Trà Tang thầm, đồ uống dân gian độc đáo

Tang thầm, hay còn gọi là tang thực, tang táo, tang quả, ô thầm, hắc thầm... là tên gọi dân dã của quả dâu chín, một thứ trái cây hết sức dung dị và rẻ tiền ở nông thôn. Vào khoảng chuyển từ mùa Xuân sang mùa Hạ, tang thầm được bày bán rộng rãi.
Bên cạnh những thứ trái cây sang trọng và đắt tiền, tang thầm vẫn gây được sự chú ý của người mua bởi sắc màu tím thẫm và hình hài căng mọng đầy sức hấp dẫn của nó. Người ta mua tang thầm thường để ăn sống, ngâm rượu, làm mứt hoặc ngâm với đường kính để chế nước giải khát dùng cho cả mùa Hạ nóng nực. Nhưng còn có một cách chế, cách dùng hết sức đơn giản mà hiệu quả và sự thú vị cũng không thua kém, đó là sử dụng dưới dạng trà, cổ nhân gọi là trà tang thầm. Vậy loại trà này được chế như thế nào? Công dụng và cách dùng ra sao?

Cách chế

Nên chọn những quả dâu đã chín, lành lặn, loại bỏ các tạp chất, dùng nước sạch rửa thật kĩ (chú ý nhẹ tay để tránh dập nát), đem phơi hoặc sấy thật khô rồi đựng trong lọ kín (tốt nhất là lọ sành) để dùng dần. Mỗi ngày 2 lần, mỗi lần lấy 10 -15g hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 15 phút thì dùng được, uống thay trà trong ngày. Trên thực tế, ngoài tang thầm, người ta còn phối hợp thêm với một số vị thuốc khác nhằm nâng cao và mở rộng hiệu quả phòng chống bệnh tật của loại trà này.

Trà Tang thầm, đồ uống dân gian độc đáo
Trà Tang thầm, đồ uống dân gian độc đáo

Công dụng

Tang thầm, tên khoa học là Fructus Mori Albae, theo dược học cổ truyền vị ngọt chua, tính lạnh, có công dụng tư âm dưỡng huyết, bổ can ích thận, sinh tân nhuận tràng, ô phát (làm đen râu tóc) và trừ phong thấp, thường được dùng để chữa các chứng bệnh do can thận bất túc gây nên như đầu choáng mắt hoa, lưng đau gối mỏi, tai ù tai điếc, râu tóc bạc sớm, mất ngủ hay mê, tiêu khát (đái đường), táo bón, các khớp vận động khó khăn... Các y thư cổ như Bản thảo cương mục, Bản thảo thập di, Bản thảo kinh sơ, Bản thảo cầu chân, Tân tu bản thảo, Trấn nam bản thảo, Tuỳ tức cư ẩm thực phổ... đều đề cập đến tang thầm với những kiến giải rất sâu sắc. Ví như, sách Bản thảo kinh sơ đã viết: “Tang thầm, cam hàn ích huyết nhi trừ nhiệt, vi lương huyết bổ huyết ích âm chi dược. Tiêu khát do vu nội nhiệt, tân dịch bất túc, sinh tân cố chỉ khát. Ngũ tạng giai thuộc âm, ích âm cố lợi ngũ tạng. Âm bất túc tắc quan tiết chi huyết khí bất thông, huyết sinh tân mãn, âm khí trường thịnh, tắc bất cơ nhi huyết khí tự thông hĩ. Nhiệt thoái âm sinh, tắc can tâm vô hỏa, cố hồn an nhi thần tự thanh ninh, thần thanh tắc thông minh nội phát, âm phục tắc biến bạch bất lão” (quả dâu chín vị ngọt, tính hàn, là thứ thuốc mát huyết, bổ huyết dưỡng âm mà trừ được nhiệt. Chứng tiêu khát sinh ra do dịch thiếu nên sinh nội nhiệt, (quả dâu) sinh dịch mới mà chữa được. Năm tạng đều thuộc âm, dưỡng âm thì lợi cho các tạng. Âm thiếu thì các khớp khí huyết không thông, (quả dâu) bổ sung đầy đủ huyết dịch thì âm khí trường thịnh mà khí huyết tự thông. Nhiệt giải âm đủ thì hoả trong can và tâm cũng hết, tinh thần trở nên thanh sáng an bình, trí tuệ minh mẫn, âm khí hồi phục thì râu tóc đen lại mà trường thọ). Sách Bản thảo cương mục viết: “Tang thầm... cửu phục bất cơ, an hồn trấn thần, lệnh nhân thông minh” (quả dâu chín... dùng lâu an thần trấn tĩnh, làm cho con người trở nên thông minh). Sách Trấn nam bản thảo cho rằng tang thầm “ích thận tạng nhi cố tinh, cửu phục hắc phát minh mục” (bổ thận, làm cho tinh khí vững chắc, dùng lâu có thể đen tóc và sáng mắt)...

Kết quả nghiên cứu hiện đại cho thấy, trong thành phần quả dâu có chứa các loại đường, acid tannic, acid malic, các vitamin B1, B2, A, C và caroten, các acid béo như acid linoleic, acid oleic, acid palmitic, acid stearic... Dịch chiết quả dâu có tác dụng: (1) Tăng cường công năng miễn dịch, kể cả miễn dịch tế bào và miễn dịch dịch thể; (2) Thúc đẩy cơ năng tạo huyết, làm cho tế bào lympho nhanh chuyển hóa và thành thục; (3) Làm giảm hoạt tính của men Na+, K+ - ATPase ở màng hồng cầu, từ đó ảnh hưởng đến quá trình sản nhiệt của cơ thể.

Một số công thức phối hợp

Như trên đã nói, để nâng cao hiệu quả và mở rộng phạm vi trị bệnh của trà tang thầm, người xưa còn hay phối hợp thêm với một số vị thuốc khác theo các công thức cụ thể như: (1) Tang thầm 10g, ngũ vị tử 10g, hãm uống để trị chứng dễ vã mồ hôi ban ngày (tự hãn) và ra mồ hôi trộm (đạo hãn); (2) Tang thầm 15g, thục địa 15g và bạch thược 15g hoặc tang thầm 15g và toan táo nhân 12g, hãm uống để chữa mất ngủ; (3) Tang thầm 15g, cát căn 15g, hoàng cầm 8g, cúc hoa 8g, tiểu kế 8g, hãm uống để chữa cao huyết áp; (4) Tang thầm 10g, bạch truật 6g, hãm uống để chữa chứng chậm tiêu; (5) Tang thầm 15g, kỉ tử 15g, đại táo 15g, hãm uống để chữa chứng đầu choáng mắt hoa; (6) Tang thầm 15g, long nhãn 15g hay tang thầm 15g, thỏ ti tử 12g, nữ trinh tử 12g, kỉ tử 12g, thục địa 8g, tiên linh tì 8g, phá cố chỉ 8g, hãm uống để chữa thiếu máu; (7) Tang thầm 15g, hà thủ ô 15g, nữ trinh tử 15g và cỏ nhọ nồi 10g, hãm uống để chữa chứng râu tóc bạc sớm; (8) Tang thầm 15g, nhục dung 15g, vừng đen 15g và chỉ xác sao 8g, hãm uống để chữa táo bón; (9) Tang thầm 15g, hồng hoa 3g, kê huyết đằng 12g, hãm uống để trị chứng bế kinh; (10) Tang thầm 30g, địa cốt bì 15g và đường phèn 15g, hãm uống để trị chứng ho khan ít đờm và lao phổi...

Điều cần lưu ý là, vì tang thầm tính lạnh và có tác dụng nhuận tràng nên những người hay bị rối loạn tiêu hoá, đi lỏng do tì vị hư yếu và những người bị cảm mạo, ho nhiều do phong hàn không nên dùng trà tang thầm. Khi pha loại trà này tuyệt đối không dùng ấm chén bằng kim loại.

BS Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Dược thiện cho người bị di chứng tai biến mạch máu não

Dược thiện cho người bị di chứng tai biến mạch máu não

Tai biến mạch não là một nhóm bệnh lí thường gặp và di chứng của nó thường hết sức nặng nề. Trong y học cổ truyền, di chứng tai biến mạch não thuộc phạm vi các chứng như Thiên liệt, Thiên khô... và được trị liệu bằng nhiều biện pháp mang tính chất tổng hợp dựa trên quan điểm “chỉnh thể thi trị”, trong đó có việc sử dụng các món ăn - bài thuốc (dược thiện) hết sức độc đáo. Bài viết này xin được giới thiệu một số ví dụ điển hình để bạn đọc có thể tham khảo và vận dụng khi cần thiết.
Nam y điều trị chứng ù tai, điếc tai

Nam y điều trị chứng ù tai, điếc tai

Ù tai là triệu chứng bệnh khá thường gặp ở nhiều lứa tuổi, đặc biệt ở NCT. Bệnh nhân luôn cảm giác khó chịu, bên tai có tiếng vo ve, có khi như tiếng cối xay lúa… Triệu chứng ù tai có thể xảy ra lúc con người mệt mỏi, trong không gian ồn ào hoặc cũng có thể gặp cả ngày, gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Vậy nam y điều trị chứng tai ù như thế nào?...
Thu hồi thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Thu hồi thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Sở Y tế Hà Nội vừa phát thông báo thu hồi đối với thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng (số lô 19002, ngày sản xuất 3/9/2019, hạn dùng 3/9/2022) do Công ty TNHH Phil Inter Pharma sản xuất.
Kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong điều trị Covid-19

Kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại trong điều trị Covid-19

Y học cổ truyền đóng vai trò không thể thiếu trong việc điều trị Covid-19 kết hợp với y học hiện đại, có thể giúp làm giảm triệu chứng và tỷ lệ biến chứng nặng...
Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 31)

Con người dưới cách nhìn của y học cổ truyền (Kì 31)

Trong kì trước chúng ta đã cùng tìm hiểu về cấu trúc, mối quan hệ và chủ trị của ba đường kinh dương ở tay. Song song với ba đường kinh dương là ba đường kinh âm ở tay, chúng kết hợp với nhau tạo thành từng cặp. Và trong kì này sẽ cùng tìm hiểu về ba đường kinh âm ở tay...

Tin khác

Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật CDC Hà Nội đã xác nhận 2 trường hợp bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị Việt- Xô đã dương tính COVID-19, có liên quan đến ổ dịch Đà Nẵng.

Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website
Mới đây, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) đã phát đi cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Ích Cốt Long vi phạm quy định pháp luật về quảng cáo trên một số website.

Tiêm Vaccine Covid-19 cho 1.000 chiến sỹ biên phòng biến giới Tây Nam

Tiêm Vaccine Covid-19 cho 1.000 chiến sỹ biên phòng biến giới Tây Nam
Ngày 12/5, Bệnh viện Quân y 175 kết hợp cùng Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh tổ chức tiêm Vaccine Covid-19 đợt 2 cho hơn 1.000 cán bộ, nhân viên tham gia phòng chống dịch tại khu vực biên giới Tây Nam và chiến sỹ mới.

Test nhanh hàng nghìn mẫu SARS-CoV-2 ở Samsung, Canon Bắc Ninh

Test nhanh hàng nghìn mẫu SARS-CoV-2 ở Samsung, Canon Bắc Ninh
Cơ quan chức năng test nhanh đối với 1.160 trường hợp F2 liên quan đến một ca dương tính với SARS-CoV-2 ở Hải Dương đã có kết quả âm tính.

TP Hồ Chí Minh: Khu xạ trị trong ngày Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 chính thức hoạt động

TP Hồ Chí Minh: Khu xạ trị trong ngày Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 chính thức hoạt động
Theo Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh, từ ngày 10/5/2021, Khu xạ trị trong ngày tại Bệnh viện Ung bướu cơ sở 2 (tại thành phố Thủ Đức) đã chính thức đi vào hoạt động, bắt đầu cho lộ trình giải quyết tình trạng quá tải người bệnh hàng chục năm nay ở Bệnh viện Ung bướu cơ sở 1 (tại quận Bình Thạnh).

TP Hồ Chí Minh: Xử phạt Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face

TP Hồ Chí Minh: Xử phạt Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face
Với hành vi quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi thực hiện quảng cáo theo quy định, Công ty TNHH Viện thẩm mỹ The Face đã bị xử phạt vi phạm hành chính 40 triệu đồng.
Xem thêm
Thu hồi thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Thu hồi thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng

Sở Y tế Hà Nội vừa phát thông báo thu hồi đối với thuốc Philcomozel cream không đạt tiêu chuẩn chất lượng (số lô 19002, ngày sản xuất 3/9/2019, hạn ...
Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Lịch trình dày đặc của 2 bệnh nhân COVID-19 đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật CDC Hà Nội đã xác nhận 2 trường hợp bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Hữu nghị Việt- Xô đã dương tính COVID-19, ...
Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Thực phẩm Ích Cốt Long quảng cáo lừa dối người tiêu dùng trên một số website

Mới đây, Cục An toàn Thực phẩm (Bộ Y tế) đã phát đi cảnh báo thực phẩm bảo vệ sức khỏe Ích Cốt Long vi phạm quy định pháp luật ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Bất ngờ với những lợi ích của bí ngòi đối với sức khỏe

Bất ngờ với những lợi ích của bí ngòi đối với sức khỏe

Giàu chất xơ, các vitamin A, C... bí ngòi là thực phẩm tuyệt vời giúp kiểm soát cân nặng hiệu quả, thúc đẩy tiêu hóa lành mạnh, làm chậm quá ...
Những lợi ích tuyệt vời của trái bơ đối với sức khỏe

Những lợi ích tuyệt vời của trái bơ đối với sức khỏe

Không chỉ chứa nhiều chất béo lành mạnh, trái bơ còn giàu chất xơ, kali, các vitamin C, E... Việc ăn bơ thường xuyên giúp làm đẹp da, tóc, hỗ ...
Những lợi ích tuyệt vời của gạo lứt đối với sức khỏe

Những lợi ích tuyệt vời của gạo lứt đối với sức khỏe

Không chỉ giàu selenium - có thể làm giảm nguy cơ phát triển các bệnh phổ biến như ung thư, bệnh tim và viêm khớp, mà gạo lứt còn là ...
Phiên bản di động