Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh: Người nhạc sĩ cả đời miệt mài sáng tác về Bác Hồ

Từ thuở thanh niên, nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh đã sớm dấn thân vào phong trào văn nghệ. Là thành viên của nhóm “Lửa Hồng” thuộc Đại học Khoa học Sài Gòn, ông trở thành một trong những gương mặt nòng cốt của phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” cùng các nhạc sĩ Tôn Thất Lập, Trần Long Ẩn,...

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Văn Sanh vẫn sáng tác đều đặn, góp phần làm phong phú thêm kho tàng âm nhạc cách mạng với những bài hát quen thuộc như “Hát mừng thống nhất trọn niềm ước mơ”, “Biên giới trong trái tim ta”, “Anh là tình yêu của em”,...

Chương trình “Lời Người như thể nước non” để lại dấu ấn đặc biệt trong lòng khán giả

Phóng viên Tạp chí Người cao tuổi có dịp trò chuyện cùng nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh về 20 ca khúc ông viết về Bác Hồ.

Thưa nhạc sĩ, điều gì đã thôi thúc ông sáng tác nhiều ca khúc về Bác Hồ? Có một khoảnh khắc hay sự kiện đặc biệt nào đã gieo vào ông nguồn cảm hứng ấy?

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh: Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, tôi sáng tác nhiều ca khúc nổi bật như “Non Nước tôi”, “Đường ta đi niềm tin lớn mạnh”, “Phương đông đã dậy nắng hồng”, “Quê hương ta ngày chiến thắng”, “Người em gái lao động” hay “Bài ca của bé”, “Tình nghĩa Bắc Nam”, “Qui Nhơn ngời ngời biển lửa”,...

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh và vợ là Tiến sĩ Nguyễn Thị Đức

Khi chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra, tôi viết "Biên giới trong trái tim ta". Đến năm 1979, khi chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc diễn ra dữ dội, tôi sáng tác "Việt Nam quyết chiến thắng" và "Như vẫn nghe tiếng Bác". Những ca khúc ấy đều để cổ vũ tinh thần yêu nước, khơi dậy niềm tin chiến thắng của dân tộc. Tính ra, đã hơn 40 năm kể từ ngày tôi viết những ca khúc đầu tiên về Bác.

Đến năm 2010, tôi có thêm một ca khúc mới mang tên “Hồ Chí Minh niềm tin sáng mãi”. Dù ở thời điểm nào, động lực để tôi viết về Bác đều xuất phát từ lòng kính yêu sâu nặng và niềm tin vào sự trường tồn của dân tộc.

Sau những sáng tác đầu tiên, vì sao nhạc sĩ lại chọn gắn bó bền bỉ với đề tài này?

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh: Vợ tôi, tiến sĩ Nguyễn Thị Đức là hậu phương vững chắc, bình an của tôi; chính là “chất xúc tác” quan trọng cho nhiều ca khúc của tôi viết về Bác. Trong giai đoạn bà ấy đi điền dã ở miền Tây để phục vụ đề tài nghiên cứu về “Tục thờ Bác ở đồng bằng sông Cửu Long”, bà ấy đã mang về những câu chuyện cảm động về tình cảm của đồng bào Khmer, Chăm, Hoa dành cho Bác.

Các nhạc sĩ, bạn bè chúc mừng nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh tại chương trình "Lời Người như thể nước non"

Những câu chuyện ấy như một luồng gió mới, tôi nhận ra rằng, âm nhạc chính là cách để tôi lưu giữ và lan tỏa những tình cảm thiêng liêng ấy. Khiến thôi thúc tôi phải viết nhiều hơn. Từ đó, hàng loạt ca khúc về Bác ra đời, mỗi bài hát là một mảnh ghép cảm xúc mà tôi muốn gửi gắm.

Khi viết nhạc về Bác, cảm xúc chủ đạo trong ông là gì?

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh: Vừa tự hào, vừa xúc động. Với tôi, viết về Bác Hồ – một biểu tượng lớn lao. Khi chuyển từ mạch sáng tác “ca ngợi Bác” sang các chủ đề “Học tập và làm theo lời Bác”, với tôi không bao giờ là điều dễ dàng.

Tôi từng trăn trở rất nhiều: Chủ đề vẫn là Bác, nhưng đòi hỏi phải đi vào những nội dung cụ thể. Tôi phải thật sự thấm nhuần lời dạy của Bác, sau đó mới tìm cách biến những lời dạy ấy thành giai điệu, hòa âm và ca từ. Có bài tôi mất cả tháng mới hoàn thành, như bài “Vang vọng lời Bác Hồ” phải mất tới một năm.

Kiên nhẫn, tỉ mỉ và đầy tâm huyết, đó là những gì tôi gửi gắm trong từng giai điệu viết về Bác.

Trong số 20 ca khúc về Bác, đâu là bài hát khiến ông tâm đắc nhất?

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh: Tôi nghĩ bài tâm đắc nhất của mình chưa chắc là bài khán giả yêu thích nhất. Nhưng với tôi, “Lời Người như thể nước non” là ca khúc đặc biệt.

Bài hát ấy gắn liền với ký ức về mẹ tôi, người đã lo lắng khi thấy tôi dấn thân vào phong trào đấu tranh thời trẻ. Khi viết, tôi muốn gợi lên cảm giác tự sự, với tiết tấu 3/4 vừa phải, âm hưởng dân ca Nghệ Tĩnh, và kết thúc giai điệu ở bậc năm, tất cả như một lời tri ân dành cho Bác, cho mẹ và cho quê hương.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh phát biểu tại Chương trình "Lời Người như thể nước non"

Không chỉ chứa đựng tình cảm sâu lắng, bài hát này còn ghi dấu mốc quan trọng khi giúp tôi đoạt giải B (không có giải A) của Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh trong cuộc vận động sáng tác ca khúc về Bác Hồ.

Ông kỳ vọng gì khi các ca khúc về Bác được cất lên?

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh: Tôi mong âm nhạc của mình giúp khán giả, đặc biệt là các bạn trẻ hiểu hơn về Bác Hồ, từ đó nuôi dưỡng tình yêu, niềm tự hào dân tộc.

Chương trình “Lời Người như thể nước non” được chuẩn bị bằng sự nhiệt tình và nghiêm túc, chính sự chân thành ấy đã mang lại nhiều cảm xúc nghệ thuật cho khán giả. Tôi tin đó chính là điều quan trọng nhất.

Không chỉ là những bài hát ca ngợi Bác, các sáng tác còn góp phần quan trọng trong việc gìn giữ và lan tỏa giá trị âm nhạc cách mạng. Những ca khúc như “Con vẫn nghe tiếng Bác”, “Quà của bố”, “Theo lời Bác”, hay “Học Người chữ đức chữ tài” đã trở thành chất liệu quen thuộc trong nhiều chương trình nghệ thuật của TP. Hồ Chí Minh và các địa phương.

Xin trân trọng cảm ơn nhạc sĩ!

"Lời Người như thể nước non": Xúc động 20 ca khúc về Bác Hồ của nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh Sáng ngày 24/8, Hội Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Nhạc sĩ Nguyễn Văn Sanh tổ chức chương trình nghệ thuật ...