Thời điểm tốt nhất để lau dọn ban thờ, tỉa chân hương?

Các gia đình Việt thường có thói quen lau dọn bàn thờ vào dịp cúng ông Công ông Táo. Nhưng cũng có nhiều gia đình lau dọn ban thờ, tỉa chân hương vào ngày 30 Tết. Vậy làm như nào mới là đúng?

Theo quan niệm dân gian, bàn thờ là nơi tôn nghiêm, là nơi những người còn sống tưởng nhớ người đã khuất, bày tỏ lòng thành kính cũng như hướng về cội nguồn. Các gia đình Việt thường có thói quen lau dọn bàn thờ vào dịp cúng ông Công ông Táo để chuẩn bị đón năm mới đến.

23 tháng Chạp hàng năm vốn được dân gian lưu truyền là ngày tiễn ông Công, ông Táo về trời. Vào ngày này, các gia đình thường chuẩn bị mâm cỗ cúng tiễn ông Công ông Táo lên bẩm báo những việc đã xảy ra trong gia đình suốt cả năm vừa qua. Vì vậy, đây cũng là dịp người dân tiến hành dọn dẹp ban thờ trong nhà để đón năm mới.

Không nên để bát hương quá đầy, từ năm này sang năm khác.
Không nên để bát hương quá đầy, từ năm này sang năm khác.

Nhiều người có quan niệm rằng phải chờ sau ngày 23 tháng Chạp, tức là khi ông Công ông Táo đã về chầu trời thì mới được dọn dẹp bàn thờ, nếu không sẽ gây kinh động đến thần linh. Theo các chuyên gia văn hóa thì hiện nay không có một tài liệu nào ghi chép về điều này. Trong năm, người dân có thể chọn một ngày lành bất kỳ để dọn dẹp bàn thờ. Thời gian được nhiều người chọn nhất là vào dịp cuối năm, kết hợp dọn ban thờ vào dịp cúng ông Công ông Táo.

Tại sao phải tỉa chân hương?

Theo quan niệm Phật giáo và phong tục dân gian, bát hương là nơi để cắm hương thờ cúng Phật và các vị Thần linh, ông bà tổ tiên… Còn việc thắp hương về bản chất là để giao tiếp với thế giới tâm linh, Phật, Thần và linh hồn người đã mất.

Vì vậy, mỗi khi cầu xin điều gì hay tưởng nhớ người đã mất, người ta thắp hương để thỉnh Phật, Thần hay linh hồn người đã mất để chứng giám lòng thành và bày tỏ những điều cầu xin. Trong khi đó, ban thờ cần luôn phải gọn gàng, sạch sẽ để giữ sự thanh tịnh, chứng tỏ lòng thành kính. Vì vậy, việc dọn dẹp ban thờ và tỉa bát hương là điều cần thiết.

Còn theo quan niệm phong thủy, ban thờ là nơi tụ khí, mà khí sẽ ảnh hưởng đến mọi mặt trong đời sống của chủ nhà. Do đó, nếu để bát hương quá đầy sẽ cản trở khí lưu chuyển, ảnh hưởng đến vận may của gia chủ. Như vậy, việc tỉa chân hương giúp cho ban thờ phong quang là điều cần thiết.

Chân hương được rút ra nhẹ nhàng từ bát hương.
Chân hương được rút ra nhẹ nhàng từ bát hương.

Thực tế, bát hương để quá đầy, nhiều chân hương sẽ làm cho ban thờ bị “rác”, rườm rà, gây cảm giác bừa bộn. Mặt khác, quá nhiều chân hương, lớp mới chồng lên lớp cũ sẽ khiến việc cắm hương khó khăn. Đó là chưa kể khi thắp hương, tàn hương rơi xuống có thể làm cháy bát hương, không những gây tâm lý bất an cho gia chủ vì lo sợ báo hiệu điềm xấu mà còn rất dễ gây hỏa hoạn.

Có người còn quan niệm, việc bát hương đầy khiến khi thắp hương, chân hương mới không cắm được xuống mặt tro của bát hương sẽ làm mất sự linh ứng trong việc thắp hương.

Như vậy, dù với bất cứ quan niệm và phong tục nào thì việc dọn dẹp, sửa sang bát hương và tỉa chân hương cũng là điều nên làm.

Tỉa chân hương vào thời gian nào?

Theo quan niệm của Phật giáo thì suy cho cùng, bản thân bát hương và việc thắp hương không phải là vật thần bí hay linh thiêng mà chỉ là vật trung gian để tiếp dẫn thế giới tâm linh với trần thế. Vì thế có thể tỉa chân hương bất cứ lúc nào. Bản thân nhà chùa cũng thường xuyên tỉa chân hương.

Ở những chùa có nhiều người đến lễ bái, nhà chùa còn tiến hành tỉa chân hương hằng ngày. Thậm chí, ở những nơi thờ tự có quá đông người đến lễ vào dịp đầu năm, cuối năm hay lễ hội, người ta còn rút chân hương liên tục để tránh đầy bát hương. Có nơi người đến lễ vừa cắm hương xong, nhà chùa, nhà đền đã rút ngay cả khi hương còn đang cháy để vừa tránh đầy bát hương, vừa tránh khói hương xông đầy nội tự gây ngột ngạt.

Như vậy, theo quan niệm Phật giáo và phong tục dân gian thì có thể rút tỉa chân hương bất cứ lúc nào.

Tuy nhiên, đối với các gia đình chỉ thắp hương vào ngày rằm, mùng một và những dịp cúng giỗ, bát hương lâu đầy thì thường tỉa chân hương mỗi năm một lần vào dịp lễ cúng Ông Công, Ông Táo ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Cũng có người nhân dịp những ngày giỗ chạp lớn thì tiến hành tỉa chân hương. Còn theo quan niệm của nhiều người và nhiều vùng thì từ ngày 23 tháng Chạp đến 30 Tết là thời gian thích hợp để tỉa chân hương và dọn dẹp ban thờ.

Thời gian tỉa chân hương mỗi vùng quan niệm một cách khác nhau.
Thời gian tỉa chân hương mỗi vùng quan niệm một cách khác nhau.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chí Bền - Ủy viên Hội đồng di sản văn hóa Quốc gia, nguyên Viện trưởng Viện văn hoá nghệ thuật Việt Nam cho rằng không nên để bát hương từ năm này qua năm khác. Khi lau dọn bát hương chỉ nên để lại 3 chân hương. Với những bát hương của người đã mất nhưng chưa qua 3 năm, nếu là đàn ông thì để lại 7, còn đàn bà để lại 9 chân hương. Bát hương quan thần linh tỉa hết, chỉ giữ lại 5 chân nhang.

Ngoài ra, người dân cũng cần phải phân biệt hai khái niệm là thay bát hương và tỉa chân hương. Để chuẩn bị cho lễ ông Táo về trời, ta chỉ tiến hành tỉa bớt chân hương mà không làm xê dịch hay xoay chuyển vị trí của bát hương. Việc tỉa chân hương vào thời điểm này nên tiến hành cả ở bàn thờ tổ tiên lẫn bàn thờ ông Công ông Táo.

Trong quá trình lau dọn bàn thờ, cũng có một số ý kiến cho rằng bài vị và bát hương gia tiên không được xê dịch vì sợ “động” sẽ ảnh hưởng đến con cháu. Do vậy chỉ nên lấy tay giữ và dùng khăn sạch nhúng vào rượu pha với gừng giã nhỏ lau cho sạch.

Thủ tục tỉa chân hương và dọn dẹp, sửa sang ban thờ:

Gia chủ tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc tề chỉnh, sắm lễ hoa quả bày lên ban thờ rồi lên hương, khấn vái xin phép các vị Thần linh và gia tiên được sửa sang ban thờ. Hết tuần hương thì tiến hành lau dọn ban thờ và tỉa chân hương.

Nếu tỉa chân hương kết hợp thay tro bát hương thì nhẹ nhàng rút tỉa hết chân hương rồi đổ tro ra khăn hoặc giấy sạch, giữ lại 1/3 tro cũ, dùng khăn sạch lau bát hương rồi đổ tro mới vào đầy 2/3 bát hương là được. Nếu tỉa chân hương nhưng vẫn giữ lại tro cũ thì sau khi rút hết chân hương, lấy chiếc thìa sạch nhẹ nhàng hớt bớt lớp tàn hương phía trên, chỉ giữ lại lớp tro khoảng 2/3 trong bát hương là được.

Lưu ý, nên rút từng chân hương một và tro đổ bát hương phải là tro đốt từ rơm sạch, hoặc cũng có thể dùng cát sạch để đổ bát hương. Cũng có người cẩn thận thì dùng nước thơm hoặc rượu gừng để lau bát hương cho thanh tịnh.

Sau khi đổ tro đầy khoảng 2/3 bát hương (tránh đổ tro quá đầy tàn hương rơi xuống nhanh đầy bát hương sẽ tràn ra ban thờ gây rác), chọn 3 chân hương cũ (cũng có thể 5 hay 7 hoặc 9 chân hương cũ) cắm lại vào bát hương. Chú ý cắm chụm vào giữa bát hương, không cắm bên cạnh hay cắm rải rác mỗi nơi một chân hương.

Q.H (t/h)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đại hội XIII sẽ có những quyết sách đưa Việt Nam phát triển mạnh mẽ, bền vững

Đại hội XIII sẽ có những quyết sách đưa Việt Nam phát triển mạnh mẽ, bền vững

Những ngày này, cán bộ, đảng viên và Nhân dân cả nước đang hướng về Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng với niềm tin sắt son và kì vọng về những định hướng, quyết sách đúng đắn, đột phá cho sự phát triển của đất nước trong nhiệm kì tới…
Chuyện quà biếu ngày Tết: Có nhiều cách gói ghém những ân tình, trao gửi ‘lộc đất trời’ ngày Xuân

Chuyện quà biếu ngày Tết: Có nhiều cách gói ghém những ân tình, trao gửi ‘lộc đất trời’ ngày Xuân

Có nhiều cách để gửi trao cho nhau những yêu thương thông qua quà Tết. Năm mới, đừng để chuyện tặng quà nhau trở thành áp lực. Hãy để những món quà mang nhiều ý nghĩa, không chỉ ở những giá trị vật chất mà chở đầy cả giá trị tinh thần.
Người dân được đốt loại pháo nào dịp Tết Tân Sửu 2021?

Người dân được đốt loại pháo nào dịp Tết Tân Sửu 2021?

Theo Nghị định số 137/2020 có hiệu lực từ ngày 11/1/2021, các cơ quan, tổ chức, cá nhân được phép đốt các loại pháo hoa gồm pháo bông (pháo que); pháo phụt sinh nhật; pháo điện; Pháo hoa lễ hội bằng giấy; pháo trang trí bằng giấy, bằng nhựa..., các sản phẩm tín hiệu ánh sáng, màu sắc, âm thanh.
Từ năm 2021, NCT thuộc diện hộ nghèo được hỗ trợ bảo hiểm y tế

Từ năm 2021, NCT thuộc diện hộ nghèo được hỗ trợ bảo hiểm y tế

Theo báo cáo của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH), năm 2020, cả nước có gần 13 triệu NCT, chiếm 12% dân số, trong đó khoảng 1,98 triệu người trên 80 tuổi; gần 7,7 triệu NCT sống ở nông thôn.
Mười năm lấy chồng, vợ tôi chưa một lần dám xin về ngoại ăn Tết

Mười năm lấy chồng, vợ tôi chưa một lần dám xin về ngoại ăn Tết

Có lẽ nhờ sự nín nhịn, hy sinh đó của vợ, gia đình tôi mới giữ được êm ấm, yên bình suốt bao năm nay.

Tin khác

Mẹo tiết kiệm tiền cho người có thu nhập 10 triệu đồng

Mẹo tiết kiệm tiền cho người có thu nhập 10 triệu đồng
Với mức thu nhập xung quanh 10 triệu đồng/tháng, chiến thuật tiết kiệm của bạn phải khác những người thu nhập cao hoặc thấp hẳn.

Sa Pa: Tuyết phủ trắng xóa trời, nhiều ô tô gặp nạn

Sa Pa: Tuyết phủ trắng xóa trời, nhiều ô tô gặp nạn
Tuyết phủ trắng xóa trời sáng nay (11/1) tại Sa Pa khiến nhiều nhiều ô tô bị trượt bánh, đâm vào vách núi do đường trơn trượt.

Vợ quyết ở lại Hà Nội ăn Tết, lý do khiến cả nhà chồng phẫn nộ

Vợ quyết ở lại Hà Nội ăn Tết, lý do khiến cả nhà chồng phẫn nộ
Cả mẹ và vợ đều kiên quyết bảo vệ ý kiến của mình khiến tôi rất khó xử.

Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình

Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình
5,3 ha khu vực rừng phòng hộ hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình (huyện Lâm Bình, Tuyên Quang) được phủ xanh nhờ sự chung tay của những người đẹp cuộc thi Hoa khôi Du lịch Việt Nam 2020 phối hợp cùng người dân và chính quyền địa phương.

Tỉnh Khánh Hòa: Gần hai vạn người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội

Tỉnh Khánh Hòa: Gần hai vạn người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội
Vừa qua, Hội NCT tỉnh Khánh Hòa tổ chức Hội nghị Tổng kết năm 2020 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ công tác năm 2021. Tới dự có ông Lê Hữu Hoàng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh.

Vượt 400km đến thăm chồng, vợ sững sờ thấy cảnh trong vườn

Vượt 400km đến thăm chồng, vợ sững sờ thấy cảnh trong vườn
Tôi đã cố không tin vào những gì người ta nói nhưng cảnh tượng trước mắt khiến tôi muốn ngã quỵ.
Xem thêm
Vợ quyết ở lại Hà Nội ăn Tết, lý do khiến cả nhà chồng phẫn nộ

Vợ quyết ở lại Hà Nội ăn Tết, lý do khiến cả nhà chồng phẫn nộ

Cả mẹ và vợ đều kiên quyết bảo vệ ý kiến của mình khiến tôi rất khó xử.
Vượt 400km đến thăm chồng, vợ sững sờ thấy cảnh trong vườn

Vượt 400km đến thăm chồng, vợ sững sờ thấy cảnh trong vườn

Tôi đã cố không tin vào những gì người ta nói nhưng cảnh tượng trước mắt khiến tôi muốn ngã quỵ.
Nhớ Noel năm ấy...

Nhớ Noel năm ấy...

Một ý nghĩ thoảng qua trong đầu, rồi đọng lại trong nỗi niềm người xa cách. Nó cứ nhân lên, nhân lên, đầy ăm ắp rồi bật ra tức tưởi.
Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Năm nay cụ ông 86 tuổi, cụ bà cũng vào ngưỡng 82. Thế mà "cặp lá vàng" này cứ phải cùng nhau bấu víu lấy cuộc đời, bởi nếu nằm ...
Nỗi lòng người theo con lên phố

Nỗi lòng người theo con lên phố

Sau mấy chục năm làm công chức ăn dè tiết kiệm, ông bà Tâm cũng xây được ngôi nhà hai tầng khá khang trang giữa làng quê. Ông bà nghỉ ...
"Ô sin" không lương

"Ô sin" không lương

"Trời ơi! Bà trông cháu thế nào mà để con sưng vêu trán thế này. Con có đau không? Vào đây mẹ xem!".
Vinamilk đồng hành cùng Cặp lá yêu thương với hành trình “Trao cơ hội đi học, cho cơ hội đổi đời”

Vinamilk đồng hành cùng Cặp lá yêu thương với hành trình “Trao cơ hội đi học, cho cơ hội đổi đời”

Với sứ mệnh “Trao cơ hội đi học, cho cơ hội đổi đời”, chương trình Cặp lá yêu thương đã trải qua hành trình từ các bản làng xa xôi ...
Bé gái 7 tháng tuổi mắc bệnh tim bẩm sinh cần giúp đỡ

Bé gái 7 tháng tuổi mắc bệnh tim bẩm sinh cần giúp đỡ

Mới 7 tháng tuổi, cháu Nguyễn Phương Thảo đang phải chống chọi với căn bệnh tim bẩm sinh. Tới đây cháu có lịch hẹn phẫu thuật nhưng hoàn cảnh gia ...
Hội Chữ thập đỏ quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Trao hơn 15 tỉ đồng cho các hoàn cảnh khó khăn

Hội Chữ thập đỏ quận Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh: Trao hơn 15 tỉ đồng cho các hoàn cảnh khó khăn

Ngày 24/11, Hội Chữ thập đỏ quận Thủ Đức tổ chức Lễ kỷ niệm 74 năm Ngày thành lập Hội Chữ thập đỏ Việt Nam (23/11/1946-23/11/1/2020) và biểu dương gương ...
Chuyện quà biếu ngày Tết: Có nhiều cách gói ghém những ân tình, trao gửi ‘lộc đất trời’ ngày Xuân

Chuyện quà biếu ngày Tết: Có nhiều cách gói ghém những ân tình, trao gửi ‘lộc đất trời’ ngày Xuân

Có nhiều cách để gửi trao cho nhau những yêu thương thông qua quà Tết. Năm mới, đừng để chuyện tặng quà nhau trở thành áp lực. Hãy để những ...
Người dân được đốt loại pháo nào dịp Tết Tân Sửu 2021?

Người dân được đốt loại pháo nào dịp Tết Tân Sửu 2021?

Theo Nghị định số 137/2020 có hiệu lực từ ngày 11/1/2021, các cơ quan, tổ chức, cá nhân được phép đốt các loại pháo hoa gồm pháo bông (pháo que); ...
Mười năm lấy chồng, vợ tôi chưa một lần dám xin về ngoại ăn Tết

Mười năm lấy chồng, vợ tôi chưa một lần dám xin về ngoại ăn Tết

Có lẽ nhờ sự nín nhịn, hy sinh đó của vợ, gia đình tôi mới giữ được êm ấm, yên bình suốt bao năm nay.
Phiên bản di động