Việt Nam tiếp nhận công nghệ tế bào từ Nhật Bản

Ngày 9/11, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo cấp cao Việt Nam và Nhật Bản, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Tập đoàn công nghệ sinh học Grandsoul công bố hoàn tất chuyển giao độc quyền công nghệ tế bào gốc và tế bào miễn dịch của Nhật Bản.

Lãnh đạo Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Tập đoàn công nghệ sinh học Grandsoul Nara trao văn kiện công bố hoàn tất chuyển giao độc quyền công nghệ tế bào gốc, tế bào miễn dịch, sẵn sàng ứng dụng điều trị ung thư và nhiều bệnh mạn tính, nâng cao sức khỏe cho người dân tại Việt Nam trước sự chứng kiến của lãnh đạo cấp cao Việt Nam và Nhật Bản. Ảnh: TTXVN

Theo công bố, đây là lần đầu tiên các công nghệ này được chuyển giao toàn diện cho một đơn vị y tế tại Việt Nam, bao gồm công nghệ, quy trình kỹ thuật và kiến thức, kinh nghiệm ứng dụng trong điều trị ung thư, một số bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe.

Việc tiếp nhận công nghệ được kỳ vọng giúp người bệnh trong nước có thêm cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị bằng tế bào mà trước đây thường phải ra nước ngoài để sử dụng.

Tiếp nhận hai nhóm công nghệ tế bào

Công nghệ tế bào gốc và tế bào miễn dịch là những lĩnh vực y học công nghệ cao, đòi hỏi yêu cầu nghiêm ngặt về chuyên môn, trang thiết bị và kiểm soát chất lượng. Tế bào sử dụng trong điều trị phải đáp ứng các tiêu chí về đặc tính sinh học, độ tinh khiết, tỷ lệ sống, chức năng và tính vô khuẩn.

Theo GS.TS Matsuo Yoshinobu, chuyên gia công nghệ cấp cao tại Viện Nghiên cứu Miễn dịch Grandsoul Nara, quá trình đánh giá, thẩm định cho thấy Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đáp ứng các yêu cầu về hạ tầng, nhân lực và quy trình kiểm soát chất lượng. Đây là những điều kiện quan trọng để tiếp nhận, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ theo tiêu chuẩn của Nhật Bản.

“Ưu thế về hạ tầng công nghệ, đội ngũ chuyên gia giỏi cũng như uy tín của hệ thống bệnh viện đa khoa tiên phong công nghệ và chất lượng chuyên môn cao là những điều kiện nền tảng quan trọng để chúng tôi quyết định lựa chọn Tâm Anh là đối tác độc quyền duy nhất nhận chuyển giao công nghệ toàn diện tại Việt Nam. Chúng tôi đã sẵn sàng để hai bên cùng phát triển lĩnh vực y học tái tạo an toàn, chất lượng và bền vững tại Việt Nam, với hiệu quả điều trị và an toàn người bệnh là ưu tiên hàng đầu”, GS.TS Matsuo Yoshinobu cho biết.

Hệ thống labo của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế khắt khe về phòng sạch ISO 5, 6 và vi sinh cấp độ A, B theo GMP, tích hợp quy trình vận hành khép kín, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, sẵn sàng triển khai các kỹ thuật nuôi cấy, hoạt hóa và chuẩn bị tế bào tiên tiến phục vụ điều trị.

Hai nhóm công nghệ được chuyển giao gồm công nghệ phân lập, nuôi cấy và biệt hóa chọn lọc tế bào gốc trung mô có nguồn gốc từ mô mỡ (Mesenchymal Stem Cells - MSC) và công nghệ phân lập, nuôi cấy, biệt hóa chọn lọc tế bào miễn dịch tự nhiên NK (Natural Killer cells), ứng dụng trong điều trị ung thư.

Với công nghệ tế bào gốc trung mô (MSC), tế bào được lấy từ mô mỡ của chính người bệnh, sau đó trải qua các công đoạn phân lập, xử lý, nuôi cấy trước khi sử dụng trở lại. MSC có khả năng điều hòa đáp ứng miễn dịch và tham gia vào quá trình sửa chữa mô. Công nghệ này đang được nghiên cứu, phát triển trong nhiều hướng ứng dụng liên quan đến bệnh lý tim mạch, thần kinh như đột quỵ, sa sút trí tuệ, tiểu đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và trẻ hóa da.

Đối với công nghệ tế bào miễn dịch NK, máu của người bệnh được thu thập để phân lập, tuyển chọn tế bào miễn dịch phù hợp. Các tế bào này sau đó được nuôi cấy trong môi trường chuyên biệt nhằm tăng sinh và hoạt hóa chức năng. Khi đạt tiêu chuẩn chất lượng, tế bào được truyền trở lại cơ thể, góp phần tăng cường khả năng nhận diện và tiêu diệt tế bào bất thường, trong đó có tế bào ung thư.

Theo GS.TS.BS Tạ Thành Văn, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, liệu pháp tế bào NK có tiềm năng bổ sung một hướng tiếp cận trong chiến lược điều trị ung thư đa mô thức, bên cạnh phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và điều trị đích.

TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cũng cho biết liệu pháp miễn dịch đang trở thành một trong những hướng tiến bộ quan trọng của điều trị ung thư hiện đại. Phương pháp này được ứng dụng trong điều trị nhiều loại ung thư như phổi, dạ dày, đại trực tràng, bàng quang, thận, gan và ung thư vú.

Theo ông, ưu điểm của liệu pháp miễn dịch là khả năng hỗ trợ hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư có chọn lọc. Ở giai đoạn sớm, khi có chỉ định phù hợp và phối hợp với các phương pháp khác, liệu pháp này có thể góp phần tăng khả năng phẫu thuật triệt căn, cải thiện thời gian sống còn. Với người bệnh ở giai đoạn tiến xa, di căn, phương pháp có thể giúp kiểm soát bệnh và kéo dài thời gian sống.

“Liệu pháp miễn dịch có thể bổ sung thêm phương pháp điều trị cho người bệnh, đặc biệt khi được lựa chọn đúng chỉ định và phối hợp phù hợp trong phác đồ đa mô thức”, TS.BS.CKII Phạm Xuân Dũng nhận định.

Hướng tới làm chủ công nghệ và ứng dụng lâm sàng

Theo GS.TS.BS Tạ Thành Văn, để hoàn tất việc tiếp nhận các công nghệ lõi, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, nhân lực chuyên sâu và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế. Trong lĩnh vực y học tái tạo và trị liệu tế bào, đơn vị đã xây dựng Ngân hàng mô và máu cuống rốn, được Bộ Y tế cấp phép hoạt động từ năm 2019, đồng thời phát triển Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào.

Ông cho rằng việc tiếp nhận công nghệ từ Nhật Bản giúp các chuyên gia Việt Nam có thêm điều kiện nghiên cứu, ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến ngay trong nước, giảm bớt nhu cầu người bệnh phải ra nước ngoài điều trị với chi phí cao.

Ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, nhấn mạnh việc hoàn tất chuyển giao không chỉ là tiếp nhận một công nghệ mới mà còn mở ra quá trình hợp tác chiến lược giữa hai bên trong nghiên cứu, đầu tư và phát triển y học tái tạo.

Theo công bố, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã tiếp nhận và hoàn thiện công nghệ ứng dụng tế bào gốc trung mô tự thân trong điều trị các bệnh lý thần kinh, sa sút trí tuệ; công nghệ tế bào hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch, xơ vữa động mạch, bệnh hô hấp, rối loạn chuyển hóa, đái tháo đường và một số bệnh lý miễn dịch, bệnh tự miễn. Các công nghệ dự kiến được triển khai trong toàn hệ thống bệnh viện tại Hà Nội và TP.HCM.

Chuyên gia Nhật Bản trực tiếp hướng dẫn, chuyển giao công nghệ tại Trung tâm Y học tái tạo và Trị liệu tế bào, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

Việc ứng dụng các công nghệ này sẽ gắn với hoạt động đánh giá lâm sàng, hội chẩn chuyên môn và theo dõi người bệnh.

Y học tái tạo và trị liệu tế bào đang là hướng phát triển được quan tâm trong y học hiện đại, với mục tiêu nghiên cứu khả năng sửa chữa, thay thế và phục hồi các tế bào, mô, cơ quan bị tổn thương. Nhật Bản là một trong những quốc gia có nhiều thành tựu trong lĩnh vực này, với các nghiên cứu và ứng dụng liên quan đến tế bào gốc tạo máu, liệu pháp miễn dịch CAR-T, tế bào gốc đa năng cảm ứng iPSC, tế bào gốc trung mô MSC và tế bào miễn dịch NK.

Tập đoàn Y tế Grandsoul và Viện Nghiên cứu Miễn dịch Grandsoul Nara là những đơn vị có hơn 20 năm hoạt động trong nghiên cứu, ứng dụng liệu pháp tế bào tại Nhật Bản.

Việc hoàn tất chuyển giao công nghệ lần này đánh dấu một bước phát triển mới trong hợp tác y tế Việt Nam - Nhật Bản, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục làm chủ quy trình kỹ thuật, bảo đảm chất lượng và an toàn trong quá trình ứng dụng. Hiệu quả thực tế của các phương pháp điều trị vẫn cần được đánh giá trên từng nhóm bệnh và người bệnh, với chỉ định chuyên môn phù hợp.