dự khai trương chương trình có TS Phan Văn Hùng, Phó Chủ tịch Hội NCT Việt Nam; ông Nguyễn Văn Chức, Ủy viên Thường trực Ban đại diện Hội NCT TP Hà Nội; lãnh đạo cấp ủy, chính quyền, Hội NCT phường; đại diện Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Có một “bếp xưa” ở Thành Nhà Hồ

Có một “bếp xưa” ở Thành Nhà Hồ
Tết này chẳng phải đi đâu xa, chúng ta có thể dễ dàng thưởng lãm không gian văn hoá xưa được trưng bày, trang trí công phu tại khuôn viên Di sản Văn hóa thế giới Thành Nhà Hồ (huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hoá)...

Thanh Hoá: Hội Báo Xuân Quý Mão 2023 sẽ diễn ra từ ngày 16 đến 30/1

Thanh Hoá: Hội Báo Xuân Quý Mão 2023 sẽ diễn ra từ ngày 16 đến 30/1
Đã thành thông lệ, hàng năm cứ mỗi độ Tết đến Xuân về, tại Thư viện tỉnh Thanh Hoá lại diễn ra Hội báo Xuân - một hoạt động thường niên nhằm tạo không khí mừng Đảng, mừng Xuân, mừng quê hương đổi mới, tạo không gian du xuân cho nhân dân, điểm nhấn trong chuỗi hoạt động đón Tết cổ truyền của dân tộc.

Link xem trực tiếp Việt Nam vs Thái Lan, chung kết lượt về AFF Cup 2022

Link xem trực tiếp Việt Nam vs Thái Lan, chung kết lượt về AFF Cup 2022
Link xem trực tiếp Việt Nam vs Thái Lan, chung kết lượt về AFF Cup 2022 diễn ra lúc 19h30 ngày 16/1.
Xem thêm
Đại diện Cục Nghệ thuật biểu diễn lên tiếng về phát ngôn của NSƯT Xuân Bắc

Đại diện Cục Nghệ thuật biểu diễn lên tiếng về phát ngôn của NSƯT Xuân Bắc

Chia sẻ câu chuyện "Cái tát của mẹ" của NSƯT Xuân Bắc trên Facebook đã làm dấy lên làn sóng chỉ trích khắp cộng đồng mạng những ngày qua.
Chợ Tết Hà Thành - Nhân Ái đưa NCT trở về thời xuân sắc…

Chợ Tết Hà Thành - Nhân Ái đưa NCT trở về thời xuân sắc…

Công ty CP Quốc tế Nhân Ái đã sáng tạo tổ chức chương trình Hội chợ sôi động mang tên “Tết Hà Thành - Nhân Ái”
Thanh Hoá: Hội Báo Xuân Quý Mão 2023 sẽ diễn ra từ ngày 16 đến 30/1

Thanh Hoá: Hội Báo Xuân Quý Mão 2023 sẽ diễn ra từ ngày 16 đến 30/1

Đã thành thông lệ, hàng năm cứ mỗi độ Tết đến xuân về, tại Thư viện tỉnh Thanh Hoá lại diễn ra Hội báo Xuân - một hoạt động thường niên nhằm tạo không khí mừng Đảng, mừng Xuân, mừng quê hương đổi mới, tạo không gian du xuân cho nhân dân, điểm nhấn trong c
Thanh Hoá: Đại dịch COVID-19 như một phép thử cho ngành du lịch

Thanh Hoá: Đại dịch COVID-19 như một phép thử cho ngành du lịch

Theo tinh thần Nghị quyết số 58-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thanh Hoá đang phấn đấu sớm đạt được mục tiêu “đến năm 2030 Thanh Hoá trở thành tỉnh giàu đẹp, văn minh và hiện đại, là một trong những trung tâm lớn về văn hoá của khu vực và cả nước…”. Để đạt được
48 giờ khám phá để....WOW Tây Ninh

48 giờ khám phá để....WOW Tây Ninh

Tây Ninh không “sang” như Phú Quốc, không phồn hoa như Sài Gòn, nhưng bạn sẽ cần ít nhất 2 ngày để khám phá vẻ đẹp mộc mạc, an yên và đậm sắc màu tâm linh của miền đất bò tơ, bánh tráng.
Xem trọn bộ phim "Đối với tôi anh ấy là người nguy hiểm"

Xem trọn bộ phim "Đối với tôi anh ấy là người nguy hiểm"

NMO - Bộ phim "Đối với tôi anh ấy là người nguy hiểm" bắt đầu lên sóng từ ngày 13/1/2023 trên iQIYI vào lúc 12h00 theo giờ Trung Quốc (tức khoảng 11h00 theo giờ Việt Nam).
Lịch sử đối đầu, nhận định MU vs Reading, 3h00 ngày 29/01, FA Cúp

Lịch sử đối đầu, nhận định MU vs Reading, 3h00 ngày 29/01, FA Cúp

MU vs Reading là cuộc đối đầu được người hâm mộ đón chờ tại vòng 4 Cúp FA (Anh). Ngày mới Online cập nhật lịch sử đối đầu MU vs Reading, nhận định MU vs Reading và dự kiến đội hình hai bên...
Link xem trực tiếp Man City vs Arsenal, 3h00 ngày 28/01, Cúp FA

Link xem trực tiếp Man City vs Arsenal, 3h00 ngày 28/01, Cúp FA

Cập nhật link xem trực tiếp Man City vs Arsenal, xem trực tiếp Man City vs Arsenal diễn ra lúc 03h00 ngày 28/1 trong khuôn khổ Cúp FA phục vụ quý độc giả quan tâm theo dõi.
Lịch sử đối đầu, nhận định Man City vs Arsenal, 3h00 ngày 28/01

Lịch sử đối đầu, nhận định Man City vs Arsenal, 3h00 ngày 28/01

Man City vs Arsenal là cuộc đối đầu được người hâm mộ đón chờ tại Cúp FA (Anh). Ngày mới Online cập nhật lịch sử đối đầu Man City vs Arsenal, nhận định Man City vs Arsenal và dự kiến đội hình hai bên...
Những cánh rừng đều xanh

Những cánh rừng đều xanh

Trở về quê sau bao năm lăn lộn, phóng tầm mắt nhìn quanh, những cánh rừng đã phục sinh. Quê hương vùng lõm, kí ức tuổi thơ là những mảng rừng xám xịt da beo với những đống tro nguội lạnh sau một trận lửa rừng rực.
Đồng đội

Đồng đội

Quyết vừa tới nhà, vứt “phịch” chiếc ba lô lộn ngược một cái nơi hè, vừa thở vừa nói với chị dâu:
Hoa hồng Vu lan...

Hoa hồng Vu lan...

Chị mới dọn về xóm, xây cái nhà nhỏ, định cư luôn. Con trai chị với con tôi chung lớp 5, ngày nào cũng qua nhà chơi. Thằng nhỏ lễ phép, chỉ phải cái hơi… sa đà: Sa vô chơi là quên luôn trời đất; bữa cơm nào mẹ cũng phải vác roi đi kiếm! Vài lần trò chuyện xã giao mới biết: Té ra chị Hân cũng mẹ đơn thân.
Xem trọn bộ "Gặp nhau cuối năm - Táo quân" qua các năm

Xem trọn bộ "Gặp nhau cuối năm - Táo quân" qua các năm

NMO - "Gặp nhau cuối năm - Táo quân" là chương trình truyền hình được chiếu vào đêm giao thừa hàng năm. "Táo quân" được phát sóng trên các kênh sóng của Đài Truyền hình Việt Nam và trên ứng dụng VTV Go.
Link xem trực tiếp Táo quân 2023 - Gặp nhau cuối năm xuân Quý Mão

Link xem trực tiếp Táo quân 2023 - Gặp nhau cuối năm xuân Quý Mão

NMO - Táo quân - Gặp nhau cuối năm là chương trình truyền hình được chiếu vào đêm giao thừa hàng năm. Năm nay, Táo quân 2023 - Gặp nhau cuối năm xuân Quý Mão vẫn sẽ được phát sóng trên các kênh sóng của Đài Truyền hình Việt Nam và trên ứng dụng VTV Go.
Xem trọn bộ phim "Hướng gió mà đi" của Đàm Tùng Vận

Xem trọn bộ phim "Hướng gió mà đi" của Đàm Tùng Vận

NMO - Bộ phim truyền hình "Hướng gió mà đi" là tác phẩm điện ảnh mới nhất đánh dấu sự tái xuất của mỹ nhân không tuổi Đàm Tùng Vận.
Phiên bản di động