Ông Tòa “SBC” – Người săn bắt chuột đồng góp thêm mùa vàng cho quê hương

Khi màn đêm buông xuống ông Tòa gánh bẫy ra đồng để thực hiện công việc bẫy chuột

Người đàn ông ấy là ông Đào Văn Tòa, 66 tuổi, ở thôn Ngư Long. Nhiều năm nay, người dân địa phương vẫn quen gọi ông bằng cái tên thân thuộc: “Ông Tòa SBC” – viết tắt của cụm từ “Săn Bắt Chuột”. Biệt danh ấy xuất phát từ công việc đặc biệt mà ông đã gắn bó suốt nhiều năm qua. Công việc diễn ra khi màn đêm buông xuống và kết thúc lúc bình minh vừa ló dạng. Đó là nghề bẫy chuột đồng.

Nỗi lo từ những cánh đồng quê

Thăng Bình là vùng quê thuần nông. Người dân nơi đây sống chủ yếu dựa vào cây lúa với hai vụ sản xuất mỗi năm, bên cạnh là sản xuất các loại rau màu vụ đông. Tuy nhiên, do đặc thù là vùng chiêm trũng, thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ nên cuộc sống của người dân còn nhiều khó khăn.

Sau mỗi mùa nước nổi, chuột từ nhiều nơi kéo về đồng ruộng. Chúng đào hang, sinh sản nhanh và trở thành một trong những đối tượng gây hại nguy hiểm đối với sản xuất nông nghiệp.

Ông Tòa cho biết:“Có những năm chuột nhiều đến mức lúa vừa ngậm sữa đã bị cắn đổ hàng loạt, không chỉ lúa non mà mùa lúa chín chuột cũng phá hoại nặng nề. Có hộ dân mất cả sào lúa chỉ sau vài đêm. Nhìn ruộng bị phá mà xót lắm.”

Ông Tòa tìm lối chuột đi để cài bẫy

Không chỉ lúa, chuột còn phá hoại ngô, khoai, lạc và nhiều loại rau màu khác. Chúng cắn ngang thân cây, đào bới gốc rễ, làm giảm năng suất và gây thiệt hại đáng kể cho người sản xuất.

Để tiêu diệt chuột, trước đây nhiều nơi từng sử dụng thuốc hóa học. Tuy nhiên, việc này tiềm ẩn không ít hệ lụy. Thuốc chuột có thể gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến nguồn nước và làm chết các loài vật nuôi như chó, mèo, gà, vịt. Nhiều loài thủy sinh cũng bị tác động tiêu cực.

Chính vì vậy, những năm gần đây, phương pháp bẫy chuột truyền thống được nhiều địa phương khuyến khích áp dụng bởi tính an toàn, thân thiện với môi trường và hiệu quả lâu dài.

Từ bảo vệ ruộng nhà đến nghề kiếm thêm thu nhập

Ông Tòa đến với nghề bẫy chuột đã rất lâu. Ban đầu, ông chỉ đặt ít bẫy quanh ruộng để bảo vệ lúa của gia đình và cũng dùng thịt chuột chế biến thành món ăn cho một số người thích nhậu. Thấy hiệu quả, ông tăng số lượng bẫy và mở rộng phạm vi hoạt động. Dần dần, ông nhận ra chuột đồng không chỉ là đối tượng gây hại mà còn là nguồn thực phẩm được nhiều người ưa chuộng và nhất là các tỉnh phía Bắc. Ông Tòa tâm sự: ở quê chúng tôi bẫy chuột chủ yếu là bảo vệ hoa màu và cũng chế biến thành món ăn nhưng số lượng chuột nhiều ăn mãi cũng chán.

Theo ông Tòa người thợ phải biết chọn đúng thời điểm và đúng loại mồi, sau khi cài bẫy phải ngụy trang

Xét thấy tại nhiều địa phương như, Ninh Bình, Hải Phòng, Bắc Ninh hay Hà Nội, chuột đồng từ lâu đã trở thành món ăn dân dã được nhiều thực khách yêu thích. Chuột đồng sạch, sống ở môi trường tự nhiên nên được chế biến thành nhiều món ngon như chuột nướng, chuột quay, chuột hấp lá chanh, chuột xào sả ớt...Nắm bắt nhu cầu thị trường, ông bắt đầu thu gom chuột bán cho thương lái. Chỉ một thời gian ngắn ông Tòa đã liên hệ được với những người chuyên thu mua chuột đồng và nghề bẫy chuột của ông đã trở thành nghề kiếm tiền khá hiệu quả.

“Tôi vừa diệt được chuột bảo vệ mùa màng, vừa có thêm thu nhập. Một công đôi việc nên gắn bó với nghề đến giờ đã được 15 năm,” ông cười hiền.

Cũng theo ông Tòa, thịt chuột là đặc sản của nhiều địa phương, nhưng việc chế biến không đảm bảo có thể mang theo bệnh dịch. Do vậy, chuột cần được làm sạch, bỏ nội tạng và các bộ phận không sử dụng... Thịt chuột khi chế biến phải được nấu chín kỹ, tuyệt đối không ăn sống, tái hoặc chế biến chưa chín.

Theo chân người thợ săn chuột

Để hiểu rõ hơn công việc đặc biệt này, chúng tôi theo chân ông Tòa trong một đêm săn chuột giữa cánh đồng quê. Khoảng 7 giờ tối, sau khi chuẩn bị đầy đủ đèn pin, túi mồi và hơn 50 chiếc bẫy, ông bắt đầu lên đường.

Trên những con đường nhỏ dẫn ra đồng, ánh đèn pin quét qua những bờ cỏ, những thửa ruộng đang vào mùa. Mọi thứ chìm trong tĩnh lặng. Đến khu vực đã được xác định từ trước, ông Tòa dừng xe rồi bắt đầu công việc. Chỉ cần quan sát vài phút, ông đã chỉ ra những lối mòn nhỏ ven bờ ruộng.

“Đây là đường chuột đi kiếm ăn hằng đêm. Nhìn dấu chân, phân chuột hoặc vết cắn trên cây lúa là biết,” ông giải thích. Kinh nghiệm nhiều năm giúp ông gần như không bỏ sót dấu vết nào. Ông nhẹ nhàng đặt bẫy vào đúng vị trí, sau đó dùng cỏ khô và lá cây ngụy trang cẩn thận. Tất cả phải thật tự nhiên để chuột không phát hiện. Theo ông, yếu tố quyết định thành công nằm ở việc hiểu tập tính của chuột.

Sáng sớm thu hoạch những chú chuột sa bẫy

“Chuột rất khôn. Nếu ngửi thấy mùi lạ hoặc phát hiện bẫy bất thường là chúng tránh ngay. Bẫy phải được vệ sinh sạch sẽ và thường xuyên thay đổi vị trí.”Nghề săn chuột đòi hỏi sự kiên trì và kinh nghiệm. Không giống nhiều người nghĩ, bẫy chuột không đơn giản là đặt bẫy rồi chờ đợi. Muốn có kết quả cao, người thợ phải biết chọn đúng thời điểm và đúng loại mồi.

Ông Tòa cho biết từ tháng 9 đến tháng 12 là thời điểm chuột xuất hiện nhiều nhất. Sau mùa mưa lũ, nguồn thức ăn trên đồng ruộng dồi dào khiến chuột sinh trưởng mạnh. Lúc này, nếu sử dụng thóc hoặc ngô làm mồi sẽ kém hiệu quả bởi ngoài đồng đã có quá nhiều thức ăn.

“Muốn chuột vào bẫy phải dùng những thứ có mùi thơm hấp dẫn hơn như thịt nướng, cua nướng hoặc cá nướng. Đánh đúng mồi thì khả năng thành công rất cao,” ông chia sẻ. Sau hơn một giờ đồng hồ, toàn bộ số bẫy đã được bố trí xong. Chúng tôi trở về và chờ đến sáng hôm sau.

Thành quả của một đêm chờ đợi

5 giờ sáng. Sương vẫn còn phủ trắng trên những cánh đồng. Ông Tòa đã có mặt từ rất sớm để thu bẫy, chúng tôi theo sau để được trải nghiệm. Niềm vui hiện rõ trên khuôn mặt người nông dân khi nhiều chiếc bẫy đã có “chiến lợi phẩm”. Những chú chuột đồng béo khỏe liên tục được đưa vào lồng. Tiếng cười của ông vang lên giữa đồng quê yên tĩnh. “Đêm nay được mùa rồi!” Chúng tôi cũng vui vì được chứng kiến khoảng khắc khá đặc biệt khá lạ lẫm…

Sau một đêm ông Tòa đã thu hoạch được 16 kg chuột đồng

Ông cho biết, những ngày thuận lợi có thể bắt được từ 15 đến 20kg chuột đồng. Với giá bán dao động từ 50.000 đến 70.000 đồng mỗi kilôgam, thu nhập mỗi đêm có thể đạt năm trăm nghìn đến hơn một triệu đồng. Đó là khoản thu nhập không nhỏ đối với một người nông dân ở vùng quê.

Nhưng điều khiến ông vui hơn cả là mỗi con chuột bị bắt đi đồng nghĩa với việc thêm một phần diện tích lúa và hoa màu được bảo vệ. Ở tuổi 66, khi nhiều người đã nghỉ ngơi bên con cháu, ông Đào Văn Tòa vẫn đều đặn rong ruổi trên những cánh đồng mỗi khi mùa vụ đến. Giữa màn đêm tĩnh lặng, ánh đèn pin của người thợ săn già vẫn lặng lẽ di chuyển trên những bờ ruộng quê hương. Công việc của ông có thể giản dị, nhưng lại mang ý nghĩa thiết thực đối với sản xuất nông nghiệp và cuộc sống của người dân.

Biệt danh “Ông Tòa SBC” vì thế không chỉ là cách gọi vui của bà con làng xóm. Đó còn là sự trân trọng dành cho một người nông dân cần mẫn, người đã nhiều năm âm thầm góp phần bảo vệ những mùa vàng no ấm trên quê hương Thăng Bình.

Trong ánh bình minh đang dần lan tỏa trên cánh đồng lúa chín, bóng dáng ông Tòa thu bẫy trở về vẫn hiện lên bình dị như chính cuộc đời của ông. Một con người mộc mạc, chân chất nhưng luôn mang trong mình tình yêu với ruộng đồng và khát vọng giữ gìn những mùa màng bội thu cho quê hương.

Nghề săn bắt chuột đồng đã mang lại thu nhập đáng kể cho gia đình ông Tòa

Có lẽ, giữa nhịp sống hiện đại đang đổi thay từng ngày, những người nông dân như ông Tòa vẫn âm thầm viết nên những câu chuyện đẹp về lao động và trách nhiệm với cộng đồng. Không ồn ào, không phô trương, ông lặng lẽ góp sức bảo vệ từng bông lúa, từng thửa ruộng. Và chính sự tận tụy ấy đã làm nên giá trị bền vững của một người nông dân chân chất, hết lòng vì những mùa vàng no ấm trên quê hương và những công việc bình dị ý nghĩa ấy người dân nơi đây đã đặt cho ông biệt danh thật thân thương ông Tòa “SBC…”