Trà Tang thầm, đồ uống dân gian độc đáo

Tang thầm, hay còn gọi là tang thực, tang táo, tang quả, ô thầm, hắc thầm... là tên gọi dân dã của quả dâu chín, một thứ trái cây hết sức dung dị và rẻ tiền ở nông thôn. Vào khoảng chuyển từ mùa Xuân sang mùa Hạ, tang thầm được bày bán rộng rãi.
Bên cạnh những thứ trái cây sang trọng và đắt tiền, tang thầm vẫn gây được sự chú ý của người mua bởi sắc màu tím thẫm và hình hài căng mọng đầy sức hấp dẫn của nó. Người ta mua tang thầm thường để ăn sống, ngâm rượu, làm mứt hoặc ngâm với đường kính để chế nước giải khát dùng cho cả mùa Hạ nóng nực. Nhưng còn có một cách chế, cách dùng hết sức đơn giản mà hiệu quả và sự thú vị cũng không thua kém, đó là sử dụng dưới dạng trà, cổ nhân gọi là trà tang thầm. Vậy loại trà này được chế như thế nào? Công dụng và cách dùng ra sao?

Cách chế

Nên chọn những quả dâu đã chín, lành lặn, loại bỏ các tạp chất, dùng nước sạch rửa thật kĩ (chú ý nhẹ tay để tránh dập nát), đem phơi hoặc sấy thật khô rồi đựng trong lọ kín (tốt nhất là lọ sành) để dùng dần. Mỗi ngày 2 lần, mỗi lần lấy 10 -15g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 15 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Trên thực tế, ngoài tang thầm, người ta còn phối hợp thêm với một số vị thuốc khác nhằm nâng cao và mở rộng hiệu quả phòng chống bệnh tật của loại trà này.

Trà Tang thầm, đồ uống dân gian độc đáo
Trà Tang thầm, đồ uống dân gian độc đáo

Công dụng

Tang thầm, tên khoa học là Fructus Mori Albae, theo dược học cổ truyền vị ngọt chua, tính lạnh, có công dụng tư âm dưỡng huyết, bổ can ích thận, sinh tân nhuận tràng, ô phát (làm đen râu tóc) và trừ phong thấp, thường được dùng để chữa các chứng bệnh do can thận bất túc gây nên như đầu choáng mắt hoa, lưng đau gối mỏi, tai ù tai điếc, râu tóc bạc sớm, mất ngủ hay mê, tiêu khát (đái đường), táo bón, các khớp vận động khó khăn... Các y thư cổ như Bản thảo cương mục, Bản thảo thập di, Bản thảo kinh sơ, Bản thảo cầu chân, Tân tu bản thảo, Trấn nam bản thảo, Tuỳ tức cư ẩm thực phổ... đều đề cập đến tang thầm với những kiến giải rất sâu sắc. Ví như, sách Bản thảo kinh sơ đã viết: “Tang thầm, cam hàn ích huyết nhi trừ nhiệt, vi lương huyết bổ huyết ích âm chi dược. Tiêu khát do vu nội nhiệt, tân dịch bất túc, sinh tân cố chỉ khát. Ngũ tạng giai thuộc âm, ích âm cố lợi ngũ tạng. Âm bất túc tắc quan tiết chi huyết khí bất thông, huyết sinh tân mãn, âm khí trường thịnh, tắc bất cơ nhi huyết khí tự thông hĩ. Nhiệt thoái âm sinh, tắc can tâm vô hỏa, cố hồn an nhi thần tự thanh ninh, thần thanh tắc thông minh nội phát, âm phục tắc biến bạch bất lão” (quả dâu chín vị ngọt, tính hàn, là thứ thuốc mát huyết, bổ huyết dưỡng âm mà trừ được nhiệt. Chứng tiêu khát sinh ra do dịch thiếu nên sinh nội nhiệt, (quả dâu) sinh dịch mới mà chữa được. Năm tạng đều thuộc âm, dưỡng âm thì lợi cho các tạng. Âm thiếu thì các khớp khí huyết không thông, (quả dâu) bổ sung đầy đủ huyết dịch thì âm khí trường thịnh mà khí huyết tự thông. Nhiệt giải âm đủ thì hoả trong can và tâm cũng hết, tinh thần trở nên thanh sáng an bình, trí tuệ minh mẫn, âm khí hồi phục thì râu tóc đen lại mà trường thọ). Sách Bản thảo cương mục viết: “Tang thầm... cửu phục bất cơ, an hồn trấn thần, lệnh nhân thông minh” (quả dâu chín... dùng lâu an thần trấn tĩnh, làm cho con người trở nên thông minh). Sách Trấn nam bản thảo cho rằng tang thầm “ích thận tạng nhi cố tinh, cửu phục hắc phát minh mục” (bổ thận, làm cho tinh khí vững chắc, dùng lâu có thể đen tóc và sáng mắt)...

Kết quả nghiên cứu hiện đại cho thấy, trong thành phần quả dâu có chứa các loại đường, acid tannic, acid malic, các vitamin B1, B2, A, C và caroten, các acid béo như acid linoleic, acid oleic, acid palmitic, acid stearic... Dịch chiết quả dâu có tác dụng: (1) Tăng cường công năng miễn dịch, kể cả miễn dịch tế bào và miễn dịch dịch thể; (2) Thúc đẩy cơ năng tạo huyết, làm cho tế bào lympho nhanh chuyển hóa và thành thục; (3) Làm giảm hoạt tính của men Na+, K+ - ATPase ở màng hồng cầu, từ đó ảnh hưởng đến quá trình sản nhiệt của cơ thể.

Một số công thức phối hợp

Như trên đã nói, để nâng cao hiệu quả và mở rộng phạm vi trị bệnh của trà tang thầm, người xưa còn hay phối hợp thêm với một số vị thuốc khác theo các công thức cụ thể như: (1) Tang thầm 10g, ngũ vị tử 10g, hãm uống để trị chứng dễ vã mồ hôi ban ngày (tự hãn) và ra mồ hôi trộm (đạo hãn); (2) Tang thầm 15g, thục địa 15g và bạch thược 15g hoặc tang thầm 15g và toan táo nhân 12g, hãm uống để chữa mất ngủ; (3) Tang thầm 15g, cát căn 15g, hoàng cầm 8g, cúc hoa 8g, tiểu kế 8g, hãm uống để chữa cao huyết áp; (4) Tang thầm 10g, bạch truật 6g, hãm uống để chữa chứng chậm tiêu; (5) Tang thầm 15g, kỉ tử 15g, đại táo 15g, hãm uống để chữa chứng đầu choáng mắt hoa; (6) Tang thầm 15g, long nhãn 15g hay tang thầm 15g, thỏ ti tử 12g, nữ trinh tử 12g, kỉ tử 12g, thục địa 8g, tiên linh tì 8g, phá cố chỉ 8g, hãm uống để chữa thiếu máu; (7) Tang thầm 15g, hà thủ ô 15g, nữ trinh tử 15g và cỏ nhọ nồi 10g, hãm uống để chữa chứng râu tóc bạc sớm; (8) Tang thầm 15g, nhục dung 15g, vừng đen 15g và chỉ xác sao 8g, hãm uống để chữa táo bón; (9) Tang thầm 15g, hồng hoa 3g, kê huyết đằng 12g, hãm uống để trị chứng bế kinh; (10) Tang thầm 30g, địa cốt bì 15g và đường phèn 15g, hãm uống để trị chứng ho khan ít đờm và lao phổi...

Điều cần lưu ý là, vì tang thầm tính lạnh và có tác dụng nhuận tràng nên những người hay bị rối loạn tiêu hoá, đi lỏng do tì vị hư yếu và những người bị cảm mạo, ho nhiều do phong hàn không nên dùng trà tang thầm. Khi pha loại trà này tuyệt đối không dùng ấm chén bằng kim loại.

BS Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế Nguyễn Văn Nhiên vừa ký chuyển hồ sơ vụ việc hoa khôi tiêm vaccine COVID-19 không cần đăng ký đến thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông để xem xét, xử lý.
Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Thanh tra Bộ Y tế vừa có công văn gửi Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị, yêu cầu giải trình về vụ việc báo chí đăng tải liên quan trường hợp một phụ nữ được tiêm vaccine phòng COVID-19 mà không cần đăng ký.
Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Sáng nay, 21-7, Sở Y tế Hà Nội thông báo, tính từ 18 giờ chiều qua đến 07 giờ ngày nay, trên địa bàn thành phố có thêm 26 ca Covid-19 mới, trong đó có 03 ca phát hiện qua sàng lọc cộng đồng.
Hà Nội: 12 trường hợp mắc mới trong đó 2 người trong cùng một gia đình ở Thanh Nhàn, 10 người là các F1

Hà Nội: 12 trường hợp mắc mới trong đó 2 người trong cùng một gia đình ở Thanh Nhàn, 10 người là các F1

Trưa 18/7, Sở Y tế Hà Nội thông báo ghi nhận 12 ca bệnh COVID-19 mới, trong đó có 2 mẹ con trong một gia đình ở Thanh Nhàn và 10 người khác đều liên quan đên chùm ca bệnh ở chung cư Sunshine.
Thuốc kháng virus SARS-CoV-2 molnupiravir, tín hiệu vui giữa đại dịch

Thuốc kháng virus SARS-CoV-2 molnupiravir, tín hiệu vui giữa đại dịch

Thuốc kháng virus SARS-CoV-2 đường uống phân phối dễ dàng là nhu cầu cần thiết và khẩn cấp hiện nay để điều trị COVID-19. Molnupiravir, đang cho thấy những kết quả đầy hứa hẹn.

Tin khác

Hà Nội xét nghiệm cho tất cả tài xế xe buýt sau chùm ca nhiễm liên quan Tổng Công ty Vận tải Hà Nội

Hà Nội xét nghiệm cho tất cả tài xế xe buýt sau chùm ca nhiễm liên quan Tổng Công ty Vận tải Hà Nội
Sáng nay, CDC Hà Nội đề xuất phối hợp với Sở GTVT triển khai xét nghiệm cho toàn bộ lái xe, nhân viên soát vé xe bus trên toàn TP sau khi ghi nhận chùm ca nhiễm liên quan đến Tổng Công ty Vận tải Hà Nội.

Bộ trưởng Bộ Y tế: Đợt dịch COVID-19 lần này sẽ kéo dài hơn trước, gây tác động trên diện rộng

Bộ trưởng Bộ Y tế: Đợt dịch COVID-19 lần này sẽ kéo dài hơn trước, gây tác động trên diện rộng
Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long nhận định “đợt dịch COVID-19 này sẽ kéo dài hơn so với các đợt dịch trước, gây tác động trên diện rất rộng, ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến đời sống, phát triển kinh tế xã hội nhất là các tỉnh, thành phố khu vực miền Nam”.

Bộ Y tế đề nghị Quỹ đầu tư Trực tiếp Liên Bang Nga hỗ trợ cung cấp vắc xin Sputnik V ngay trong tháng 7

Bộ Y tế đề nghị Quỹ đầu tư Trực tiếp Liên Bang Nga hỗ trợ cung cấp vắc xin Sputnik V ngay trong tháng 7
Ngày 12/7, thực hiện Nghị quyết số 73/NQ-CP của Thủ tướng Chính phủ về việc mua vắc xin Sputnik V của Liên Bang Nga, Bộ trưởng Bộ Y tế đã gửi công văn tới Quỹ đầu tư Trực tiếp Liên Bang Nga (RDIF) giới thiệu Tập đoàn T&T Group là đơn vị đàm phán, mua 40 triệu liều vắc xin Sputnik V của Liên Bang Nga bằng nguồn kinh phí hợp pháp. Đặc biệt, nguồn kinh phí này do T&T Group huy động, không sử dụng từ nguồn ngân sách Nhà nước và Quỹ vắc xin phòng COVID-19 Việt Nam.

Bộ Y tế thông tin về việc tiêm 2 mũi vắc xin COVID-19 khác loại

Bộ Y tế thông tin về việc tiêm 2 mũi vắc xin COVID-19 khác loại
Theo Bộ Y tế, trường hợp số lượng vắc xin COVID-19 hạn chế thì ưu tiên sử dụng vắc xin của Pfizer để tiêm mũi 2 cho những người đã tiêm mũi thứ nhất bằng vắc xin AstraZeneca từ 8-12 tuần nếu người được tiêm chủng đồng ý. Những trường hợp tiêm chủng như vậy phải được theo dõi sức khỏe chặt chẽ hơn sau khi tiêm chủng.

Bộ Y tế hướng dẫn quản lý đều trị F0 tại nhà, giảm thời gian cách ly chuyên gia nhập cảnh và F1 xuống 14 ngày

Bộ Y tế hướng dẫn quản lý đều trị F0 tại nhà, giảm thời gian cách ly chuyên gia nhập cảnh và F1 xuống 14 ngày
Ngày 14/7, Bộ Y tế hướng dẫn một số nội dung liên quan đến thời gian cách ly y tế, thí điểm cách ly y tế tại nhà cho đối tượng tiếp xúc gần với ca bệnh (F1) và quản lý điều trị bệnh nhân COVID-19 (F0).

Vụ hệ thống máy xạ trị ung thư bị hỏng ở tỉnh Thanh Hóa: Bệnh nhân vẫn chưa được đi xạ trị

Vụ hệ thống máy xạ trị ung thư bị hỏng ở tỉnh Thanh Hóa: Bệnh nhân vẫn chưa được đi xạ trị
Mặc dù tại cuộc họp khẩn diễn ra sáng 8/7, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa đã chỉ đạo ngành Y tế Thanh Hóa khẩn trương chuyển bệnh nhân cần xạ trị của Bệnh viện (BV) Ung bướu sang BV Hợp Lực để điều trị. Tuy nhiên theo ghi nhận của phóng viên, đã 5 ngày trôi qua vẫn chưa có một bệnh nhân nào được đưa đi xạ trị.
Xem thêm
Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế Nguyễn Văn Nhiên vừa ký chuyển hồ sơ vụ việc hoa khôi tiêm vaccine COVID-19 không cần đăng ký đến thanh tra Bộ ...
Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Thanh tra Bộ Y tế vừa có công văn gửi Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị, yêu cầu giải trình về vụ việc báo chí đăng tải liên quan trường ...
Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Sáng nay, 21-7, Sở Y tế Hà Nội thông báo, tính từ 18 giờ chiều qua đến 07 giờ ngày nay, trên địa bàn thành phố có thêm 26 ca ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Khỏe mạnh và sống lâu

Khỏe mạnh và sống lâu

Chăm sóc, giữ gìn sức khỏe luôn là mối quan tâm của tất cả mọi người, ở mọi lứa tuổi.
Khỏe mạnh và sống lâu

Khỏe mạnh và sống lâu

Khi ta mệt mỏi, chán chường chính là lúc ta quên mất vui cười. Nhưng đó mới chính là lúc ta thật sự cần những tiếng cười thật lớn.
Quả mướp giải khát chữa bệnh

Quả mướp giải khát chữa bệnh

Nói đến quả mướp người ta thường nghĩ ngay đến món canh mướp, mùng tơi và rau đay nấu với cua đồng hoặc tôm khô ăn kèm với vài quả ...
Phiên bản di động