“Trung Quốc có thể giữ 50% nước Mekong vào mùa khô”

Đó là nhận định của Brian Eyler, Giám đốc Chương trình Đông Nam Á, Trung tâm nghiên cứu Stimson (Mỹ), khi nhận định về năng lực các đập thủy điện của Trung Quốc trên thượng nguồn Mekong…

Eyler là chuyên gia về các vấn đề xuyên biên giới ở khu vực Mekong, tác giả cuốn sách “Last Days of the Mighty Mekong” (Những ngày cuối của dòng Mekong vĩ đại). Eyler cho biết mức 50% này là dựa trên tính toán logic của tình hình, khi Trung Quốc đang vận hành 11 đập thủy điện trên dòng chính sông Mekong. Phần sông Mekong ở Trung Quốc (được gọi là Lan Thương) chiếm đến 45% lượng nước chảy xuống hạ lưu vào mùa khô.

Vào mùa mưa, khu vực tập trung nhiều nước nhất sông Mekong là ở Lào và Tây Nguyên của Việt Nam. Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 7% lượng nước sông Mekong vào mùa mưa. Vào mùa khô, phần lớn lượng nước đến từ sông băng ở dãy Himalaya, chảy qua Trung Quốc. Lúc này Trung Quốc chiếm đến 40% lượng nước sông Mekong chảy xuống hạ nguồn. Trên thượng nguồn, 11 đập thủy điện của Trung Quốc trữ 47 tỉ mét khối nước.

Mekong cạn nước
Mekong cạn nước

Giữa tháng 2/2020, miền Tây Việt Nam xuất hiện tình trạng hạn mặn nghiêm trọng. Riêng tỉnh Cà Mau ghi nhận hơn 16.000 ha lúa bị thiệt hại 30-70%, 340 ha hoa màu có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Nguyên nhân chính của hạn hán năm nay ở Việt Nam là do hiện tượng El Nino, gây nên thiếu mưa. Lượng nước không đủ để dòng sông vận hành như bình thường như trong hàng triệu năm qua.

Bên cạnh 11 đập thủy điện của Trung Quốc trên thượng nguồn, Lào có hai đập trên dòng chính sông Mekong là Xayaburi và Don Sahong. Các đập thủy điện trên sông Mekong đang khiến hạn hán nghiêm trọng hơn.

Bản đồ trên Bangkok Post cho thấy Trung Quốc đã hoàn thành 10/11 dự án đập thủy điện (màu trắng), còn Lào và Campuchia đang xây (màu vàng) 2/11 đập đã lên kế hoạch (màu đỏ).
Bản đồ trên Bangkok Post cho thấy Trung Quốc đã hoàn thành 10/11 dự án đập thủy điện (màu trắng), còn Lào và Campuchia đang xây (màu vàng) 2/11 đập đã lên kế hoạch (màu đỏ). Ảnh IT

Nhiều nghiên cứu của Ủy hội sông Mekong (MRC) cho thấy tác động rõ nhất của các đập thủy điện Trung Quốc đến hạ lưu là “giữ lại phù sa”. Mekong chiếm đến 60% lượng phù sa của ĐBSCL của Việt Nam. Đến 2040, lượng phù sa ở khu vực này ước tính chỉ còn 4-5%. Nếu 11 đập thủy điện ở Lào và Campuchia đi vào hoạt động, tác động về phù sa sẽ còn lớn hơn nữa.

Chuyên gia Mỹ dự báo hạn hán ở hạ lưu sông Mekong sẽ tái diễn thường xuyên hơn trong tương lai. Tuy nhiên, có thể dự báo được El Nino và tác động của nó trước 6 tháng, vì vậy, Việt Nam có thể chuẩn bị năng lực để hạn chế tác hại.

Một số chuyên gia khuyến cáo Việt Nam nên tích lũy nước ngọt tối đa, trong đó có nước ngầm, cải tạo hệ thống thủy lợi nội đồng để chủ động tưới tiêu. Về dài hạn, Việt Nam cần có hệ thống công trình điều khiển mặn từ phía các cửa mặn, hệ thống bẩy triều, giúp đẩy ngọt từ các cửa ngọt trong từng con triều trong mùa khô. Cần biến hệ thống kênh rạch ở đồng bằng sông Cửu Long thành “các hồ nước ngọt di động”, vận hành theo nhịp điệu của triều trong mùa khô. Việt Nam cũng phải tìm giải pháp phi công trình, thay đổi cơ cấu mùa vụ, cây trồng, vật nuôi… theo hướng thích nghi với thời tiết.

Theo tiến sĩ Tô Văn Trường, trên phạm vi khu vực Việt Nam cần hợp tác chặt chẽ với các nước ven sông Mekong để có kế hoạch tổng hợp gần tối ưu, mang lại lợi ích lâu dài của mỗi nước.

Với Trung Quốc, MRC có thể sử dụng Hiệp định Mekong năm 1995 làm cơ sở pháp lí để đề nghị Bắc Kinh hợp tác, cân bằng lợi ích của các bên. MRC cũng có hệ thống tài liệu khí tượng thủy văn và các tài liệu cơ bản khác, có thể dùng để đối chiếu với dữ liệu của Trung Quốc.

Với ASEAN, Eyler cho rằng, Việt Nam nên ưu tiên đưa vấn đề sông Mekong ra bàn luận trong năm làm Chủ tịch của Hiệp hội trong 2020. Hệ sinh thái và nền tảng tài nguyên của Mekong đang bị đe dọa, trong khi ĐBSCL là nơi cung cấp nguồn lương thực cho cả 10 nước Đông Nam Á.

Theo Brian Eyler, Ban Thư kí MRC chưa từng tiếp cận được dữ liệu của Trung Quốc về các đập thủy điện trên thượng nguồn. Ông hi vọng MRC sẽ có cơ hội này khi tiến hành nghiên cứu chung sắp tới với Trung Quốc để tìm nguyên nhân hạn hán. MRC không nên để Trung Quốc dùng ảnh hưởng trong khu vực để áp đảo các nước và các bên liên quan. Đặc biệt, cung cấp dữ liệu không chính xác về tác động của các đập thủy điện đến hạ lưu.

Đ.K (tổng hợp)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Châu Âu những ngày không yên ả

Châu Âu những ngày không yên ả

Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đang đối mặt với nguy cơ rơi vào suy thoái kép lần đầu tiên trong gần 10 năm và Ủy ban châu Âu (EC) đã phải cảnh báo làn sóng lây nhiễm COVID-19 mới không chỉ làm chậm đà phục hồi kinh tế của Eurozone mà kinh tế khu vực khó trở lại bình thường trước năm 2023…
Vượt qua cuộc khủng hoảng “1 khoảnh khắc, 2 dịch bệnh”

Vượt qua cuộc khủng hoảng “1 khoảnh khắc, 2 dịch bệnh”

Gần 30 năm trước, khi Magic Johnson, người được coi là một trong những cầu thủ bóng rổ người Mỹ vĩ đại nhất lịch sử, thừa nhận ông đã có kết quả xét nghiệm dương tính với virus HIV và buộc phải giải nghệ, nhiều người đã nghĩ tới một cái kết buồn.
Thắp sáng ngọn đèn màu cam  đẩy lùi “Đại dịch bóng tối”

Thắp sáng ngọn đèn màu cam đẩy lùi “Đại dịch bóng tối”

Cứ ba phụ nữ trên thế giới thì có một người bị bạo hành thể xác hoặc tình dục. Bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái là hành vi vi phạm quyền con người nghiêm trọng và để lại những hậu quả tàn khốc về cả thể chất lẫn tinh thần, thậm chí gây tử vong. Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 hoành hành, vấn nạn này gia tăng đáng báo động, đe dọa gây ra những hậu quả nặng nề chẳng kém gì một đại dịch…
Nguy cơ trên Biển Đông từ một dự luật của Trung Quốc

Nguy cơ trên Biển Đông từ một dự luật của Trung Quốc

Dự luật Hải cảnh của Trung Quốc cho phép lực lượng này dùng vũ lực có thể tiềm ẩn “ngoại giao pháo hạm” và gây nhiều lo ngại cho các quốc gia...
Nỗ lực tái thiết APEC sau đại dịch COVID-19

Nỗ lực tái thiết APEC sau đại dịch COVID-19

Phát biểu khai mạc Đối thoại Doanh nhân APEC 2020 (APEC Dialogues 2020) với chủ đề “Tái thiết hình ảnh APEC - Những ưu tiên sau đại dịch COVID19” sáng 19/11, theo hình thức trực tuyến, Thủ tướng nước chủ nhà Malaysia Muhyiddin Yassin khẳng định dịch viêm đường hô hấp cấp COVID19 bùng phát, ảnh hưởng nghiêm trọng và tác động lâu dài đến các ưu tiên kinh tế và thương mại trong APEC và việc tái định hình APEC thực sự cần thiết…

Tin khác

“Bão lửa” Covid-19 tại Mỹ được Tổng thống Trump “tiếp dầu”

“Bão lửa” Covid-19 tại Mỹ  được Tổng thống Trump “tiếp dầu”
Đại dịch Covid-19 tại Mỹ có nguy cơ biến thành một thảm họa nhân đạo, khi ông Trump kiên quyết không chuyển giao quyền lực...

RCEP - Cú hích mới cho nền kinh tế Nhật Bản

RCEP - Cú hích mới cho nền kinh tế Nhật Bản
Ngày 15/11, Nhật Bản tham gia kí kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) cùng 14 quốc gia khác, đang chiếm gần 50% tổng kim ngạch thương mại của nước này.

Hi vọng mới cho hòa bình ở khu vực Kavkaz

Hi vọng mới cho hòa bình ở khu vực Kavkaz
Thông tin về việc các bên xung đột tại Nagorny-Karabakh dưới vai trò trung gian của Nga đạt được thỏa thuận ngừng bắn mới, thực hiện từ 0 giờ ngày 10/11, xuất hiện khá bất ngờ và sau nhiều lần các lệnh ngừng bắn trước đó bị vi phạm ngay khi bắt đầu có hiệu lực…

Ông Joe Biden lên kế hoạch “khai tử” một loạt chính sách của người tiền nhiệm

Ông Joe Biden lên kế hoạch “khai tử” một loạt chính sách của người tiền nhiệm
Dù chưa được khẳng định chiến thắng trong cuộc bầu cử Mỹ 2020, song ông Joe Biden được cho là đang xúc tiến soạn thảo một loạt sắc lệnh hành pháp, nhằm đảo ngược những chính sách gây tranh cãi của chính quyền Tổng thống Trump, sau khi ông nhậm chức vào ngày 20/1/2021…

Ông Joe Biden giành hơn 270 phiếu đại cử tri để được bầu làm Tổng thống thứ 46 của Mỹ

Ông Joe Biden giành hơn 270 phiếu đại cử tri để được bầu làm Tổng thống thứ 46 của Mỹ
Ngày 7/11 (theo giờ Mỹ, tối 7/11 giờ Việt Nam), ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden đã đánh bại đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump để giành hơn 270 phiếu đại cử tri trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, qua đó sẽ trở thành tổng thống thứ 46 của nước này.

Bầu cử Mỹ 2020: Vài nét về Tổng thống đắc cử Joe Biden

Bầu cử Mỹ 2020: Vài nét về Tổng thống đắc cử Joe Biden
Ông Joe Biden, tên đầy đủ là Joseph Robinette Biden Jr., sinh ngày 20/11/1942, tại Scranton, Pennsylvania, Mỹ.
Xem thêm
Ông Joe Biden giành hơn 270 phiếu đại cử tri để được bầu làm Tổng thống thứ 46 của Mỹ

Ông Joe Biden giành hơn 270 phiếu đại cử tri để được bầu làm Tổng thống thứ 46 của Mỹ

Ngày 7/11 (theo giờ Mỹ, tối 7/11 giờ Việt Nam), ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden đã đánh bại đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump để giành ...
Bầu cử Mỹ 2020: Vài nét về Tổng thống đắc cử Joe Biden

Bầu cử Mỹ 2020: Vài nét về Tổng thống đắc cử Joe Biden

Ông Joe Biden, tên đầy đủ là Joseph Robinette Biden Jr., sinh ngày 20/11/1942, tại Scranton, Pennsylvania, Mỹ.
Bầu cử Mỹ: Ông Joe Biden tiến gần đến cánh cửa Nhà Trắng

Bầu cử Mỹ: Ông Joe Biden tiến gần đến cánh cửa Nhà Trắng

Ứng cử viên Joe Biden của đảng Dân chủ tiến gần hơn tới chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sau khi giành chiến thắng tại 2 "chiến ...
Mỹ đang đẩy Iran  vào “vòng tay” Huawei

Mỹ đang đẩy Iran vào “vòng tay” Huawei

Người khổng lồ công nghệ cao Trung Quốc Huawei đang tận dụng tốt thỏa thuận đối tác chiến lược 25 năm giữa Bắc Kinh và Tehran để giành được vị ...
Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Mỹ: Khuynh hướng hợp tác tích cực hơn với OPEC

Kể từ khi Saudi Arabia và các nước thành viên A rập khác của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ ...
Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Nhật Bản đứng trước biến động hậu “Kỉ nguyên Abe”

Quyết định từ chức của Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo diễn ra vào thời điểm có những biến động lớn về địa chính trị trong khu vực và trên ...
Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Chính sách của Mỹ với Trung Quốc sẽ ra sao nếu ông Biden thắng cử?

Theo giới phân tích, chính quyền ông Biden sẽ ít đối đầu công khai với Trung Quốc, nhưng bản chất không thay đổi nhiều so với chính phủ tiền nhiệm…
Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Khai mạc Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36

Sáng 26/6, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tổ chức theo hình thức trực tuyến khai mạc tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Hà Nội. Trên cương ...
Carnival đường phố mở màn ấn tượng cho Lễ hội Du lịch biển Sầm Sơn 2020

Carnival đường phố mở màn ấn tượng cho Lễ hội Du lịch biển Sầm Sơn 2020

Đến hẹn lại lên, dàn xe hoa lộng lẫy, những vũ điệu nóng bỏng của các vũ công châu Âu trong Carnival đường phố sôi động được Sun Group chung ...
Phiên bản di động