Trăn trở văn hóa đọc

Một đất nước muốn phát triển đều phải thông qua con đường nâng cao tri thức, bởi ông cha ta đã từng dạy “phi trí bất hưng”. Vậy làm thế nào để nâng cao tri thức? Không có sẵn con đường sang trọng, lối tắt hoặc “đón đầu” nào dẫn ta đến sự hiểu biết, ngoài con đường học tập.

“Học! Học nữa! Học mãi!”, “Học suốt đời!” - các bậc tiền bối từng khuyên mọi người dân như vậy. Thầy đồ xưa dạy học trò: “Ngọc bất trác bất thành khí. Nhân bất học bất tri lí” (ý rằng hòn ngọc không mài giũa không thành ngọc quý, con người không học sao có được sự hiểu biết).

Nhưng học ở đâu, học thế nào? Tỉ phú Bill Gates cho rằng: “Nhà trường chỉ cho ta chiếc chìa khóa của tri thức, còn học trong cuộc sống là công việc cả đời”.

Học trong sách. Học ở ngoài đời, suy cho cùng cũng được đúc kết vào sách vở. Sách là sản phẩm văn hóa, tinh thần của con người, là kho tàng tri thức của nhân loại. Lênin từng viết: “Không có sách thì không có tri thức. Không có tri thức thì không có Chủ nghĩa xã hội”. Đọc sách một mặt nâng cao nhận thức, mặt khác giúp con người ta hướng tới chân - thiện - mĩ. Nhà văn Pháp Huy-gô viết: “Đọc sách tạo ra niềm vui cao sang cho con người; đem lại cho con người vẻ vang và tài năng”.

Người cao tuổi ở TP. Quảng Ngãi đọc sách báo tại Thư viện tỉnh.
Người cao tuổi ở TP. Quảng Ngãi đọc sách báo tại Thư viện tỉnh.

Đọc sách quan trọng và bổ ích là vậy, tiếc rằng ý thức về văn hóa đọc của không ít người hiện nay chưa được coi trọng. Ở lứa tuổi học sinh thì vấn nạn “dạy thêm, học thêm” choán quá nhiều thời gian, khiến các em không còn hứng thú tìm đến sách. Còn ở người lớn, theo một khảo sát gần đây, Việt Nam chỉ có 30% số người đọc sách thường xuyên, 26% không đọc và 44% thỉnh thoảng đọc. Thời gian dành cho đọc sách của người Việt chỉ khoảng 1 giờ, thuộc nhóm thấp nhất thế giới và bình quân sức đọc của người Việt chưa được 1 cuốn sách/năm.

Nhớ lại thời kì miền Bắc xây dựng CNXH, một hiệu cắt tóc bên đường cũng có rất nhiều sách, truyện cho khách đọc. Đi đến thành phố, thị xã, thậm chí cả thị trấn nào cũng thấy có “Hiệu sách Nhân dân”, “Quốc doanh phát hành sách”, thư viện thì luôn đông người… Ngày nay những hình ảnh này không còn mấy. Nơi nào còn thì vị trí đầu quầy được ưu tiên cho mặt hàng văn phòng phẩm, lịch treo tường. Sách thường nằm khiêm nhường tít sâu bên trong.

Tôi vẫn còn nhớ như in phong trào đọc sách trong thanh niên, học sinh sau ngày hòa bình lập lại. Ngày ấy chưa có nhiều tờ báo như bây giờ. Chúng tôi chuyền tay nhau tập san (nay là tạp chí) Văn nghệ Quân đội, vì trong đó có nhiều truyện ngắn hay, hấp dẫn. Những cuốn “Thép đã tôi thế đấy!”, “Ruồi trâu”, “Sông Đông êm đềm”... luôn nhàu bóng mồ hôi do chuyền tay nhiều người. Đến thời chống

Mỹ, những tác phẩm “Sống như anh”, “Cái sân gạch”, “Chuyện thường ngày ở huyện”… là những cuốn sách “gối đầu giường” của giới trẻ.

Ngẫm xưa, nghĩ nay mà thấy trăn trở! Cũng may là Đảng, Chính phủ đã nhìn thấy “căn bệnh” lười đọc sách này, kịp thời “bắt mạch, bốc thuốc”. Ngày 22/2/2014, Thủ tướng Chính phủ đã kí Quyết định số 284/QĐ-TTg, lấy ngày 21/4 hằng năm là “Ngày sách Việt Nam” nhằm khơi lại, tôn vinh văn hóa đọc.

Nhưng, để chủ trương giàu nhân văn này đi vào cuộc sống là một nhiệm vụ khó khăn phức tạp. Đây là trách nhiệm không chỉ của cơ quan quản lí văn hóa mà còn của cả nhà trường, gia đình và toàn xã hội.

Nguyễn Văn Cự

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Nghĩ về truyền thống “Tôn sư trọng đạo” xưa và nay

Nghĩ về truyền thống “Tôn sư trọng đạo” xưa và nay

“Tôn sư trọng đạo” là truyền thống đạo lí mang đậm giá trị nhân văn của dân tộc. Truyền thống này đã được ông cha ta tạo dựng, bồi đắp từ ngàn xưa cho đến nay. Trải qua thời gian, truyền thống ấy vẫn luôn tỏa sáng. Trong xã hội xưa và nay, “Tôn sư trọng đạo” có gì khác nhau?
Phải luôn nêu cao đạo đức người đảng viên

Phải luôn nêu cao đạo đức người đảng viên

Trải qua hơn 9 thập kỉ (1930-2021), Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn giữ vai trò lãnh đạo cách mạng và đã đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, bởi vì Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi.
Tìm người tình Mai Sơn Phủ của Hồ Xuân Hương

Tìm người tình Mai Sơn Phủ của Hồ Xuân Hương

Trong tập thơ tình Lưu Hương Ký của Hồ Xuân Hương có nhiều bài thơ nghiêng về tình cảm với Mai Sơn Phủ thi hữu của Tao Đàn- Cổ Nguyệt Đường (1811-1814, chàng có quê ở xứ Tam Kỳ, đất Quảng.
Huy động sức mạnh nội lực, kết hợp với ngoại lực để phát triển đất nước

Huy động sức mạnh nội lực, kết hợp với ngoại lực để phát triển đất nước

Đất nước 24 năm sau ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930), dân tộc ta đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử, đánh sập chủ nghĩa thực dân cũ, tạo ra cao trào các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới vùng lên tự giải phóng mình.
Đi tìm dấu tích Cổ Nguyệt Đường quán hội Tao Đàn của nữ sĩ Hồ Xuân Hương

Đi tìm dấu tích Cổ Nguyệt Đường quán hội Tao Đàn của nữ sĩ Hồ Xuân Hương

Tao Đàn của nữ sĩ Hồ Xuân Hương ở Cổ Nguyệt Đường từ năm 1811-1814, có tới 28 thi hữu cùng bàn luận về thơ phú văn chương. Trong số thi hữu ấy có một người tên là Mai Sơn Phủ, duyên thơ nối họ với duyên tình. Vậy người có biệt danh Mai Sơn Phủ đến Cổ Nguyệt Đường là ai, quê ở đâu? Chúng tôi đã đi tìm dấu tích Cổ Nguyệt Đường để tìm bóng dáng Mai Sơn Phủ.

Tin khác

Binh pháp dân gian ở Liễu Đôi

Binh pháp dân gian ở Liễu Đôi
Liễu Đôi thuộc xã Liêm Túc, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam có địa thế hiểm trở, nằm trong vòng cung dãy núi; phía Tây cách sông Đáy 6 cây số. Lưng Liễu Đôi tựa vào núi, trước mặt là cánh đồng rộng; có vị trí phòng thủ và phản công giặc rất lợi hại. Một vị tướng đời Trần đã chọn Liễu Đôi làm nơi thao binh, luyện tướng.

Đừng để thói hung hãn lên ngôi

Đừng để thói hung hãn lên ngôi
Xã hội đương thời có nhiều công dân sống đẹp, thì cũng không ít người hung hãn. Lắm lúc ra đường, thấy những hành vi xấu, người ta không dám can thiệp, nhắc nhở vì sợ bị vạ lây, bị đánh đập.

Thật và giả

Thật và giả
Người Trung Hoa có câu: “Trung ngôn nghịch nhĩ” (lời nói thật khó nghe), nhưng lại mang điều tốt đẹp đến cho người nghe. Trong cuộc sống luôn luôn tồn tại một nghịch lí đó là con người rất muốn biết sự thật, nhưng lại không thích người khác nói thật. Dẫu họ biết mười mươi rằng một sự thật vẫn tốt hơn ngàn lần sự dối trá.

Cần khắc phục tình trạng cán bộ “chín ép”

Cần khắc phục tình trạng cán bộ “chín ép”
Phát biểu tại Hội nghị cán bộ toàn quốc tổng kết công tác tổ chức đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kì 2020-2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng chỉ ra hạn chế: “Có nơi chuẩn bị nhân sự chưa thật kĩ, còn biểu hiện cục bộ địa phương, bố trí người nhà, người thân chưa đủ tiêu chuẩn, điều kiện, u tín tham gia cấp ủy”.

Những con thiêu thân lạc loài

Những con thiêu thân lạc loài
Không có gì mới, bởi trước mỗi lần Đảng ta tổ chức Đại hội là các thế lực thù địch lại dùng các thủ đoạn tuyên truyền đánh phá.

Tâm lí và nguồn lực quý giá của NCT

Tâm lí và nguồn lực quý giá của NCT
NCT hiện chiếm tới hơn 10% dân số cả nước và theo dự báo số lượng ngày càng tăng nhanh. NCT là một lực lượng xã hội đông đảo và có vai trò quan trọng trong xã hội Việt Nam hiện nay.
Xem thêm
Phiên bản di động