Thời điểm tốt nhất để lau dọn ban thờ, tỉa chân hương?

Các gia đình Việt thường có thói quen lau dọn bàn thờ vào dịp cúng ông Công ông Táo. Nhưng cũng có nhiều gia đình lau dọn ban thờ, tỉa chân hương vào ngày 30 Tết. Vậy làm như nào mới là đúng?

Theo quan niệm dân gian, bàn thờ là nơi tôn nghiêm, là nơi những người còn sống tưởng nhớ người đã khuất, bày tỏ lòng thành kính cũng như hướng về cội nguồn. Các gia đình Việt thường có thói quen lau dọn bàn thờ vào dịp cúng ông Công ông Táo để chuẩn bị đón năm mới đến.

23 tháng Chạp hàng năm vốn được dân gian lưu truyền là ngày tiễn ông Công, ông Táo về trời. Vào ngày này, các gia đình thường chuẩn bị mâm cỗ cúng tiễn ông Công ông Táo lên bẩm báo những việc đã xảy ra trong gia đình suốt cả năm vừa qua. Vì vậy, đây cũng là dịp người dân tiến hành dọn dẹp ban thờ trong nhà để đón năm mới.

thoi diem tot nhat de lau don ban tho ti a chan huong
Không nên để bát hương quá đầy, từ năm này sang năm khác.

Nhiều người có quan niệm rằng phải chờ sau ngày 23 tháng Chạp, tức là khi ông Công ông Táo đã về chầu trời thì mới được dọn dẹp bàn thờ, nếu không sẽ gây kinh động đến thần linh. Theo các chuyên gia văn hóa thì hiện nay không có một tài liệu nào ghi chép về điều này. Trong năm, người dân có thể chọn một ngày lành bất kỳ để dọn dẹp bàn thờ. Thời gian được nhiều người chọn nhất là vào dịp cuối năm, kết hợp dọn ban thờ vào dịp cúng ông Công ông Táo.

Tại sao phải tỉa chân hương?

Theo quan niệm Phật giáo và phong tục dân gian, bát hương là nơi để cắm hương thờ cúng Phật và các vị Thần linh, ông bà tổ tiên… Còn việc thắp hương về bản chất là để giao tiếp với thế giới tâm linh, Phật, Thần và linh hồn người đã mất.

Vì vậy, mỗi khi cầu xin điều gì hay tưởng nhớ người đã mất, người ta thắp hương để thỉnh Phật, Thần hay linh hồn người đã mất để chứng giám lòng thành và bày tỏ những điều cầu xin. Trong khi đó, ban thờ cần luôn phải gọn gàng, sạch sẽ để giữ sự thanh tịnh, chứng tỏ lòng thành kính. Vì vậy, việc dọn dẹp ban thờ và tỉa bát hương là điều cần thiết.

Còn theo quan niệm phong thủy, ban thờ là nơi tụ khí, mà khí sẽ ảnh hưởng đến mọi mặt trong đời sống của chủ nhà. Do đó, nếu để bát hương quá đầy sẽ cản trở khí lưu chuyển, ảnh hưởng đến vận may của gia chủ. Như vậy, việc tỉa chân hương giúp cho ban thờ phong quang là điều cần thiết.

thoi diem tot nhat de lau don ban tho ti a chan huong
Chân hương được rút ra nhẹ nhàng từ bát hương.

Thực tế, bát hương để quá đầy, nhiều chân hương sẽ làm cho ban thờ bị “rác”, rườm rà, gây cảm giác bừa bộn. Mặt khác, quá nhiều chân hương, lớp mới chồng lên lớp cũ sẽ khiến việc cắm hương khó khăn. Đó là chưa kể khi thắp hương, tàn hương rơi xuống có thể làm cháy bát hương, không những gây tâm lý bất an cho gia chủ vì lo sợ báo hiệu điềm xấu mà còn rất dễ gây hỏa hoạn.

Có người còn quan niệm, việc bát hương đầy khiến khi thắp hương, chân hương mới không cắm được xuống mặt tro của bát hương sẽ làm mất sự linh ứng trong việc thắp hương.

Như vậy, dù với bất cứ quan niệm và phong tục nào thì việc dọn dẹp, sửa sang bát hương và tỉa chân hương cũng là điều nên làm.

Tỉa chân hương vào thời gian nào?

Theo quan niệm của Phật giáo thì suy cho cùng, bản thân bát hương và việc thắp hương không phải là vật thần bí hay linh thiêng mà chỉ là vật trung gian để tiếp dẫn thế giới tâm linh với trần thế. Vì thế có thể tỉa chân hương bất cứ lúc nào. Bản thân nhà chùa cũng thường xuyên tỉa chân hương.

Ở những chùa có nhiều người đến lễ bái, nhà chùa còn tiến hành tỉa chân hương hằng ngày. Thậm chí, ở những nơi thờ tự có quá đông người đến lễ vào dịp đầu năm, cuối năm hay lễ hội, người ta còn rút chân hương liên tục để tránh đầy bát hương. Có nơi người đến lễ vừa cắm hương xong, nhà chùa, nhà đền đã rút ngay cả khi hương còn đang cháy để vừa tránh đầy bát hương, vừa tránh khói hương xông đầy nội tự gây ngột ngạt.

Như vậy, theo quan niệm Phật giáo và phong tục dân gian thì có thể rút tỉa chân hương bất cứ lúc nào.

Tuy nhiên, đối với các gia đình chỉ thắp hương vào ngày rằm, mùng một và những dịp cúng giỗ, bát hương lâu đầy thì thường tỉa chân hương mỗi năm một lần vào dịp lễ cúng Ông Công, Ông Táo ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Cũng có người nhân dịp những ngày giỗ chạp lớn thì tiến hành tỉa chân hương. Còn theo quan niệm của nhiều người và nhiều vùng thì từ ngày 23 tháng Chạp đến 30 Tết là thời gian thích hợp để tỉa chân hương và dọn dẹp ban thờ.

thoi diem tot nhat de lau don ban tho ti a chan huong
Thời gian tỉa chân hương mỗi vùng quan niệm một cách khác nhau.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chí Bền - Ủy viên Hội đồng di sản văn hóa Quốc gia, nguyên Viện trưởng Viện văn hoá nghệ thuật Việt Nam cho rằng không nên để bát hương từ năm này qua năm khác. Khi lau dọn bát hương chỉ nên để lại 3 chân hương. Với những bát hương của người đã mất nhưng chưa qua 3 năm, nếu là đàn ông thì để lại 7, còn đàn bà để lại 9 chân hương. Bát hương quan thần linh tỉa hết, chỉ giữ lại 5 chân nhang.

Ngoài ra, người dân cũng cần phải phân biệt hai khái niệm là thay bát hương và tỉa chân hương. Để chuẩn bị cho lễ ông Táo về trời, ta chỉ tiến hành tỉa bớt chân hương mà không làm xê dịch hay xoay chuyển vị trí của bát hương. Việc tỉa chân hương vào thời điểm này nên tiến hành cả ở bàn thờ tổ tiên lẫn bàn thờ ông Công ông Táo.

Trong quá trình lau dọn bàn thờ, cũng có một số ý kiến cho rằng bài vị và bát hương gia tiên không được xê dịch vì sợ “động” sẽ ảnh hưởng đến con cháu. Do vậy chỉ nên lấy tay giữ và dùng khăn sạch nhúng vào rượu pha với gừng giã nhỏ lau cho sạch.

Thủ tục tỉa chân hương và dọn dẹp, sửa sang ban thờ:

Gia chủ tắm rửa sạch sẽ, ăn mặc tề chỉnh, sắm lễ hoa quả bày lên ban thờ rồi lên hương, khấn vái xin phép các vị Thần linh và gia tiên được sửa sang ban thờ. Hết tuần hương thì tiến hành lau dọn ban thờ và tỉa chân hương.

Nếu tỉa chân hương kết hợp thay tro bát hương thì nhẹ nhàng rút tỉa hết chân hương rồi đổ tro ra khăn hoặc giấy sạch, giữ lại 1/3 tro cũ, dùng khăn sạch lau bát hương rồi đổ tro mới vào đầy 2/3 bát hương là được. Nếu tỉa chân hương nhưng vẫn giữ lại tro cũ thì sau khi rút hết chân hương, lấy chiếc thìa sạch nhẹ nhàng hớt bớt lớp tàn hương phía trên, chỉ giữ lại lớp tro khoảng 2/3 trong bát hương là được.

Lưu ý, nên rút từng chân hương một và tro đổ bát hương phải là tro đốt từ rơm sạch, hoặc cũng có thể dùng cát sạch để đổ bát hương. Cũng có người cẩn thận thì dùng nước thơm hoặc rượu gừng để lau bát hương cho thanh tịnh.

Sau khi đổ tro đầy khoảng 2/3 bát hương (tránh đổ tro quá đầy tàn hương rơi xuống nhanh đầy bát hương sẽ tràn ra ban thờ gây rác), chọn 3 chân hương cũ (cũng có thể 5 hay 7 hoặc 9 chân hương cũ) cắm lại vào bát hương. Chú ý cắm chụm vào giữa bát hương, không cắm bên cạnh hay cắm rải rác mỗi nơi một chân hương.

Q.H (t/h)

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

xay dung van hoa gia dinh de tranh bao luc

Xây dựng văn hóa gia đình để tránh bạo lực

Gần đây, xã hội liên tục chứng kiến nhiều vụ bạo lực gia đình, trong đó có những vụ rất đau lòng như con gái chửi bới, đánh đập, đổ rác lên đầu mẹ già 88 tuổi ở tỉnh Long An; những đứa trẻ bị mẹ và cậu ruột hành hạ, đánh đập, chăn dắt ăn xin, thậm chí là loạn luân… ở Bà Rịa - Vũng Tàu. Những hành động trái với luân thường đạo lí như vậy không còn mang tính đơn lẻ, cá biệt, mà đã và đang diễn ra ở nhiều nơi với nhiều cấp độ khác nhau…
ngam den long hoa dang khong lo tan huong khong gian trung thu ruc ro sac mau o vincom

Ngắm đèn lồng hoa đăng khổng lồ, tận hưởng không gian Trung thu rực rỡ sắc màu ở Vincom

Chào đón mùa Trung Thu 2020 trong giai đoạn “bình thường mới”, hệ thống Vincom tổ chức chuỗi hoạt động hấp dẫn kéo dài từ nay đến hết 04/10. Được trang trí rực rỡ ấn tượng trong không gian mua sắm an toàn cùng hàng loạt các hoạt động lễ hội sôi động, 79 trung tâm thương mại Vincom sẽ là những điểm “check-in” hấp dẫn nhất không thể bỏ lỡ tại các địa phương trong dịp Tết Trung Thu năm nay.
cu ong 85 tuoi rong ra di tim vo va cau chuyen cam dong phia sau

Cụ ông 85 tuổi ròng rã đi tìm vợ và câu chuyện cảm động phía sau

Ngày này qua ngày khác, ông lão đến bệnh viện để tìm vợ. Ông nói, vợ ông đang được điều trị ở đây. Khi biết sự thật, các nhân viên y tế đều cảm động.
chong phan boi khi chung toi tro nen giau co

Chồng phản bội khi chúng tôi trở nên giàu có

Khi kinh tế trở nên giàu có, cũng là lúc người đàn ông bên cạnh tôi đã thay đổi...
tam guong hieu thao gieo niem tin cho doi

Tấm gương hiếu thảo gieo niềm tin cho đời

Những ngày qua, clip người con ngược đãi, đổ rác lên đầu người mẹ gần 80 tuổi tại Long An đã gây một làn sóng phẫn nộ trong cộng đồng xã hội.

Tin khác

BHXH cảnh báo người dân về các đầu số 0555..., 8009.... gọi đến

bhxh canh bao nguoi dan ve cac dau so 0555 8009 goi den
BHXH Việt Nam khẳng định, các cuộc gọi từ đầu số 0555..., 8009...về bảo hiểm y tế đều là lừa đảo.

Ngôi nhà tình nghĩa

ngoi nha tinh nghia
Chiến tranh đã lùi xa 45 năm, có những người con đã anh dũng chiến đấu lập nên những chiến công xuất sắc; bởi duyên nợ, họ gắn đã bó với chính mảnh đất nơi mình vào sinh ra tử, cuộc sống ở miền quê mới gặp khó khăn vẫn nhận được những sẻ chia nghĩa tình tri ân đặc biệt từ quê hương nơi cắt rốn, chôn nhau…

Từ vụ thu hồi vườn cây không bồi thường, đến dấu hiệu cho doanh nghiệp thuê đất dưới hình thức liên kết (Kì 2)

tu vu thu hoi vuon cay khong boi thuong den dau hieu cho doanh nghiep thue dat duoi hinh thuc lien ket ki 2
Kì trước, chúng tôi đã phản ánh việc Trại giam Xuyên Mộc giao khoán đất cho gia đình Trung tá Nguyễn Đức Hưng trồng điều, trồng tràm nhưng khi thu đất giao cho Công ty Anh Khải Ký, mà không bồi thường, là trái luật. Việc cho người hủy hoại vườn khoai môn sáp vàng của gia đình ông Hưng nhưng cũng không bồi thường. Kì này, chúng tôi đi sâu phản ánh, phân tích sai phạm của Trại giam Xuyên Mộc, khi kí hợp đồng hợp tác với Công ty Anh Khải Ký, nhưng chưa có ý kiến của Bộ Công an…

Lá vàng chưa dám rụng về cội...

la vang chua dam rung ve coi
Năm nay cụ ông 86 tuổi, cụ bà cũng vào ngưỡng 82. Thế mà "cặp lá vàng" này cứ phải cùng nhau bấu víu lấy cuộc đời, bởi nếu nằm xuống thì lấy ai nuôi đứa con khốn khổ...

Ẩm thực Việt Nam lập 5 kỷ lục thế giới

am thuc viet nam lap 5 ky luc the gioi
Liên minh Kỷ lục thế giới (WorldKings) vừa thông báo xác lập 5 danh hiệu cho ẩm thực Việt Nam.

9 sai lầm dễ khiến phụ nữ trẻ đánh mất mình

9 sai lam de khien phu nu tre danh mat minh
Phụ nữ có xu hướng tìm người cho mình chỗ dựa về tài chính và quyền lực. Đây cũng là điều dễ hiểu. Nhưng phụ thuộc quá vào đó lại là sai lầm nghiêm trọng.
Xem thêm
chong phan boi khi chung toi tro nen giau co

Chồng phản bội khi chúng tôi trở nên giàu có

Khi kinh tế trở nên giàu có, cũng là lúc người đàn ông bên cạnh tôi đã thay đổi...
luong thang 20 trieu toi van bi ban gai che bat tai

Lương tháng 20 triệu, tôi vẫn bị bạn gái chê bất tài

Mỗi tháng tôi được 20 triệu tiền lương, lo được cho người yêu ăn uống, mua sắm đơn giản nhưng cô ấy vẫn nói lời chia tay và chê tôi ...
phu nu thong minh co nen danh ghen khi chong ngoai tinh

Phụ nữ thông minh có nên đánh ghen khi chồng ngoại tình?

Đánh người là dại dột, vừa khiến mình đau và xấu xí, lại vừa làm trò cười cho thiên hạ.
la vang chua dam rung ve coi

Lá vàng chưa dám rụng về cội...

Năm nay cụ ông 86 tuổi, cụ bà cũng vào ngưỡng 82. Thế mà "cặp lá vàng" này cứ phải cùng nhau bấu víu lấy cuộc đời, bởi nếu nằm ...
noi long nguoi theo con len pho

Nỗi lòng người theo con lên phố

Sau mấy chục năm làm công chức ăn dè tiết kiệm, ông bà Tâm cũng xây được ngôi nhà hai tầng khá khang trang giữa làng quê. Ông bà nghỉ ...
o sin khong luong

"Ô sin" không lương

"Trời ơi! Bà trông cháu thế nào mà để con sưng vêu trán thế này. Con có đau không? Vào đây mẹ xem!".
tam guong hieu thao gieo niem tin cho doi

Tấm gương hiếu thảo gieo niềm tin cho đời

Những ngày qua, clip người con ngược đãi, đổ rác lên đầu người mẹ gần 80 tuổi tại Long An đã gây một làn sóng phẫn nộ trong cộng đồng ...
vinamilk tiep tuc ho tro kinh phi mo tim cho tre em co hoan canh kho khan

Vinamilk tiếp tục hỗ trợ kinh phí mổ tim cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn

Ngày 12 tháng 08 năm 2020, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đã trao tặng Hội Bảo trợ Bệnh nhân nghèo TP. Hồ Chí Minh (TP.HCM) nguồn kinh ...
huyen gia lam tp ha noi mot gia dinh ngheo chong chet vi tngt can duoc giup do

Huyện Gia Lâm, TP Hà Nội: Một gia đình nghèo, chồng chết vì TNGT cần được giúp đỡ

Chúng tôi không khỏi xót xa khi chứng kiến cảnh người vợ trẻ cùng các con nhỏ 8 tuổi, Nguyễn Thiện Minh (sinh năm 2012) và Nguyễn Hoài An (sinh ...
ngam den long hoa dang khong lo tan huong khong gian trung thu ruc ro sac mau o vincom

Ngắm đèn lồng hoa đăng khổng lồ, tận hưởng không gian Trung thu rực rỡ sắc màu ở Vincom

Chào đón mùa Trung Thu 2020 trong giai đoạn “bình thường mới”, hệ thống Vincom tổ chức chuỗi hoạt động hấp dẫn kéo dài từ nay đến hết 04/10. Được ...
cu ong 85 tuoi rong ra di tim vo va cau chuyen cam dong phia sau

Cụ ông 85 tuổi ròng rã đi tìm vợ và câu chuyện cảm động phía sau

Ngày này qua ngày khác, ông lão đến bệnh viện để tìm vợ. Ông nói, vợ ông đang được điều trị ở đây. Khi biết sự thật, các nhân viên ...
am thuc viet nam lap 5 ky luc the gioi

Ẩm thực Việt Nam lập 5 kỷ lục thế giới

Liên minh Kỷ lục thế giới (WorldKings) vừa thông báo xác lập 5 danh hiệu cho ẩm thực Việt Nam.
Phiên bản di động